Fransa’da hayat pahalılığı, yükselen yakıt fiyatları ve kamu hizmetlerindeki sorunlara karşı düzenlenen ülke çapındaki gösterilerde gözaltı sayısı en az 272’ye ulaştı. Eylemler, haftalardır öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve bakımsız okul binalarını protesto eden lise öğrencilerinin çağrılarının; sendikalar, emekliler, çiftçiler ve Sarı Yelekliler tarafından desteklenmesiyle genişledi.
İçişleri makamlarının gün içindeki açıklamalarına göre Paris dışındaki yaklaşık 140 eylemde 33 binden fazla kişi toplandı. Bir sendika ise ülke genelindeki katılımı 500 bin olarak bildirdi; resmi toplam katılımcı sayısı açıklanmadı. Başkentte sabah saatlerinde yaklaşık 60 kişi gözaltına alınırken, ülke genelindeki sayı gün boyunca arttı. Yetkililer, Paris ve diğer büyük kentlerde ek güvenlik önlemleri aldı.
Paris ve Marsilya’da müdahaleler yaşandı
Paris’te binlerce kişinin katıldığı yürüyüş, kent merkezindeki ana yolları etkiledi ve bazı metro istasyonlarının kapatılmasına neden oldu. Polis, hükümet binaları, Şanzelize Caddesi ve tren istasyonları çevresinde gösteri yasağı uygulanan alanlarda denetimleri sıkılaştırdı.
Başkentte yüzleri maskeli bazı eylemciler ile polis arasında birden fazla noktada gerginlik çıktı. Polis, havai fişek ve çeşitli cisimlerin atıldığı olaylarda göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullandı. Cumhuriyet Meydanı’nda bir araç ve gazete büfesinin ateşe verildiği, bazı grupların anıtlara tırmandığı bildirildi.
Marsilya’da bazı göstericiler belediye binasına girdi. Polis, binaya giren grubu dışarı çıkardı. Kentte çöp konteynerleri ve elektrikli scooterlarla kurulan barikatlar trafiği aksattı; güvenlik güçleri bazı yolları açmak için göz yaşartıcı gaz kullandı. Rennes’te de bir alışveriş merkezinin çevresinde palet ve çöp konteynerleriyle barikat kurulduğu bildirildi.
Öğrenci talepleri ülke çapına yayıldı
Cumartesi günkü eylemler, eylül sonundan bu yana süren lise öğrenci protestolarının ardından yapıldı. Öğrenciler, öğretmen ve yardımcı personel açığının kapatılmasını, sınıflardaki yoğunluğun azaltılmasını ve yıpranmış okul binalarının yenilenmesini istiyor.
Eğitim koşulları özellikle dezavantajlı bölgelerde protestoların ana başlıklarından biri oldu. Bazı okullarda derslerin öğretmen yokluğu nedeniyle aksadığı, okul sağlık personeli ve sosyal hizmet görevlisi kadrolarında boşluklar bulunduğu belirtiliyor. Öğrenciler ayrıca yükseköğretime yerleştirme sisteminin eşitsizlikleri artırdığını savunuyor.
Öğrenci eylemleri sırasında polis müdahalelerine ilişkin iddialar da tartışmayı büyüttü. Son haftalarda bazı öğrencilerin ağır yaralandığına dair olaylar hakkında incelemeler açıldı. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, öğrenci protestolarındaki polis şiddeti iddialarıyla ilgili 36 soruşturmanın yürütüldüğünü açıklamıştı. Yetkililer, dört dosyanın uzuv kaybı ya da benzeri ağır yaralanmalarla, altı dosyanın ise ciddi yaralanmalarla ilgili olduğunu bildirdi.
Hayat pahalılığı eylemlerin ortak başlığı oldu
Gösterilere katılanlar, eğitim sorunlarının yanında yakıt fiyatları, enflasyon ve ücretlerin alım gücü üzerindeki baskısına karşı da ses yükseltiyor. Yapılan bir ankette Fransızların yaklaşık yüzde 45’inin hayat pahalılığı ve enflasyondan kaygı duyduğu belirtildi.
Fransa ekonomisi, yüksek kamu borcu ve bütçe tartışmalarının gölgesinde bulunuyor. Hükümetin tasarruf önlemleri içeren bütçeyi parlamentodan geçirme çabası, muhalefet ve sendikaların tepkisini artırıyor. Göstericiler, kamu hizmetlerine ayrılan kaynakların artırılmasını ve satın alma gücünü koruyacak ekonomik adımlar atılmasını talep ediyor.
Sarı Yelekliler hareketi, 2018’de planlanan akaryakıt vergisi artışına karşı başlayan ve uzun süre devam eden eylemlerle tanınmıştı. Hareket, bu kez “sarı ve gençlik” başlığıyla öğretmenler, öğrenciler, işçiler, emekliler ve çiftçilere protestolara katılma çağrısı yaptı.
Macron sakinlik çağrısı yaptı, güvenlik arttı
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, gösteriler öncesinde protesto hakkının güvence altında olduğunu ancak kişilere ve mallara saygı gösterilmesi gerektiğini söyledi. Başbakan Sébastien Lecornu ise öğrenci hareketinin kısmen kent şiddetine dönüştüğü görüşünü dile getirdi.
Hükümet, bazı eylemlerde yağma girişimi, yangın çıkarma ve polise saldırı yaşandığını savunuyor. Güvenlik güçleri, ulaşım hatları ve kritik altyapıya yönelik olası engellemelere izin verilmeyeceğini açıkladı. Paris’teki bazı medya kuruluşlarının binalarında da taş atılması sonucu camların kırıldığı bildirildi.
Muhalefetteki sol ve sağ partiler, protestoları farklı yönlerden siyasi gündeme taşıdı. Sol muhalefet öğrenci taleplerine destek verirken, aşırı sağ muhalefet güvenlik güçlerine destek açıklamaları yaptı. Hükümet temsilcileri ise bazı siyasi aktörlerin meşru toplumsal kaygıları gerilimi artırmak için kullandığını öne sürdü.
Gözaltı sayısı gün içindeki bilgilerle yükseldi
Sabah saatlerinde Paris’te 40 kişinin gözaltına alındığı açıklanmış, sonraki bilgilerde başkentteki sayının yaklaşık 60’a çıktığı bildirilmişti. Günün ilerleyen saatlerinde ülke genelindeki gözaltı sayısı en az 272’ye ulaştı. Farklı rakamlar, açıklamaların günün değişik saatlerinde yapılmasından kaynaklanıyor.
Gözaltıların önemli bir bölümünün silah ya da yasak koruyucu ekipman taşıma şüphesiyle yapıldığı bildirildi. Paris’te polis, Cumhuriyet Meydanı çevresindeki şiddet olaylarına müdahale ederken; Marsilya’da belediye binası, bazı iş yerleri ve bir belediye polis noktası zarar gördü. Lyon’da ise turizm ofisinde yangın çıktı.
Yetkililer, ülke genelinde yüzlerce eylem ve yürüyüş beklendiğini duyurmuştu. Günün ilerleyen saatlerinde Paris’teki ana yürüyüşün yanı sıra başka kentlerdeki gösterilerin katılımı, olası yeni gözaltılar ve olayların bilançosu netleşecek.
Sıkça Sorulanlar
Fransa'daki protestolarda kaç kişi gözaltına alındı?
17 Ekim Cumartesi günü Fransa genelindeki protestolarda en az 272 kişi gözaltına alındı. Gözaltıların önemli bölümünün silah veya yasak koruyucu ekipman taşıma şüphesiyle yapıldığı bildirildi.
Fransa'daki protestolar neden düzenlendi?
Göstericiler hayat pahalılığı, yükselen yakıt fiyatları, düşük ücretler ve kamu hizmetlerindeki sorunlara tepki gösteriyor. Lise öğrencileri ayrıca öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve yıpranmış okul binalarının yenilenmesini istiyor.
Fransa'daki gösteriler hangi kentlerde yoğunlaştı?
Paris ve Marsilya, protestolardaki çatışmaların yoğunlaştığı kentler arasında yer aldı. Lyon, Rennes, Strazburg, Avignon ve Grenoble'da da müdahale, barikat veya kamu malına zarar verilmesi olayları bildirildi.
Fransa'daki protestolara hangi gruplar katıldı?
Lise ve üniversite öğrencilerinin başlattığı eylemlere sendikalar, öğretmenler, emekliler, çiftçiler ve Sarı Yelekliler hareketinden katılımcılar destek verdi. Protestolar eğitim sorunları ile geçim sıkıntısını ortak bir gündemde birleştirdi.