Paraguay Devlet Başkanı Santiago Peña, Ueno Bank’ın düzenleyici müdahaleyle faaliyetlerinin durdurulmasının ardından ortaya çıkan mali ve siyasi krizde istifasını sundu. 5 Kasım Perşembe günü yayımladığı video mesajında Peña, kararını ülkenin istikrarını, toplumsal barışı ve demokratik kurumları koruma gerekçesiyle aldığını söyledi. İstifa, Kongre’de görevden alma sürecinin başlatılmasına yönelik görüşmeler sürerken geldi.
Ueno Bank’ın yaklaşık 3 milyon müşterisinin hesaplarına, kartlarına ve diğer bankacılık hizmetlerine erişimi kesildi. Paraguay nüfusunun yaklaşık 6,5 milyon olduğu dikkate alındığında, bankadaki aksama ülke çapında geniş bir kesimi etkiledi. Bankada emeklilik sistemiyle bağlantılı kaynaklar ve başka kamu fonlarının da bulunduğu bildirildi.
Ueno Bank müdahalesi hesapları erişime kapattı
Paraguay Merkez Bankası, Ueno Bank’a asgari sermaye yeterliliği koşullarının karşılanmadığı gerekçesiyle müdahale etti. Düzenleyici kurum, uygulanan çözümleme işleminin mudileri korumayı ve finansal sistemin istikrarını sağlamayı amaçladığını açıkladı. Müdahalenin ardından bankanın şubeleri, mobil uygulaması, kartları ve para transferi hizmetleri devre dışı kaldı.
Ueno Bank, dijital finans kuruluşu olarak kısa sürede büyüyerek ülkenin orta ölçekli bankalarından biri hâline gelmişti. Bankanın yaklaşık 2,8 ila 3 milyon müşterisi bulunduğu yönündeki bilgiler kaynaklarda yer aldı. Farklı kaynaklar, kurumun yönettiği kamu fonlarını yaklaşık 800 milyon ila 850 milyon dolar aralığında gösteriyor.
Asunción’da ve ülkenin farklı bölgelerinde müşteriler bankanın şubeleri önünde para çekmek için bekledi. Hesaplarına erişemeyen müşterilerin ilaç, gıda ve günlük ödemeler konusunda sorun yaşadığı bildirildi. Göstericiler, birikimlerinin iadesi ve krizde sorumluluğu bulunanlar hakkında işlem yapılması talebiyle protestolar düzenledi.
Peña hakkında çıkar çatışması iddiaları öne çıktı
Kriz, Santiago Peña’nın Ueno Bank’ın sahibi olan grupla geçmişteki ticari bağları nedeniyle siyasi boyut kazandı. Peña’nın, bankanın bağlı bulunduğu şirkette daha önce hissedar olduğu, hisselerini ise 2025’te devrettiği bildirildi. Milletvekilleri, bu bağlantı üzerinden çıkar çatışması, emeklilik fonlarının kullanımı ve kurumsal denetimde ihmaller bulunduğu iddialarını gündeme getirdi.
Peña, usulsüzlük yaptığı yönündeki iddiaları reddetti. Cumhurbaşkanı, banka krizinin teknik ve düzenleyici bir mesele olarak başladığını, suç şüphesi bulunan konuların mahkemelerce incelenmesi gerektiğini savundu. İstifa mesajında doğrudan sorumluluk kabul etmedi; halktan beklentileri karşılayamadığı anlar için özür diledi.
Muhalefet milletvekilleri, Peña hakkında görevden alma sürecini başlatmak üzere Kongre’ye başvurdu. Bazı iktidar partisi mensuplarının da görevden alma girişimine destek vermesi, Peña’nın siyasi hareket alanını daralttı. Kongrenin alt kanadının görevden alma yargılaması yönündeki adımı desteklemesi, istifa kararından hemen önceki belirleyici gelişmelerden biri oldu.
Mevduat ödemeleri ve soruşturma başlatıldı
Yetkililer, Ueno Bank müşterilerinin mevduatlarının iadesi için güvence mekanizmasını devreye alma planı açıkladı. İlk aşamada uygun mudilere ödeme yapılması, ardından müşteri hesaplarının başka bankalara aktarılması öngörülüyor. Açıklanan takvime göre, garanti kapsamındaki birçok hesabın ödemesinin beş iş günü içinde tamamlanması hedefleniyor.
Mevduat güvence sistemi, her müşteri için belirli bir üst sınıra kadar koruma sağlıyor. Kaynaklardaki bilgilere göre yasal üst sınır 75 aylık asgari ücrete, başka bir ifadeyle yaklaşık 228 milyon guaraniye denk geliyor. Yetkililer, ilk ödemelerin daha düşük bir tutardan başlayacağını da duyurdu.
Bankanın mali durumu ve yöneticilerinin işlemleri hakkında adli inceleme açıldı. Sekiz üst düzey banka yöneticisinin gözaltına alındığı veya yetkililere teslim olduğu, bazı isimlerin mal varlıklarına tedbir konulduğu bildirildi. Soruşturmalarda banka sahipleriyle bağlantılı şirketlere verilen yüksek riskli krediler ve muhasebe kayıtları da inceleniyor.
İstifa sonrası gözler Pedro Alliana’ya çevrildi
Paraguay Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanı Yardımcısı Pedro Alliana’nın devlet başkanlığı görevini devralması bekleniyor. İstifanın Kongre tarafından ele alınması ve anayasal geçişin tamamlanması gerekiyor. Bazı haberlerde Senatonun istifayı hızlı biçimde onaylayabileceği, bazı haberlerde ise Kongre’nin istifayı kabul ya da reddetme yetkisine sahip olduğu belirtildi.
Peña, Ağustos 2023’te Colorado Partisinin adayı olarak göreve başlamıştı ve görev süresi 2028’de bitecekti. Ueno Bank krizi, Peña yönetiminin en ağır kurumsal sınavı hâline geldi. Mali güvenin yeniden kurulması, mudilerin paralarına erişiminin sağlanması ve soruşturmalarda şeffaf ilerleme sağlanması, yeni yönetimin öncelikli başlıkları arasında bulunuyor.
Kriz, Paraguay’ın yatırımcılar nezdindeki görünümünü de etkiledi. Ülke tahvilleri ve para birimi guarani üzerinde baskı oluştuğuna ilişkin veriler paylaşılırken, piyasa aktörleri bankacılık çözümleme işleminin hızı ile yetkililerin kamuoyuna yapacağı açıklamaların mali riskleri belirleyeceğini vurguluyor.
Sıkça Sorulanlar
Santiago Peña neden istifa etti?
Santiago Peña, Ueno Bank'ın düzenleyici müdahale sonrası hizmetlerini durdurması, milyonlarca müşterinin hesaplarına erişememesi, protestolar ve Kongre'deki görevden alma girişimi sırasında istifasını sundu.
Ueno Bank krizi kaç kişiyi etkiledi?
Ueno Bank'ın yaklaşık 2,8 ila 3 milyon müşterisinin hesaplarına, kartlarına ve transfer hizmetlerine erişimi kesildi. Paraguay'ın nüfusu yaklaşık 6,5 milyon olduğundan, aksama ülke genelinde geniş bir kesimi etkiledi.
Ueno Bank'a neden müdahale edildi?
Paraguay Merkez Bankası, Ueno Bank'ın asgari sermaye yeterliliği koşullarını karşılamadığını bildirdi. Düzenleyici kurum, müdahalenin mudileri ve finansal sistemin istikrarını korumak için yapıldığını açıkladı.
Paraguay'da Peña'nın yerine kim geçecek?
Paraguay Anayasası uyarınca Cumhurbaşkanı Yardımcısı Pedro Alliana'nın devlet başkanlığı görevini devralması bekleniyor. Geçiş için istifanın Kongre tarafından ele alınması gerekiyor.