Fransa’da lise öğrencilerinin öncülük ettiği eğitim protestolarında “Bismillah, c’est les ténèbres” sözü pankartlara ve sosyal medya paylaşımlarına taşındı. Arapça “Bismillah” ile Fransızca “c’est les ténèbres” ifadesini birleştiren slogan, öğrencilerin Snapchat gruplarına sızmaya çalışan kişilere ait olduğundan şüphelendikleri mesajlardan doğdu.
İfade, doğrudan bir eğitim talebini anlatmıyor. Öğrenciler sloganı; şüpheli hesapların gençlerin konuşma tarzını taklit etme çabasıyla alay etmek, gözetim ihtimaline işaret etmek ve protestolardaki dayanışmayı güçlendirmek için kullanıyor. Mesajları yazan kişilerin kimliği bağımsız biçimde doğrulanmış değil.
Snapchat mesajları sloganın çıkış noktasını oluşturdu
Ekim ayı başında dolaşıma giren ekran görüntülerinde, “Mamadou” adıyla görünen bir hesabın öğrenci eylemlerini örgütleyen gruplara katılmaya çalıştığı görüldü. Hesap, “Bismillah, c’est les ténèbres” sözleriyle başlayan mesajlarda barikatların ne zaman kurulacağını soruyor, gruba alınmak istiyor ve şiddet içerikli ifadeler kullanıyordu.
Benzer hesapların eylem yerleri, barikat planları, havai fişek ve sis bombası temini gibi konularda bilgi istediği bildirildi. Bazı profillerde Arapça çağrışımlı kullanıcı adları ile Cezayir bayrağı emojileri yer aldı. Öğrenciler, kullanılan dili ve yoğun şiddet vurgusunu yapay bularak hesapların protesto gruplarına sızmak isteyen yetişkinlere ya da kolluk görevlilerine ait olabileceğinden şüphelendi.
Fransa İçişleri Bakanlığı, söz konusu ifadeyi kendi görevlilerinin kullanıp kullanmadığı sorusuna açık yanıt vermedi. Bakanlık, yasa dışı faaliyet düzenlediğinden şüphelenilen kişilerle iletişim kurmak amacıyla soruşturmacıların internette takma kimlik kullanabileceğini kabul etti. Buna karşılık ekran görüntülerinin arkasındaki kişilerin polis olduğu henüz kesinleşmedi.
Öğrenciler eğitim koşulları için sokaklara çıktı
Öğrenci hareketi eylül ayında okul binalarındaki bakım sorunları, öğretmen açığı, kalabalık sınıflar ve yoğun ders programlarına karşı başladı. Lise öğrencilerinin okul girişlerini kapatma eylemleri, zamanla üniversitelere, sendikalara ve farklı kampanya gruplarına yayıldı.
Gösterilerin önemli bölümü barışçıl geçse de bazı kentlerde yağma ve şiddet olayları yaşandı. Hükümet verilerine göre en az 24 okul ateşe verildi veya yağmalandı, yaklaşık 8 bin kişi gözaltına alındı. Polis müdahalelerine ilişkin tartışmalar da protestoların gündeminde yer aldı. Resmî polis denetim kurumu, eylemlerde olası görev kötüye kullanımıyla ilgili en az 34 iddiayı incelemeye aldı.
17 Ekim’deki gösterilerin ardından Paris’in République Meydanı ve Les Halles çevresinde gece kısıtlamaları getirildi. Lille ve Nice’te de bazı bölgelerde reşit olmayanlara yönelik yerel önlemler uygulandı. Lise öğrenci grupları ve Sarı Yelekliler 24 Ekim için yeni eylem çağrısı yaparken, sendikalar 5 Kasım’da grev ve yürüyüş hazırlığına başladı.
Slogan, kalıp yargılara yönelik eleştiriyi taşıdı
Öğrenciler, şüpheli mesajlarda Arapça ifadelerin, dinî referansların, Cezayir bayrağının ve şiddet söyleminin aynı karakter tasvirinde birleştirilmesine tepki gösteriyor. Öğrencilere göre mesajlar, göçmen kökenli, Arap veya Müslüman gençlerin şiddete eğilimli olduğu yönündeki önyargıları yeniden üretiyor.
Sloganı benimseyen göstericiler açısından eleştirinin hedefinde “Bismillah” sözü değil, dinî ve kültürel işaretlerin yapay bir protestocu profili oluşturmak için kullanılması bulunuyor. Öğrenciler, mesajlardaki taklidi başarısız ve klişe buldukları için ifadeyi tersine çevirerek mizahi bir simgeye dönüştürdü.
Pankartlar ve kısa videolar, gençlerin protestoları kendi dilleriyle anlatmasına da alan açtı. Eylemlerde mizah kullanımı, göz yaşartıcı gaz ve polis müdahalesi ihtimali karşısında kaygıyı azaltan, katılımcılar arasında dayanışmayı artıran araçlardan biri olarak öne çıktı.
“Bismillah” sloganı Fransa sınırlarını aştı
“Bismillah, c’est les ténèbres” sözü kısa sürede Fransa dışındaki dayanışma eylemlerinde de kullanıldı. Brüksel’de bütçe kesintilerine karşı düzenlenen sendika gösterisinde, Bologna ve Milano’daki öğrenci eylemlerinde, ayrıca Berlin’deki bir Fransız lisesinin öğrencilerinin pankartlarında aynı ifade görüldü. Bazı haberlerde sloganın Almanya’daki farklı protestolara da yayıldığı aktarıldı.
İklim aktivisti Greta Thunberg de öğrenci hareketiyle dayanışma amacıyla yayımlanan bir videoda sloganı tekrarladı. Sosyal medyadaki yayılım, yerel bir Snapchat yazışmasının Fransa’daki eğitim protestolarını aşan uluslararası bir internet mizahı ve dayanışma işaretine dönüşmesini sağladı.
Sloganın yaygınlaşması, öğrenci hareketinin yalnızca eğitim bütçeleri ve okul koşullarıyla sınırlı olmadığını gösteriyor. Göstericiler, kolluk denetimi, ayrımcılık iddiaları, ifade özgürlüğü ve gençlerin siyasi temsili gibi başlıklardaki itirazlarını da aynı pankartlarda bir araya getiriyor. İlk mesajların kaynağı belirsizliğini korurken, slogan protestocuların ortak kültürel referanslarından biri hâline geldi.
Sıkça Sorulanlar
“Bismillah, c’est les ténèbres” sloganı ne anlama geliyor?
Slogan, Arapça “Allah’ın adıyla” anlamındaki “Bismillah” ile Fransızca “ortam karanlık” anlamına gelen ifadeyi birleştiriyor. Fransa’daki öğrenciler sözü, şüpheli Snapchat mesajlarıyla alay eden mizahi bir protesto simgesi olarak kullanıyor.
Slogan Fransa’daki protestolarda nasıl ortaya çıktı?
Slogan, öğrenci eylemlerini örgütleyen Snapchat gruplarına katılmaya çalışan bazı hesapların mesajlarından yayıldı. Öğrenciler, hesapların kullandığı dili yapay bularak polis veya başka yetişkinlerin gruplara sızmaya çalıştığından şüphelendi.
Şüpheli Snapchat hesaplarının polis olduğu doğrulandı mı?
Hayır. Ekran görüntülerindeki hesapların arkasındaki kişilerin kimliği bağımsız olarak doğrulanmadı. Fransa İçişleri Bakanlığı, görevlilerin internette takma kimlik kullanabileceğini bildirdi ancak tartışılan ifadeyi kendi personelinin kullanıp kullanmadığını açıklamadı.
Fransız öğrenciler neden protesto düzenliyor?
Öğrenciler bakımsız okul binalarının yenilenmesini, daha fazla öğretmen atanmasını, sınıf mevcutlarının azaltılmasını ve ders programlarının hafifletilmesini talep ediyor. Eylemler eylül ayında lise çevrelerinde başladı ve daha geniş toplumsal protestolara bağlandı.
“Bismillah, c’est les ténèbres” sloganı hangi ülkelere yayıldı?
Slogan Brüksel’deki sendika gösterilerinde, İtalya’daki Bologna ve Milano öğrenci eylemlerinde, ayrıca Almanya’daki dayanışma gösterilerinde görüldü. Greta Thunberg de öğrencilerle dayanışma videosunda ifadeyi kullandı.