Fransa’da hayat pahalılığı, yakıt fiyatları ve kamu hizmetlerindeki sorunlara karşı 17 Ekim Cumartesi günü düzenlenen ülke çapındaki protestoların ardından gözaltı sayısı 2.400’ü aştı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, yağma ve kamu binalarına yönelik saldırılar nedeniyle istihbarat ve güvenlik uygulamalarından ders çıkarılması talimatı verdi. Paris başta olmak üzere birçok kentte iş yerleri yağmalandı, araçlar ve binalar ateşe verildi; 18 Ekim Pazar günü temizlik ve hasar tespit çalışmaları başladı.
Protestoların ana kitlesi hayat pahalılığı, eğitim koşulları ve kamu hizmetleri için sokağa çıktı. Ancak bazı kentlerde maskeli grupların mağazalara, kamu binalarına ve güvenlik güçlerine yönelik saldırıları günün seyrini değiştirdi. Fransa genelinde yüz binlerce kişinin katıldığı eylemler, gelecek yıl yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde hükümet üzerindeki siyasi baskıyı artırdı.
Paris ve Marsilya’da protestolar şiddetlendi
Başkent Paris’te République Meydanı çevresinde başlayan gerginlik, gün içinde farklı semtlere yayıldı. Güvenlik güçleri, taş, havai fişek ve yanıcı maddeler atan gruplara göz yaşartıcı gaz ve tazyikli suyla müdahale etti. Bazı yollar trafiğe kapatıldı, metro ulaşımında aksamalar yaşandı.
Paris’te marketler, teknoloji mağazaları, lüks mağazalar, restoranlar ve küçük işletmelerin de aralarında bulunduğu çok sayıda iş yerinin camları kırıldı ve bazı dükkânlar yağmalandı. Pazar sabahı kent merkezindeki caddelerde kırık camlar, yakılmış bisikletler, zarar görmüş araçlar ve çeşitli atıklar görüldü. İş yeri sahipleri, temizlik ekipleriyle birlikte hasarlı dükkânları onarmaya başladı.
Marsilya’da göstericilerin belediye binasına girdiği, bazı kişilerin metal bariyerlerle kapıları zorladığı bildirildi. Lyon’da turizm ofisinde yangın çıktı. Limoges’ta belediye binasında çıkan yangın, binanın bir bölümünün çökmesine neden oldu. Lille’de de bazı ticari işletmelerin hedef alındığı açıklandı.
Öğrenci eylemleri geniş bir toplumsal harekete dönüştü
Eylemlerin çıkış noktasını, eylül ayında okullarda başlayan öğrenci protestoları oluşturdu. Öğrenciler öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar, eskiyen okul binaları ve eğitim kaynaklarına erişimdeki sorunların çözülmesini istiyor. Öğrenci grupları ayrıca eğitim bütçesinin artırılması ve okul koşullarının iyileştirilmesi çağrısı yapıyor.
Öğrenci talepleri kısa sürede hayat pahalılığı, ücretler, emekli maaşları ve kamu hizmetlerine ayrılan kaynaklara yönelik daha geniş itirazlarla birleşti. Sendikalar daha yüksek ücret ve emekli maaşı, düşük fiyatlar ve kamu hizmetlerinin korunması talebini öne çıkardı. Çiftçiler ile Sarı Yelekliler de gösterilere katılarak protestoların katılımcı tabanını genişletti.
Sarı Yelekliler hareketi, 2018’de akaryakıt vergilerine karşı başlayan ve ülke genelinde uzun süre devam eden eylemlerle tanınmıştı. 17 Ekim’deki eylemler, hareketin yeniden görünürlük kazanmasına neden oldu. Protestolar, hükümetin kamu borcu baskısı altında kemer sıkma içeren bütçe politikalarını parlamentodan geçirmeye çalıştığı dönemde yapıldı.
Yağma ve yangınlar birçok kente yayıldı
Yetkililer, şiddet olaylarının protestoların tamamını temsil etmediğini, ancak bazı grupların kalabalıklardan yararlanarak yağma ve kundaklama eylemlerine yöneldiğini bildirdi. Paris, Marsilya, Lyon, Bordeaux, Rennes, Lille, Nice, Strasbourg ve başka kentlerde mağazalar ile kamu binalarında hasar oluştu.
Perakende sektörünün açıklamalarına göre yaklaşık 1.500 mağaza ve işletme zarar gördü. Büyük market zincirlerine ait şubeler, giyim mağazaları, barlar, elektronik ürün satan dükkânlar ve lüks markaların mağazaları hedef alındı. Bazı işletmeler çalışanlarını geçici olarak kısa çalışma düzenine geçirmek zorunda kalabileceklerini duyurdu.
Paris Belediyesi, zarar gören esnaf için acil destek mekanizması kurulmasını istedi. Destek biriminin hasar tespiti yapması, işletmelere idari işlemlerde yardımcı olması ve sigorta başvurularını kolaylaştırması planlanıyor. Hasar gören kentlerde güvenlik önlemlerinin sürmesi bekleniyor.
Polis müdahaleleriyle ilgili soruşturmalar sürüyor
Son haftalardaki öğrenci protestolarında polis müdahalelerine ilişkin iddialar kamuoyunda tartışma yarattı. Bir öğrencinin plastik mermi isabet etmesi sonucu gözünü kaybettiği, başka bir çocuğun ise yerden aldığı şok bombasının patlamasıyla elinden yaralandığı öne sürüldü. Olayların koşullarına ilişkin soruşturmalar devam ediyor.
İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, öğrenci eylemleri sırasında polis şiddeti iddiaları hakkında 36 soruşturma açıldığını bildirdi. Dosyaların bir bölümü ağır yaralanma, darp, hakaret ve cinsel şiddet iddialarını kapsıyor. Belirli şok bombalarının kullanımının daha önce askıya alındığı, ancak ciddi şiddet olayları yaşanması halinde 17 Ekim’de kullanımlarına yeniden izin verildiği açıklandı.
Başbakan Sébastien Lecornu, protestoların başlamasından itibaren yüzlerce polis ve jandarma personelinin yaralandığını söyledi. Lecornu, öğrenci ve eğitim çalışanları arasında da yaralanmalar bulunduğunu açıkladı. Polis sendikalarından biri, saha personeline çelişkili talimatlar verildiği gerekçesiyle devlet hakkında suç duyurusunda bulunacağını duyurdu.
Macron güvenlik yöntemlerinin yenilenmesini istedi
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, yağma, saldırı ve kamu binalarına yönelik şiddet eylemlerini gerçekleştirenlerin yargılanacağını söyledi. Macron, siyasi partiler ile sendikalara şiddet olaylarını kınama çağrısı yaptı; zarar gören esnafa hızlı destek verileceğini açıkladı.
Macron, İçişleri Bakanı Laurent Nuñez’in istifasını kabul etmedi. Cumhurbaşkanı, Nuñez’den şiddet olayları öncesindeki planlama ve istihbarat eksiklikleri hakkında şeffaflık sağlamasını ve güvenlik güçleri için yeni operasyonel yöntemler uygulamasını istedi.
Paris’teki protestolar sırasında fenalaşan bir gösterici, ilk yardım merkezine götürülürken hayatını kaybetti. Yetkililer, ölümün kalp ve solunum durmasıyla bağlantılı olduğunu açıkladı. Saint-Étienne’de bir göstericinin elinden ağır yaralandığı da bildirildi.
Önümüzdeki günlerde gözaltılar, olayların ekonomik bilançosu, polis müdahaleleri ve bütçe politikalarına ilişkin tartışmaların Fransa siyasetinin ana başlıkları arasında kalması bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
Fransa’daki protestolarda kaç kişi gözaltına alındı?
17 Ekim 2026’da başlayan protestoların ardından Fransa genelinde gözaltı sayısının 2.400’ü aştığı bildirildi.
Fransa’daki protestolar neden başladı?
Protestolar, liselerdeki öğretmen eksikliği ve yıpranmış binalara yönelik öğrenci eylemleriyle başladı. Eylemler daha sonra hayat pahalılığı, yakıt fiyatları, ücretler ve kamu hizmetleri talepleriyle genişledi.
Emmanuel Macron protestoların ardından hangi talimatları verdi?
Emmanuel Macron, istihbarat ve planlama eksiklikleri hakkında inceleme yapılmasını, güvenlik güçleri için yeni operasyonel yöntemler uygulanmasını ve zarar gören esnafa hızlı destek sağlanmasını istedi.
Paris’te protestolar sırasında can kaybı oldu mu?
Paris’te protestolar sırasında fenalaşan bir gösterici, ilk yardım merkezine götürülürken hayatını kaybetti. Yetkililer ölümün kalp ve solunum durmasıyla bağlantılı olduğunu açıkladı.