Makao mahkemesi, eski milletvekili ve demokrasi yanlısı aktivist Au Kam San’ı ulusal güvenlik yasası kapsamındaki suçlardan 12 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırdı. 69 yaşındaki Au’nun davası, Makao’nun 2009’da yürürlüğe giren ulusal güvenlik yasası kapsamında kamuoyuna yansıyan ilk mahkûmiyet oldu.
Mahkeme, Au’nun devlet iktidarını yıkmaya teşebbüs, gizliliği ihlal ve Makao dışındaki kişi ya da kuruluşlarla ulusal güvenliği tehlikeye atacak faaliyetler için temas kurma suçlarını işlediğine karar verdi. Eylülde yapılan duruşma kapalı gerçekleştirildi; hüküm 6 Kasım Cuma günü açıklandı.
Mahkeme Au Kam San’ı dört suçtan mahkûm etti
Mahkeme kararında Au Kam San’ın 2023 ve 2024 yıllarında dışarıdaki “düşmanca kuruluşlarla” uzun süre işbirliği yaptığı savunuldu. Karara göre Au, devlet iktidarını yıkmaya yönelik siyasi iddialar ve yanlış bilgiler içeren materyallerin toplanmasına, hazırlanmasına ve yayılmasına yardım etti.
Mahkeme ayrıca Au’nun yabancı ülkeleri Çin ve Makao’ya karşı hasmane adımlar atmaya teşvik etmeye çalıştığını, merkezi yönetime karşı Makao halkı arasında nefret uyandırmayı amaçladığını ileri sürdü. Suçlamaların bir bölümü, 2024’teki Makao yönetici seçiminin işleyişini aksatma girişimi iddiasına dayandırıldı.
Yargıç, Au’nun ilk kez suç işlediğini ve isnat edilen olayların önemli bir bölümünü kabul ettiğini, ancak kast derecesinin yüksek olduğunu belirtti. Mahkeme, eylemlerin hukuka aykırılık düzeyini ve doğurabileceği sonuçları ağır gördüğünü bildirdi.
Kapalı duruşma ve savunma hakkı tartışması
Au Kam San Temmuz 2025’te gözaltına alındı. Dava, eylülde üç gün süren kapalı duruşmada görüldü. Mahkeme, ulusal güvenlik çıkarlarının zarar görmesini önlemek için duruşmanın kamuya kapatıldığını açıkladı.
Aile ise yargılama boyunca savunma imkânları konusunda kaygılarını dile getirdi. Au’nun Londra’da yaşayan kızı, ailenin seçtiği avukatın Au ile cezaevinde görüşmesine izin verilmediğini ve ailenin yaklaşık bir yıl iletişim kuramadığını söyledi.
Mahkeme, Au’nun onayladığı bir avukatın yargılama boyunca kendisini temsil ettiğini ve savunma hakkını kullandığını bildirdi. Mahkeme ayrıca ailenin düzenli ziyaret talebini kabul etti. Au’nun eşi Virginia Cheang Mio San, kararı siyasi nitelikli ve temelsiz bir kovuşturma olarak değerlendirdi; ailesinin düzenli mektup ve ziyaret hakkı talebini yineledi.
Suçlamalar 2024 liderlik seçimine bağlandı
Mahkeme, Au’nun yabancı gruplara gizli bilgiler aktardığını da öne sürdü. Kararda, Au’nun 2021’de milletvekiliyken oyun lisanslarının yenilenmesine ilişkin kapalı komite toplantılarından edindiği bilgileri denizaşırı gruplara sızdırdığı iddiası yer aldı.
Makao makamları, hangi kuruluşların davaya konu olduğunu ve Au’nun aktardığı öne sürülen bilgilerin ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmadı. Hukuk çevreleri, kapalı duruşma nedeniyle dosyanın somut delilleri hakkında sınırlı bilgi bulunduğuna işaret etti.
Au Kam San, suçlamaların merkezindeki dönemde aktif bir milletvekili değildi. İlkokul öğretmenliği yapan Au, 2001’de Yasama Meclisine seçildi ve Pekin yanlısı üyelerin çoğunlukta olduğu mecliste 20 yıl görev yaptı. Au, 2021’de görevinden ayrıldı.
Makao’da güvenlik yasasının kapsamı genişledi
Makao, 1999’da Portekiz yönetiminin sona ermesinin ardından Çin’e bağlı özel idari bölge statüsü kazandı. Bölge, kendi hukuk ve siyasi sistemini korurken Çin’de kumarhanelerin yasal olduğu tek şehir olma özelliğini taşıyor.
Makao’nun ulusal güvenlik yasası 2009’da yürürlüğe girdi. Yasa; vatana ihanet, ayrılıkçılık ve devlet iktidarını yıkmaya yönelik eylemleri suç kapsamına aldı. 2023’te yapılan değişiklikler, şiddet içermeyen bazı ayrılıkçılık eylemlerini de daha geniş biçimde düzenledi.
Au’nun davası, Makao’daki demokrasi yanlısı siyasi faaliyetlerin sınırlı olduğu bir dönemde görüldü. Au, 1989’daki Tiananmen Meydanı baskınında hayatını kaybedenler için Makao’da düzenlenen yıllık anmalara destek veren isimler arasındaydı. Au, gözaltına alınmadan önce hükümet politikalarını ve siyasi gelişmeleri sosyal medya ile söyleşilerde eleştiriyordu.
Karara hükümet desteği, aileden tepki geldi
Makao hükümeti kararı destekledi ve ulusal güvenlik yasasını sıkı biçimde uygulamayı sürdüreceğini açıkladı. Çin makamları da bireysel yargı dosyalarının Makao’nun iç işlerine müdahale gerekçesi yapılmasına karşı çıktı.
İnsan hakları savunucuları ise hapis cezasının barışçıl eleştiri yapan kişiler üzerinde caydırıcı etki yaratabileceğini savundu. Au’nun uluslararası hukuk danışmanı, Portekiz vatandaşı olan Au’nun Makao’dan ayrılmasına izin verilmesi çağrısı yaptı.
Karar, Hong Kong’da demokrasi yanlısı aktivist Joshua Wong’a verilen 10 yıllık hapis cezasından bir gün sonra açıklandı. İki dava, Çin’in özel idari bölgelerinde ulusal güvenlik düzenlemelerinin siyasi muhalefet ve ifade özgürlüğü tartışmalarındaki etkisini yeniden gündeme taşıdı.
Sıkça Sorulanlar
Au Kam San neden hapis cezası aldı?
Makao mahkemesi, Au Kam San'ı devlet iktidarını yıkmaya teşebbüs, gizliliği ihlal ve dış kuruluşlarla ulusal güvenliği tehlikeye atacak temas kurma dahil dört suçtan mahkûm etti.
Au Kam San'a kaç yıl hapis cezası verildi?
Eski Makao milletvekili Au Kam San'a 12 yıl 6 ay, yani 12,5 yıl hapis cezası verildi.
Au Kam San davası nerede ve ne zaman görüldü?
Dava, Çin'in özel idari bölgesi Makao'da görüldü. Eylülde kapalı yapılan üç günlük duruşmanın ardından hüküm 6 Kasım 2026'da açıklandı.
Au Kam San davası neden önem taşıyor?
Dava, Makao'nun 2009 tarihli ulusal güvenlik yasası kapsamında kamuoyuna yansıyan ilk mahkûmiyet olarak öne çıkıyor. Karar, bölgede siyasi eleştiri ve savunma hakkı tartışmalarını artırdı.