Tai Tam balinayla çarpışınca su almaya başladı
Avustralya bayraklı 51-52 feet uzunluğundaki Tai Tam yatı, 26 Eylül Cumartesi günü Güney Pasifik’te Norfolk Adası’nın yaklaşık 250 deniz mili kuzeyinde bir balinayla çarpıştı. Dört kişilik mürettebatın anlatımına göre çarpışma, tekneyi yana savurdu; dümen donanımı hasar gördü ve gövdeden hızla su girmeye başladı.
Mürettebat, çevrede altı ila sekiz balinadan oluşan bir grup gördüğünü ve çarpışmaya ispermeçet balinasının neden olduğuna inandığını söyledi. Çarpışan hayvanın türüne ilişkin bağımsız bir resmî tespit açıklanmadı. Yatın gövdesinde birden fazla yarık oluştuğu, fiberglas yapının çatladığı ve sancak tarafındaki dümen sisteminin kullanılamaz hâle geldiği bildirildi.
Dümende bulunan Jemma Cooper, güçlü darbenin kendisini dümen mahallinden savurduğunu anlattı. Teknenin kamarasında bulunan Jeremy Cooper ise çarpışmanın ardından durumun kısa sürede ağırlaştığını, dümen sisteminin bozulduğunu ve tekneye önemli miktarda su dolduğunu söyledi.
Acil durum vericisi kurtarma zincirini başlattı
Mürettebat, çarpışmadan yaklaşık yarım saat sonra, Yeni Zelanda saatiyle 13.00 civarında acil durum konum bildiren işaret vericiyi etkinleştirdi ve mayday çağrısı yaptı. Sinyali alan deniz arama kurtarma merkezi, arama operasyonunu başlattı.
Yeni Zelanda Hava Kuvvetlerine ait P-8A Poseidon deniz karakol uçağı bölgeye gönderildi. Uçak ekibi, can salına geçmeden önce yat mürettebatıyla çift yönlü telsiz bağlantısı kurdu; yardım edebilecek gemilere de konum bilgisi iletildi. Operasyona Avustralya ve Nouméa’daki deniz kurtarma birimlerinin de destek verdiği açıklandı.
Arama kurtarma yetkilileri, erken verilen acil durum sinyalinin denizcilerin yerinin belirlenmesinde belirleyici olduğunu bildirdi. Açık denizde uzun mesafeler ve sınırlı haberleşme imkânları nedeniyle EPIRB olarak bilinen işaret vericiler, kurtarma ekiplerinin alarmın gönderildiği tekne ya da can salına ulaşmasını kolaylaştırıyor.
Mürettebat batmayı geciktirmek için saatlerce çalıştı
Tai Tam’daki dört denizci, yatı mümkün olduğunca uzun süre yüzdürmeye çalıştı. Mürettebat suyu kovalarla tahliye etti, motorun tıkanmasını önlemeye çalıştı ve gövdedeki su girişini azaltmak için genleşen köpük kullandı. Fransız mürettebat üyesi Martin Jaffre, hasarı görmek amacıyla teknenin altına dalarak gövdeyi kontrol etti.
Dümen kontrolünün kaybedilmesi, su alan yatın güvenli biçimde yönlendirilmesini engelledi. Mürettebat, saatler süren müdahaleye rağmen teknenin kurtarılamayacağı sonucuna vardı. Denizciler gece geç saatlerde, sakin deniz ve dolunay altında can salına geçti.
Pazar gününün ilk saatlerinde mürettebat, batmakta olan yatın can salını aşağı çekme riskine karşı bağlantı halatını kesti. Tai Tam kısa süre sonra battı. Mürettebatın açıklamaları, yatta iki Avustralyalı, bir Yeni Zelandalı ve bir Fransız denizcinin bulunduğunu gösteriyor.
Kargo gemisi dört denizciyi pazar sabahı aldı
Yardım çağrısına yönlendirilen 143 metre uzunluğundaki MV Sofrana Surville adlı konteyner gemisi, 27 Eylül Pazar günü saat 06.00 civarında can salına ulaştı. Dört denizci gemiye güvenle alındı ve en yakın limana götürülmek üzere seyir başlatıldı.
Bazı anlatımlarda denizcilerin can salında 17 saat kaldığı, bazı anlatımlarda ise çarpışmadan kurtarılmalarına kadar geçen sürenin yaklaşık 18 saat olduğu belirtiliyor. Resmî zaman çizelgesinde alarmın cumartesi 13.00 civarında verildiği ve kurtarmanın pazar 06.00 civarında gerçekleştiği yer alıyor. Zaman farkı, çarpışma anı ile acil sinyalin gönderildiği an arasındaki yaklaşık yarım saatten kaynaklanıyor.
Jeremy Cooper, kargo gemisinin can salına yaklaşmasının da kaygı verici olduğunu, ancak yaklaşık yarım saat içinde gemiye çıktıklarını anlattı. Terry Hetherington, kurtarma anında denizin sakin olduğunu; olayın daha kötü hava koşullarında yaşanması hâlinde sonucun farklı olabileceğini söyledi.
Açık deniz güvenliğinde hazırlığın rolü öne çıktı
Kurtarma merkezi, yat mürettebatının acil durum ekipmanını zamanında kullanması, yardım çağrısı yapması ve can salına düzenli biçimde geçmesinin operasyonun başarısına katkı verdiğini açıkladı. P-8A Poseidon uçağının telsiz bağlantısı ve MV Sofrana Surville’in rotasını değiştirerek bölgeye gelmesi, dört denizcinin açık denizde bulunmasını sağladı.
İspermeçet balinaları, büyük gövdeleri nedeniyle küçük ve orta boy tekneler için çarpışma hâlinde ciddi risk yaratabiliyor. Ancak denizcilerin gördüğü hayvanların ispermeçet balinası olduğu yönündeki değerlendirme, mürettebat gözlemine dayanıyor. Olayda insan yaralanması bildirilmedi; Tai Tam ise denize battı.
Sıkça Sorulanlar
Tai Tam yatındaki dört denizci nerede kurtarıldı?
Dört denizci, Güney Pasifik’te Norfolk Adası’nın yaklaşık 250 deniz mili kuzeyinde can salındayken kurtarıldı. MV Sofrana Surville adlı konteyner gemisi denizcileri 27 Eylül sabahı gemiye aldı.
Tai Tam yatının batmasına ne neden oldu?
Tai Tam, mürettebatın ispermeçet balinası olarak tanımladığı bir balinayla çarpıştı. Çarpışma gövdede yarıklara, fiberglas yapıda çatlaklara ve dümen sisteminde hasara neden oldu; yat daha sonra battı.
Tai Tam mürettebatı nasıl yardım çağrısı yaptı?
Mürettebat, çarpışmadan yaklaşık yarım saat sonra acil durum konum bildiren EPIRB işaret vericisini etkinleştirdi ve mayday çağrısı yaptı. Sinyal, deniz arama kurtarma merkezinin hava ve deniz unsurlarını yönlendirmesini sağladı.
Denizciler can salında ne kadar kaldı?
Kaynaklarda can salında 17 saat kalındığı ve çarpışmadan kurtarmaya kadar yaklaşık 18 saat geçtiği bilgileri yer alıyor. Alarmın cumartesi 13.00 civarında verilmesi ve kurtarmanın pazar 06.00 civarında yapılması, süre farkının çarpışma ile alarm arasındaki zamandan doğduğunu gösteriyor.