Federal yargıç Jennifer Rochon, Donald Trump’ı öne çıkaran ve kamu kaynaklarıyla finanse edilen televizyon reklamlarının derhal durdurulmasına karar verdi. New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesinin 11 Ekim Pazar akşamı verdiği geçici karar, yönetimin yeni medya satın alımlarını aynı gün sona erdireceğini bildirmesine rağmen çıktı. Mahkeme, reklamların yayına girmesini engelledi ve İç Güvenlik Bakanlığına ayrılan fonların tartışmalı içeriklerde kullanılmasını yasakladı.
Reklamlar, ulusal televizyon yayınlarında özellikle hafta sonu spor karşılaşmaları ve haber programları sırasında gösterildi. Görüntülerde sınır güvenliği mesajları, Amerikan sembolleri ve Trump’ın seçmenlere yönelik siyasi söylemleri yer aldı. Reklamların sonunda ABD hükümetince finanse edildiğini belirten ibare kullanıldı.
Mahkeme reklamların derhal kaldırılmasını emretti
Yargıç Rochon, davacıların geçici tedbir koşullarını karşıladığı sonucuna vardı. Kararda, davacıların davayı sürdürmek için hukuki menfaatinin bulunduğu, reklamların devamı hâlinde telafisi güç zarar doğabileceği ve tedbirin kamu yararına hizmet ettiği belirtildi.
Mahkeme, yönetimin reklamları iptal etmesini veya iptal ettirmesini emretti. Karar, Pazar gecesi yayınlanması planlanan reklamlar dâhil olmak üzere tüm gösterimleri kapsıyor. Tedbir ayrıca İç Güvenlik Bakanlığına ayrılan ödeneklerin reklamların geliştirilmesi, hazırlanması, dağıtılması, yayımlanması veya ekrana taşınması için kullanılmasını da engelliyor.
Bakanlık, mahkeme kararından önce tedarikçisine 11 Ekim’den sonra yeni medya alımı yapmama talimatı verdiğini bildirmişti. Mahkeme ise reklam kampanyasının kendiliğinden bitecek olmasının davayı hükümsüz bırakmadığına karar verdi. Geçici tedbir iki hafta yürürlükte kalacak; yönetimin kamu parasıyla benzer bir kampanyaya yeniden başlaması için kararın kaldırılmasını sağlaması gerekecek.
Davacılar reklamların seçim yarışını etkilediğini savunuyor
Demokratik Ulusal Komite, Wisconsin Demokrat Partisi, Common Cause ve bazı sivil toplum kuruluşları ayrı davalarda reklamların federal harcama kurallarını ihlal ettiğini savundu. Davacılar, reklamların kamu hizmeti duyurusu niteliği taşımadığını; seçmene erişilebilecek bir kamu programı, başvuru yöntemi veya son tarih bilgisi vermediğini belirtti.
Dava başvurularında, reklamların Trump’ı ve Cumhuriyetçi Parti mesajlarını öne çıkardığı, Demokratlarla ilişkilendirilen siyasi görüşleri hedef aldığı iddia edildi. Davacılar, federal mahkemeden reklamların derhal durdurulması için geçici tedbir veya ihtiyati tedbir kararı istedi.
Hukuki itirazlar; kamu ödeneklerinin propaganda veya tanıtım amacıyla kullanılmasını sınırlayan harcama hükümlerine, Hatch Yasası’na, Amaç Tüzüğü’ne ve İdari Usul Yasası’na dayanıyor. Davalarda, hükümet kaynaklarının seçim döneminde tarafsız kullanılması gerektiği vurgulandı.
Reklam yayını için yaklaşık 19 milyon dolar harcandı
Reklam kampanyası için Gümrük ve Sınır Koruma birimine bağlı hesaptan 20 milyon dolarlık kaynak ayrıldığı bildirildi. Mahkemeye sunulan yeminli beyana göre, medya satın alımları için yaklaşık 19 milyon dolar harcandı. Kalan kaynağın kullanılmayacağı ve serbest bırakılacağı açıklandı.
Fonun, başlangıçta kurum çalışanlarına ilişkin anma etkinlikleri ve sınır güvenliği faaliyetleri için ayrılmış hesapla bağlantılı olduğu iddiası da dava dosyalarına girdi. Yönetim, söz konusu kaynağın video ve diğer içeriklerin yapımını değil, önceden hazırlanmış içeriklerin yayına verilmesini finanse ettiğini savundu.
Trump, reklamları kamu yararına hazırlanmış duyurular olarak nitelendirmişti. Trump ayrıca gelecekteki reklam maliyetlerinin MAGA Inc. adlı süper siyasi eylem komitesi tarafından karşılanacağını açıklamıştı. Yönetim, federal bütçeden daha önce yapılan yaklaşık 19 milyon dolarlık reklam harcamasının geri ödenmesine ilişkin bir taahhüt vermedi.
Mahkeme üç paralel davayı değerlendirecek
Federal mahkemedeki davalardan birinde davacıların Bakanlığın son beyanına yanıt vermesi için 11 Ekim öğleden sonrası için süre belirlendi. Duruşmanın salı günü yapılması planlanıyor. Mahkeme, Bakanlığın yeni reklam alımlarını durdurma açıklamasının tedbir talebini etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirecek.
Yeni reklam satın alımlarının sona ermesi, davaların tamamlandığı anlamına gelmiyor. Davacılar, geçmişteki harcamaların hukuka uygunluğunun incelenmesini ve federal kurumların seçim dönemindeki iletişim faaliyetleri için daha açık sınırlar belirlenmesini istiyor. Mahkemenin vereceği karar, kamu fonlarıyla yürütülen siyasi içerikli iletişim kampanyaları bakımından emsal oluşturabilecek nitelik taşıyor.
Yargıcın kararı, reklamların kamu hizmeti duyurusu sayılıp sayılamayacağına ilişkin nihai hüküm oluşturmuyor. Ancak geçici tedbir, davacıların esas yönünden başarılı olma olasılığının bulunduğuna dair mahkemenin ilk değerlendirmesini yansıtıyor. Davaların sonraki aşamasında mahkeme, harcamaların federal bütçe kurallarına uygunluğunu daha ayrıntılı inceleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Trump reklamları neden durduruldu?
Federal yargıç Jennifer Rochon, kamu fonlu reklamların siyasi propaganda niteliği taşıdığı iddiasını inceleyen davada davacıların geçici tedbir koşullarını karşıladığına hükmetti. Karar, reklamların derhal yayından kaldırılmasını emrediyor.
Trump reklamları için ne kadar kamu parası harcandı?
Mahkemeye sunulan yeminli beyana göre, 20 milyon dolarlık bütçeden reklamların medya satın alımları için yaklaşık 19 milyon dolar harcandı. Kullanılmayan tutarın serbest bırakılacağı bildirildi.
Mahkeme kararı hangi reklamları kapsıyor?
Karar, kamu kaynaklarıyla finanse edilen tartışmalı reklamların yayına verilmesini, dağıtılmasını ve yayımlanmasını kapsıyor. Pazar gecesi için planlanan gösterimler de karar kapsamında iptal edildi.
Reklam davaları sona erdi mi?
Hayır. Geçici durdurma kararı reklamların yayınını engelliyor; ancak mahkeme, geçmiş harcamaların hukuka uygunluğu ve federal fon kullanımına ilişkin esas incelemesini sürdürecek.