Fransa’da hayat pahalılığı, yükselen yakıt fiyatları ve kamu hizmetlerindeki sorunlara karşı düzenlenen ülke çapındaki gösterilerde gözaltı sayısı 1.200’e ulaştı. Eylemler, haftalardır öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve bakımsız okul binalarını protesto eden lise öğrencilerinin çağrılarının; sendikalar, emekliler, çiftçiler ve Sarı Yelekliler tarafından desteklenmesiyle genişledi.
İçişleri makamları, gün sonunda ülke genelindeki protestolara yaklaşık 550 bin kişinin katıldığını bildirdi. Bir sendika ise katılımı 800 bin olarak açıkladı. Farklı katılım rakamları için ortak bir doğrulama yayımlanmadı. Yetkililer, Paris ve diğer büyük kentlerde ek güvenlik önlemleri aldı.
Paris ve Marsilya’da polis müdahaleleri yaşandı
Paris’te binlerce kişinin katıldığı yürüyüş, kent merkezindeki ana yolları etkiledi ve bazı metro istasyonlarının kapatılmasına neden oldu. Polis, hükümet binaları, Şanzelize Caddesi ve tren istasyonları çevresinde gösteri yasağı uygulanan alanlarda denetimleri sıkılaştırdı.
Başkentte yüzleri maskeli bazı eylemciler ile polis arasında birden fazla noktada gerginlik çıktı. Polis, havai fişek ve çeşitli cisimlerin atıldığı olaylarda göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Cumhuriyet Meydanı’nda bir araç ve gazete büfesinin ateşe verildiği, bazı grupların anıtlara tırmandığı bildirildi.
Marsilya’da bazı göstericiler belediye binasına girdi. Polis, binaya giren grubu dışarı çıkardı. Kentte çöp konteynerleri ve elektrikli scooterlarla kurulan barikatlar trafiği aksattı; güvenlik güçleri bazı yolları açmak için göz yaşartıcı gaz kullandı. Rennes’te de bir alışveriş merkezinin çevresinde palet ve çöp konteynerleriyle barikat kurulduğu bildirildi.
Lyon’da turizm ofisinde yangın çıktı. Limoges’ta belediye binasında kasten çıkarıldığı belirtilen yangın, binanın çatısında kısmi çökmeye ve saat kulesinin sivri çatısının alevler içinde yıkılmasına neden oldu. Yerel makamlar, tarihi belediye binasının büyük bölümünün yangında kaybedildiğini bildirdi. Lille’de belediye binasına giren grupların içeride zarar verdiği, Avignon ve Grenoble’da da kamu binalarını hedef alan olaylar yaşandığı bildirildi. Paris, Marsilya ve başka kentlerde bazı iş yerlerinde yağma ve yağma girişimleri kayda geçti.
Öğrenci talepleri ülke çapında destek buldu
Cumartesi günkü eylemler, eylül sonundan bu yana süren lise öğrenci protestolarının ardından yapıldı. Öğrenciler, öğretmen ve yardımcı personel açığının kapatılmasını, sınıflardaki yoğunluğun azaltılmasını ve yıpranmış okul binalarının yenilenmesini istiyor.
Eğitim koşulları özellikle dezavantajlı bölgelerde protestoların ana başlıklarından biri oldu. Bazı okullarda derslerin öğretmen yokluğu nedeniyle aksadığı, okul sağlık personeli ve sosyal hizmet görevlisi kadrolarında boşluklar bulunduğu belirtiliyor. Öğrenciler ayrıca yükseköğretime yerleştirme sisteminin eşitsizlikleri artırdığını savunuyor.
Öğrenci eylemleri sırasında polis müdahalelerine ilişkin iddialar da tartışmayı büyüttü. Son haftalarda bazı öğrencilerin ağır yaralandığına dair olaylar hakkında incelemeler açıldı. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, öğrenci protestolarındaki polis şiddeti iddialarıyla ilgili 36 soruşturmanın yürütüldüğünü açıklamıştı. Yetkililer, dört dosyanın uzuv kaybı ya da benzeri ağır yaralanmalarla, altı dosyanın ise ciddi yaralanmalarla ilgili olduğunu bildirdi.
Hayat pahalılığı protestoların ortak başlığı oldu
Gösterilere katılanlar, eğitim sorunlarının yanında yakıt fiyatları, enflasyon ve ücretlerin alım gücü üzerindeki baskısına karşı da ses yükseltiyor. Yapılan bir ankette Fransızların yaklaşık yüzde 45’inin hayat pahalılığı ve enflasyondan kaygı duyduğu belirtildi.
Fransa ekonomisi, yüksek kamu borcu ve bütçe tartışmalarının gölgesinde bulunuyor. Hükümetin tasarruf önlemleri içeren bütçeyi parlamentodan geçirme çabası, muhalefet ve sendikaların tepkisini artırıyor. Göstericiler, kamu hizmetlerine ayrılan kaynakların artırılmasını ve satın alma gücünü koruyacak ekonomik adımlar atılmasını talep ediyor.
Sarı Yelekliler hareketi, 2018’de planlanan akaryakıt vergisi artışına karşı başlayan ve uzun süre devam eden eylemlerle tanınmıştı. Hareket, “sarı ve gençlik” başlığıyla öğretmenler, öğrenciler, işçiler, emekliler ve çiftçilere protestolara katılma çağrısı yaptı.
Macron sakinlik çağrısı yaptı, güvenlik arttı
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, gösteriler öncesinde protesto hakkının güvence altında olduğunu ancak kişilere ve mallara saygı gösterilmesi gerektiğini söyledi. Macron, gün sonunda kamu kurumlarına ve iş yerlerine saldıran, yağma olaylarına karışan kişilerin yargılanacağını açıkladı. Başbakan Sébastien Lecornu ise öğrenci hareketinin kısmen kent şiddetine dönüştüğü görüşünü dile getirdi.
Hükümet, bazı eylemlerde yağma girişimi, yangın çıkarma ve polise saldırı yaşandığını savunuyor. Güvenlik güçleri, ulaşım hatları ve kritik altyapıya yönelik olası engellemelere izin verilmeyeceğini açıkladı. Paris’teki bazı medya kuruluşlarının binalarında da taş atılması sonucu camların kırıldığı bildirildi.
Paris, Marsilya ve Lyon belediye başkanları, hasarın boyutu ve güvenlik tablosu nedeniyle Başbakan Sébastien Lecornu ile acil toplantı yapılmasını istedi. Belediye başkanları, olayların nasıl geliştiğine ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme talep etti ve benzer olayların tekrarlanmaması gerektiğini bildirdi.
Muhalefetteki sol ve sağ partiler, protestoları farklı yönlerden siyasi gündeme taşıdı. Sol muhalefet öğrenci taleplerine destek verirken, aşırı sağ muhalefet güvenlik güçlerine destek açıklamaları yaptı. Hükümet temsilcileri ise bazı siyasi aktörlerin meşru toplumsal kaygıları gerilimi artırmak için kullandığını öne sürdü.
Gözaltı sayısı gün sonu verileriyle 1.200’e çıktı
Gün içindeki ilk açıklamalarda Paris’te 40 kişinin, ülke genelinde ise en az 272 kişinin gözaltına alındığı bildirilmişti. Başbakan Sébastien Lecornu, akşam saatlerinde yaptığı açıklamada gözaltı sayısının 1.200’e yükseldiğini duyurdu. Gözaltıların önemli bir bölümünün şiddet olayları, yağma, kamu binalarına zarar verme ve yasak koruyucu ekipman taşıma şüphesiyle yapıldığı bildirildi.
Paris’te polis, Cumhuriyet Meydanı çevresindeki şiddet olaylarına müdahale ederken; Marsilya’da belediye binası, bazı iş yerleri ve bir belediye polis noktası zarar gördü. Lyon’daki turizm ofisi yangınında itfaiyenin müdahalesinin engellenmeye çalışıldığı da bildirildi.
Yetkililer, ülke genelinde yüzlerce eylem ve yürüyüş beklendiğini duyurmuştu. Ana yürüyüşlerin büyük bölümü barışçıl geçerken, güvenlik güçleri Paris’te hükümet binalarına yönelmeye çalışan küçük grupları engelledi. Limoges’ta belediye binasında çıkan yangın, kentteki kamu binalarını korumaya yönelik güvenlik önlemlerini artırdı.
Sébastien Lecornu, olaylarda yaklaşık 150 güvenlik görevlisinin yaralandığını söyledi. Laurent Nuñez ise 60 kolluk görevlisinin yaralandığını, yaralılardan ikisinin hastaneye bilinçsiz halde kaldırıldığını bildirdi. Nuñez, gözaltına alınanların çoğunun yetişkin olduğunu ve öğrenci hareketiyle bağlantısının bulunmadığını belirtti. Saint-Étienne’de bir göstericinin elini kaybetmesiyle ilgili soruşturma başlatıldı; yetkililer yaralanmanın nedenini araştırıyor.
Sıkça Sorulanlar
Fransa'daki protestolarda kaç kişi gözaltına alındı?
Başbakan Sébastien Lecornu, 17 Ekim Cumartesi günü yapılan ülke çapındaki protestolarda gözaltı sayısının gün sonunda 1.200'e yükseldiğini açıkladı.
Fransa'daki protestolara kaç kişi katıldı?
İçişleri makamları protestolara yaklaşık 550 bin kişinin katıldığını bildirdi. Bir sendika ise katılımcı sayısını 800 bin olarak açıkladı; iki rakam için ortak bir doğrulama yayımlanmadı.
Fransa'daki protestoların temel nedenleri nelerdi?
Göstericiler hayat pahalılığı, yakıt fiyatları, enflasyon, kamu hizmetlerindeki sorunlar, öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve okul binalarının yetersizliği nedeniyle eylem yaptı.
Protestolarda hangi kentlerde ciddi olaylar yaşandı?
Paris ve Marsilya'da polis müdahaleleri ile çatışmalar yaşandı. Lyon'da turizm ofisinde, Limoges'ta belediye binasında yangın çıktı; Rennes, Lille, Avignon ve Grenoble'da da kamu binaları veya iş yerlerinde hasar bildirildi.