İranlı yetkililer seçim sonucunu nasıl yorumladı?
İranlı yetkililer, ABD Kongre ara seçimlerinde Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senatoda çoğunluğu elde etmesini, Donald Trump yönetiminin İran savaşına yönelik seçmen tepkisi olarak değerlendirdi. İran Meclis Başkanı ve ABD ile yürütülen görüşmelerdeki başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf, 4 Kasım’da yaptığı paylaşımda Amerikalıların savaşa “hayır” dediğini söyledi.
Galibaf, ABD yönetiminin seçmenin iradesini görmezden gelmesi hâlinde sonuçlarla karşılaşacağını savundu. İran Dışişleri Bakanlığı da seçimlerin Washington’a açık bir mesaj verdiğini bildirdi ve ABD’yi gerilimi artıracak adımlardan kaçınmaya çağırdı.
İran’ın dini lideri Mucteba Hamaney ise ABD’deki parti dengelerinin Tahran’a yönelik yaklaşımı değiştireceği beklentisine karşı çıktı. Hamaney, ABD’nin İran’a yönelik politikasında temel bir değişim umanların yanıldığını belirtti.
Savaş ve hayat pahalılığı seçimleri etkiledi
Demokratların Kongrenin iki kanadında çoğunluk kazanması, Trump ve Cumhuriyetçi Parti için ağır bir seçim yenilgisi anlamına geldi. Trump, seçim sonuçlarının ardından savaşın ve akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin Cumhuriyetçi adaylara zarar verdiğini kabul etti. Trump, ABD ve İsrail’in şubat ayında İran’a yönelik başlattığı askeri harekâttan pişman olmadığını da söyledi.
İran savaşı, enerji arzı ve deniz taşımacılığı üzerindeki baskı nedeniyle küresel piyasalarda maliyetleri yükseltti. ABD’de benzin fiyatlarındaki artış ile temel tüketim ürünlerindeki pahalılık, seçim kampanyasının başlıca tartışmalarından biri oldu.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, seçim sonucunun ülkelerin hayat pahalılığıyla mücadele ve Orta Doğu’da gerilimi düşürme talebini yansıttığını söyledi. Burnham, İran’daki çatışma ile Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı sona ermeden tüketicilerin maliyet baskısının hafifletilmesinin zor olduğunu belirtti.
Tahran’daki yürüyüşte ABD ve İsrail protesto edildi
Tahran’da 4 Kasım 1979’daki ABD Büyükelçiliği baskınının yıl dönümü nedeniyle düzenlenen yürüyüşe binlerce kişi katıldı. Göstericiler ABD ve İsrail bayrakları yaktı; Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu hedef alan pankartlar taşıdı.
Yürüyüşte konuşan Tahran Belediye Başkanı Alirıza Zekani, İran’ın askeri ve siyasi alanda ABD ile İsrail’e karşı üstünlük sağladığını savundu. Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei de Trump’ın savaşta ve siyasette başarısız olduğunu ileri sürdü.
Seçimlerin ardından yapılan açıklamalar, Tahran’ın Washington üzerindeki iç siyasi baskıyı diplomatik müzakerelerde bir unsur olarak gördüğünü gösterdi. İranlı yetkililerin açıklamalarında, savaşın ABD kamuoyunda oluşturduğu ekonomik maliyet öne çıktı.
Hürmüz Boğazı çevresinde gerilim sürüyor
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş, aylar içinde aralıklı çatışmaların yaşandığı bir döneme dönüştü. Ateşkes girişimlerine ve dolaylı görüşmelere rağmen İran’ın güneyi ile Hürmüz Boğazı çevresinde askeri hareketlilik devam ediyor.
İran devlet medyası, ara seçimlerden bir gün önce Keşm ve Hengam adaları ile Bender Abbas yakınlarında patlamalar duyulduğunu bildirdi. İranlı makamlar hedef alınan noktaları ve hasarın boyutunu açıklamadı. Washington yönetimi de olaylarla ilgili ayrıntılı bir doğrulama paylaşmadı.
Hürmüz Boğazı, savaş öncesinde dünya petrol sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği güzergâhlardan biriydi. İran’ın geçişleri kısıtlaması ve ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası, petrol taşımacılığı ile ticari gemi trafiğinde belirsizliği artırdı.
Müzakereler sürerken tarafların hedefleri ayrışıyor
ABD ile İran arasında yeniden geniş çaplı çatışmayı önlemeyi amaçlayan arka kanal görüşmeleri sürüyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, seçimlerden önce Trump yönetiminin müzakere edilmiş bir çözüme ulaşma ihtimalini olumlu gördüğünü söylemişti.
Trump, bir yandan İran’a yönelik sert açıklamalar yaparken diğer yandan anlaşma olasılığını gündemde tutuyor. İsrail yönetiminin daha fazla saldırı seçeneğini desteklediği, bölgedeki bazı ABD ortaklarının ise Washington’u askeri faaliyetleri yeniden büyütmemeye çağırdığı bildiriliyor.
Kongredeki yeni güç dengesi, Trump’ın dış politika yetkilerini doğrudan ortadan kaldırmıyor. Ancak savaşın ekonomik maliyeti ve Kongredeki Demokrat çoğunluk, İran’la müzakerelerin seyri ile yeni askeri adımlar üzerindeki siyasi baskıyı artırabilir.
Sıkça Sorulanlar
İranlı yetkililer ABD ara seçim sonuçlarını nasıl değerlendirdi?
İranlı yetkililer, Demokratların ABD Kongresinin iki kanadında çoğunluk kazanmasını Donald Trump'ın İran savaşına ve savaşın ekonomik maliyetine karşı seçmen tepkisi olarak yorumladı.
Muhammed Bakır Galibaf ne söyledi?
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Amerikalıların savaşa “hayır” dediğini söyledi. Galibaf, ABD yönetiminin seçmenin iradesini yok saymaması gerektiğini savundu.
İran savaşı ABD seçimlerini neden etkiledi?
Savaşın akaryakıt fiyatlarını ve bazı tüketim maliyetlerini artırması, ABD seçmeninin hayat pahalılığı endişesini büyüttü. Donald Trump da savaşın Cumhuriyetçi adaylara zarar verdiğini kabul etti.
Hürmüz Boğazı'nda durum nedir?
Hürmüz Boğazı çevresinde askeri hareketlilik ve ticari gemi trafiğine ilişkin belirsizlik sürüyor. İran'ın geçiş kısıtlamaları ile ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası enerji sevkiyatını etkiliyor.