Seul, Ukrayna’dan özür ve açıklama istedi
Güney Kore, Ukrayna’nın iki Kuzey Koreli savaş esirinin Güney Kore’ye gönderildiğini Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda açıklamasının ardından Kiev’den resmi özür ve ayrıntılı açıklama talep etti. Güney Kore yönetimi, naklin gizli kalması konusunda iki ülke arasında mutabakat bulunduğunu savunuyor. Ukrayna yönetimi ise böyle bir mutabakat yapıldığı iddiasını kabul etmiyor.
Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, 28 Eylül’de Ukrayna’nın Seul’deki maslahatgüzarı Andrii Vieshkin’i bakanlığa çağırdı. Bakanlık, Ukrayna’nın nakli tek taraflı biçimde kamuoyuna duyurduğunu ve daha sonra gizlilik mutabakatını reddettiğini bildirdi. Vieshkin’in Seul’ün tutumunu Kiev’e aktaracağını söylediği açıklandı.
Zelenskiy’nin BM konuşması anlaşmazlığı başlattı
Volodimir Zelenskiy, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki konuşmasında Ukrayna’nın yakın zamanda iki Kuzey Koreli savaş esirini Güney Kore’ye gönderdiğini duyurdu. Konuşmanın tarihi kaynaklarda 23 veya 24 Eylül olarak yer aldı. Zelenskiy, askerlerin Ukrayna güçleri tarafından ele geçirildiğini ve esirlerden birinin yakalanacağını anladığında intihara teşebbüs ettiğini de söyledi.
İki asker, Rusya’nın Ukrayna savaşına destek için gönderdiği Kuzey Kore birlikleri arasında bulunuyordu. Askerler, 2025’in başında Rusya’nın Kursk bölgesindeki çatışmalar sırasında Ukrayna tarafından esir alındı. Esirlerin Ukrayna’dayken Güney Kore’ye yerleşmek istediklerini söyledikleri bildirildi.
Lee Jae-myung, Zelenskiy’nin açıklamasının hemen ardından naklin gizli tutulmasına dair anlaşmanın bozulduğunu öne sürdü. Güney Kore Cumhurbaşkanlığı, naklin duyurulmasının Kore Yarımadası’ndaki güvenlik dengesi, esirlerin güvenliği ve ailelerinin durumu bakımından sorun çıkarabileceğini savundu.
Gizlilik mutabakatı konusunda taraflar ayrışıyor
Seul’e göre gizlilik talebi başlangıçta Ukrayna tarafından gündeme getirildi. Güney Koreli yetkililer, Kiev’in iki askeri Rusya’nın elindeki Ukraynalı esirlerle takas etme imkânından vazgeçtiği gerekçesiyle iç kamuoyunda eleştiriyle karşılaşmaktan çekindiğini öne sürdü. Güney Kore tarafı ise esirlerin ve Kuzey Kore’de yaşayan yakınlarının güvenliğini gerekçe gösterdi.
Ukrayna Cumhurbaşkanlığı çevresinden yapılan açıklamada, iki ülke arasında esir naklinin gizli tutulmasına yönelik bir anlaşma olmadığı belirtildi. Ukrayna tarafı, esirlerin nereye gönderildiğinin gizlenmesinin de doğru olmayacağını savundu.
Anlaşmazlığın merkezinde yalnızca naklin açıklanması değil, gizlilik anlaşmasının varlığı da bulunuyor. Güney Kore, Ukrayna’nın anlaşmayı inkâr etmesinin hükümetler arasındaki güvene zarar verdiğini bildirirken; Kiev, ihlal edilmiş bir gizlilik yükümlülüğü olmadığını söylüyor.
İki savaş esirinin nakli neden hassas görülüyor
Güney Kore, Kuzey Kore’den kaçan kişileri kabul eden ve maddi destek sağlayan bir politika izliyor. Seul, Kuzey Kore’yi anayasal düzeni bakımından kendi topraklarının parçası kabul ediyor. Bu nedenle iki askerin Kuzey Kore’ye geri gönderilmesi, Güney Kore açısından güvenlik ve insan hakları boyutu taşıyan bir konu olarak değerlendiriliyor.
1950-1953 Kore Savaşı’nın ardından 34 binden fazla Kuzey Koreli Güney Kore’ye geçti. Ancak askerlerin kaçışı veya Güney Kore’ye yerleşme talebinde bulunması nadir görülen bir durum. İki esirin Güney Kore’ye nakli, Rusya-Ukrayna savaşı ile Kore Yarımadası’ndaki güvenlik gerilimini aynı dosyada birleştirdi.
Kuzey Kore ile Rusya, 2025’te askerlerinin Kursk bölgesinde birlikte savaştığını kabul etmişti. Güney Kore, ABD ve bazı diğer ülkeler Kuzey Kore’nin Rusya’ya mühimmat, topçu sistemleri ve füze desteği de sağladığını bildiriyor. Güney Kore istihbaratı, Kuzey Kore’nin Rusya’ya yaklaşık 15 bin personel gönderdiğini ve bunların yaklaşık 2 bininin öldüğünü tahmin ediyor.
Diplomatik gerilimin ikili ilişkilere etkisi
Güney Kore, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’ya yönelik saldırısından sonra yaptırımlara katıldı; Ukrayna’ya insani yardım ve çeşitli destekler verdi. Ancak Seul, aktif çatışma içindeki ülkelere silah göndermeme politikası uyarınca Ukrayna’ya doğrudan askerî yardım sağlamayı reddediyor.
İki esir dosyası, Seul ile Kiev arasındaki işbirliğinin sınırlarını yeniden gündeme getirdi. Güney Kore, Ukrayna’dan özür, açıklama ve benzer bir olayın tekrarlanmaması için tedbir istedi. Ukrayna’nın gizlilik anlaşması iddiasını reddetmesi nedeniyle, tarafların diplomatik görüşmelerle ortak bir açıklamaya ulaşıp ulaşamayacağı henüz belirsizliğini koruyor.
Esirlerin Güney Kore’de bulunduğu bilgisi iki tarafça da tartışılmıyor. Tartışma, naklin hangi koşullarda kararlaştırıldığı ve neden kamuoyuna açıklandığı üzerinde sürüyor.
Sıkça Sorulanlar
Güney Kore neden Ukrayna'dan özür istedi?
Güney Kore, iki Kuzey Koreli savaş esirinin Seul'e naklinin gizli tutulması konusunda Ukrayna ile anlaşma bulunduğunu savunuyor. Seul, Ukrayna'nın nakli açıklamasını ve gizlilik anlaşmasını reddetmesini ikili güvene zarar veren adımlar olarak görüyor.
Kuzey Koreli iki savaş esiri nerede yakalandı?
İki Kuzey Koreli asker, 2025'in başında Rusya'nın Kursk bölgesindeki çatışmalar sırasında Ukrayna güçleri tarafından esir alındı. Askerler, Rusya'nın Ukrayna savaşına destek için gönderdiği Kuzey Kore birlikleri arasındaydı.
Ukrayna ve Güney Kore hangi konuda anlaşamıyor?
Taraflar, iki savaş esirinin Güney Kore'ye naklinin gizli tutulmasına yönelik bir mutabakat bulunup bulunmadığı konusunda anlaşamıyor. Güney Kore mutabakat olduğunu, Ukrayna ise böyle bir söz vermediğini bildiriyor.
İki Kuzey Koreli esir neden Güney Kore'ye gönderildi?
Esirlerin Ukrayna'dayken Güney Kore'ye yerleşmek istediklerini söyledikleri bildirildi. Güney Kore, askerlerin Kuzey Kore'ye gönderilmesi hâlinde baskı ve güvenlik riskiyle karşılaşabileceklerini savunuyordu.