Gelir İdaresi Başkanlığı, 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı kapsamında vergi hizmetleri için yapay zekâ destekli Dijital Mükellef Temsilcisi Projesi’ni hayata geçirmeyi planlıyor. “Yeni GİBİ” olarak da anılan proje, mükelleflerin vergi mevzuatı ve işlemleriyle ilgili sorularına 7 gün 24 saat gerçek zamanlı yanıt vermeyi hedefliyor.
Dijital Mükellef Temsilcisi, Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesi ile GİBMOBİL uygulamasında kullanılacak. Programda, vergi sisteminin dijital dönüşüme uyumu için fiziki, beşerî ve teknolojik altyapının geliştirilmesi de yer alıyor.
Dijital Mükellef Temsilcisi nasıl çalışacak?
Projenin merkezinde, vergi mevzuatıyla beslenmesi planlanan özelleştirilmiş bir yapay zekâ sohbet robotu bulunuyor. Mükellefler, dijital temsilci üzerinden vergiyle ilgili bilgiye erişebilecek ve dijital hizmetlere yönlendirilebilecek.
Gelir İdaresi Başkanlığı, vergi mevzuatının yapay zekâ altyapısına entegrasyonunu tamamladıktan sonra hizmeti dijital kanallarda kullanıma açmayı amaçlıyor. Dijital temsilcinin kapsamı, vatandaşların hangi işlemleri doğrudan tamamlayabileceği veya hangi başvurular için ilgili birime yönlendirileceği gibi uygulama ayrıntılarıyla netleşecek.
Planlanan sistem, vergi dairelerindeki yüz yüze hizmetin yerine geçtiği anlamına gelmiyor. Programda yer alan hedef, dijital kanallardan erişilebilen hizmetlerin etkinliğini artırmak ve mükelleflerin günün her saatinde bilgi alabilmesini sağlamak olarak tanımlanıyor.
Vergi belgeleri ve tebligatlar dijitalleşecek
Yıllık program, yalnızca yapay zekâ destekli danışma hizmetini değil, vergi işlemlerindeki elektronik uygulamaların yaygınlaştırılmasını da içeriyor. Vergi dairelerinde düzenlenen belgelerin elektronik ortama aktarılması için çalışmalar sürdürülecek.
Tebligat işlemlerinin daha etkin yürütülmesi amacıyla elektronik yöntemlerin kullanımının artırılması da hedefleniyor. Elektronik belge ve tebligat uygulamalarının yaygınlaşması, mükelleflerin işlemleri dijital kanallardan takip edebilmesine imkân verecek.
Vergi hizmetlerindeki dijitalleşme, başvuru ve bilgilendirme kanallarını genişletirken veri güvenliği ile doğru yönlendirme ihtiyacını da öne çıkarıyor. Gelir İdaresi Başkanlığının uygulama aşamasında erişim, doğrulama ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin yöntemleri açıklaması bekleniyor.
Kayıt dışı ekonomi için veri analizi artacak
2027 programında yapay zekâ ve büyük veri teknolojilerinin bir diğer kullanım alanı kayıt dışı ekonomiyle mücadele olarak belirlendi. Risk analizine dayalı denetim faaliyetlerinde dijital araçlardan daha fazla yararlanılması planlanıyor.
Veri analizi, denetim kaynaklarının risk görülen alanlara yöneltilmesine yardımcı olacak. Program, denetim faaliyetlerinde ilgili tarafların etkin katılımını da hedefliyor. Dijital risk analizi uygulamalarının hangi sektörleri veya işlem türlerini önceliklendireceğine ilişkin ayrıntı ise yer almıyor.
Vergi harcamaları da yeniden değerlendirilecek. Etkin olmadığı belirlenen istisna, muafiyet ve indirimlerin kaldırılması öngörülüyor. Vergi borcu bulunan mükelleflere yönelik takip işlemlerinin güçlendirilmesi ve kamu alacaklarının Hazineye aktarılmasının hızlandırılması da programdaki başlıklar arasında bulunuyor.
Kamu mali yönetiminde yapay zekâ kullanılacak
Yıllık program, kamu mali yönetiminde de yapay zekâ destekli araçların kullanımını genişletmeyi öngörüyor. Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi için erken uyarı ve tahminleme altyapısı kurulması planlanıyor.
Kamu e-fatura uygulamasının mali kontrol ve veri analitiğini destekleyecek şekilde genişletilmesi hedefleniyor. Elektronik tahsilat ve elektronik teminat uygulamalarının kullanım alanı da artırılacak. Kamu Personel Ödeme Sistemi’nin farklı istihdam türleri ve kamu idarelerinde yaygınlaştırılması programda yer alıyor.
Tasarruf tedbirlerinin takibinde risk esaslı izleme ve veri analizine dayalı denetimler sürecek. Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi’nin belediyelerde yaygınlaştırılmasının tamamlanması, döner sermayeli işletmelerin mali yönetim altyapısının mevzuat ve sistem entegrasyonuyla güçlendirilmesi de hedefleniyor.
Taşıt alımlarında yerli ve çevreci araç önceliği
Kamu kaynaklarının kullanımını izlemek için Tedarik Varlık Yönetim Sistemi’nin satın alma ve taşınmaz kayıtlarındaki kullanım alanı genişletilecek. Mali istatistiklerin derlenmesi ve izlenmesi için geliştirilen Mali Analiz ve Kurumsal Raporlama Otomasyon Sistemi de uygulamaya alınacak.
Kamu kurumlarının taşıt ihtiyacı, yeni satın alma öncesinde ihtiyaç analiziyle değerlendirilecek. Kurumların araç gereksinimlerinin öncelikle geçici tahsis veya ihtiyaç fazlası taşıtların devri yoluyla karşılanması planlanıyor. Yeni taşıt alımlarında ekonomiklik ölçütü gözetilerek yerli üretim ve çevreci araçlara öncelik verilecek.
Sıkça Sorulanlar
Dijital Mükellef Temsilcisi nedir?
Dijital Mükellef Temsilcisi, Gelir İdaresi Başkanlığının vergi mükelleflerine yapay zekâ destekli bilgi ve yönlendirme hizmeti sunmak için planladığı dijital uygulamadır.
Dijital Mükellef Temsilcisi nereden kullanılacak?
Planlanan hizmet, Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesi ile GİBMOBİL uygulaması üzerinden erişime açılacak.
Dijital Mükellef Temsilcisi ne zaman hizmete girecek?
Proje, 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alıyor. Program, hizmetin 2027 yılı içinde geliştirilmesini ve dijital kanallarda uygulanmasını hedefliyor; kesin açılış tarihi açıklanmadı.
Yapay zekâ vergi denetimlerinde nasıl kullanılacak?
Yapay zekâ ve büyük veri araçlarının, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede risk analizi yapılması ve denetim kaynaklarının risk görülen alanlara yönlendirilmesi için kullanılması planlanıyor.