Çalışma 189 tümörü hücresel düzeyde inceledi
Genç yaşta başlayan kolorektal kanser üzerine yapılan araştırma, 50 yaş altındaki hastaların tümörlerinde hücresel bileşim ve gen etkinliği bakımından belirgin farklılıklar saptadı. Nature Medicine dergisinde yayımlanan araştırma, yaşları 29 ile 94 arasında değişen hastalardan alınmış 189 tümörü kapsadı. Örneklerin 54’ü, tanı sırasında 50 yaşın altında olan hastalara aitti.
Araştırma ekibi, dondurulmuş ve biyobankalarda saklanan doku örneklerinde tek çekirdekli RNA dizileme yöntemi kullandı. Yöntem, hücrelerde hangi genlerin etkin olduğunu ve tümör içindeki farklı hücre türlerinin dağılımını incelemeyi sağladı. Toplamda 850 binden fazla hücre değerlendirildi.
Çalışmanın tasarımı, yalnızca iki yaş grubunu karşılaştırmakla sınırlı kalmadı. Araştırmacılar, tümör özelliklerinin yaş ilerledikçe nasıl değiştiğini de izledi. Böylece genç hastalar ile ileri yaştaki hastalar arasındaki daha ince biyolojik ayrımlar için bir veri haritası oluşturuldu.
Genç hastaların tümörlerinde stroma oranı yüksekti
Araştırmanın öne çıkan bulgusu, genç hastalardaki tümörlerde stroma adı verilen destek ve bağ dokusu hücrelerinin daha yüksek oranda bulunması oldu. Fibroblastlar gibi stroma hücreleri, kanser hücrelerinin çevresindeki dokuyu oluşturuyor ve tümörün davranışını etkileyebiliyor.
İleri yaştaki hastaların tümörlerinde ise tablo tersine döndü: Kanser hücrelerinin oranı görece daha yüksek, stroma hücrelerinin oranı daha düşüktü. Araştırmacılar, yaş azaldıkça stroma hücrelerinin kanser hücrelerine kıyasla arttığını bildirdi.
Stroma hücreleri bağışıklık yanıtını baskılayan bazı maddeler salgılayabiliyor. Stroma dokusu ayrıca kemoterapi ilaçlarının kanser hücrelerine ulaşmasını fiziksel olarak zorlaştırabiliyor. Araştırma, genç hastalarda gözlenen tedavi direncinin olası nedenlerinden birinin tümör çevresindeki yoğun destek dokusu olabileceğine işaret etti.
Bulgular, genç yaşta görülen her kolorektal kanserin aynı biyolojik davranışı sergilediği anlamına gelmiyor. Araştırma, hücresel farklılıkların daha geniş hasta gruplarında ve klinik sonuçlarla birlikte sınanması gerektiğini vurgulayan başlangıç verileri sundu.
Gen etkinliği tedavi direncine dair ipuçları verdi
Araştırmacılar, genç hastaların tümörlerinde hücreler arası iletişimle ilişkili bazı gen etkinliği örüntülerinin farklılaştığını da belirledi. Kanser hücrelerinin çevre dokuya ilerlemesi ve vücutta yayılmasıyla bağlantılı olabilecek biyolojik sinyaller, genç yaş grubunda daha belirgin görüldü.
Çalışmada uzun kodlamayan RNA’ların etkinliği de dikkat çekti. Protein üretimi için doğrudan talimat taşımayan uzun kodlamayan RNA’ların önemli bir bölümü henüz yeterince anlaşılmış değil. Araştırma ekibi, genç hastaların tümörlerinde daha yüksek görülen RNA türlerinin kanser hücreleri ve tümör çevresi üzerindeki rolünü laboratuvar çalışmalarında incelemeyi planlıyor.
Araştırma, söz konusu RNA’ların tek başına hastalığın daha saldırgan seyretmesine neden olduğunu kanıtlamadı. Ancak gen etkinliği verileri, gelecekte geliştirilebilecek ilaçlar ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları için incelenebilecek hedefler ortaya koydu.
Erken başlangıçlı vakalar neden araştırılıyor?
Kolorektal kanser, 50 yaş altındaki kişilerde son yıllarda artış gösteren kanser türleri arasında yer alıyor. ABD’de 2013-2022 döneminde 50 yaş altındaki kişilerde kolorektal kanser oranı yıllık yaklaşık yüzde 3 arttı. Hastalık, ülkede 50 yaş altındaki kişiler için kanser kaynaklı ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olarak bildiriliyor.
Beslenme düzeni, aşırı işlenmiş gıdalar, alkol kullanımı, fiziksel hareketsizlik ve çevresel etkenler erken başlangıçlı vakaların nedenleri arasında araştırılıyor. Mevcut araştırma, yaşam tarzı veya çevresel etkenlerin hastalığı doğrudan tetiklediğini göstermedi; tümörlerin biyolojisine odaklandı.
Araştırmacılar, veri setinin hücre çözünürlüğü açısından kapsamlı olmasına rağmen hasta sayısının sınırlı olduğunu belirtti. Farklı coğrafyalardan ve farklı genetik geçmişlerden daha büyük hasta gruplarını içeren çalışmalar, bulguların ne ölçüde genellenebileceğini gösterecek.
Bulgular tanı ve tedavi için ne anlama geliyor?
Araştırma, genç yaşta kolorektal kanser için hemen kullanılabilecek yeni bir tarama testi ya da tedavi sunmuyor. Buna karşılık, tümör çevresindeki stroma hücreleri, bağışıklık hücreleri ve uzun kodlamayan RNA’lar üzerine yapılacak sonraki çalışmaların yönünü belirliyor.
Uzmanlar, kolorektal kanser belirtileri yaşayan kişilerin yaştan bağımsız olarak sağlık kuruluşuna başvurmasının önemini vurguluyor. Rektal kanama, kalıcı karın ağrısı, şişkinlik veya bağırsak alışkanlıklarında kalıcı değişiklik gibi belirtiler için tıbbi değerlendirme gerekiyor.
Tarama ve tedavi kararları kişinin yaşı, aile öyküsü, belirtileri ve genel sağlık durumu dikkate alınarak hekim tarafından veriliyor. Yeni araştırmanın klinik uygulamaya yansıması için bulguların daha büyük çalışmalarda doğrulanması ve hedeflenen tedavilerin klinik deneylerde değerlendirilmesi gerekiyor.
Sıkça Sorulanlar
Genç yaşta kolorektal kanser araştırmasında kaç tümör incelendi?
Araştırmacılar, 29 ile 94 yaş arasındaki hastalardan alınan 189 kolorektal kanser tümörünü inceledi. Örneklerin 54'ü, tanı sırasında 50 yaşın altındaki hastalara aitti.
Genç hastaların tümörlerinde hangi hücresel fark bulundu?
Genç hastaların tümörlerinde stroma olarak adlandırılan destek ve bağ dokusu hücrelerinin oranı daha yüksek bulundu. Stroma hücreleri bağışıklık yanıtını baskılayabilir ve kemoterapi ilaçlarının kanser hücrelerine erişimini zorlaştırabilir.
Araştırma gençlerde kolorektal kanserin neden arttığını açıkladı mı?
Hayır. Araştırma, erken başlangıçlı kolorektal kanserin neden arttığını belirlemedi; hastalığın genç hastalardaki tümör biyolojisini inceledi.
Araştırma yeni bir tedavi veya tarama testi sunuyor mu?
Araştırma hemen kullanılabilecek yeni bir tedavi ya da tarama testi sunmuyor. Bulgular, stroma hücreleri ve uzun kodlamayan RNA'lar gibi alanlarda geliştirilecek gelecekteki tedaviler için araştırma hedefleri sağlıyor.