COP31’in Antalya’daki kapanış genel kurulunda, iki haftalık iklim müzakerelerinin karar metinlerine dönüştürülmesi için görüşmeler sürdü. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, ülkeleri ortak metinde uzlaşmaya çağırdı ve konferansın “Antalya Mutabakatı” ile sonuçlanmasını istedi.
Kapanış oturumunda iklim değişikliğine uyum, finansman, emisyon azaltımı, elektrifikasyon, uluslararası karbon piyasaları ve Paris Anlaşması kapsamındaki uygulamalar ele alındı. Ancak fosil yakıtlardan uzaklaşma takvimi ile gelişmekte olan ülkelere sağlanacak uyum finansmanının düzeyi, müzakerelerin en tartışmalı konuları arasında kaldı.
COP31 genel kurulu 23 gündem maddesini ele aldı
Antalya’da 9 Kasım’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın kapanış genel kurulu 20 Kasım akşamı Anadolu Salonu’nda açıldı. Oturuma COP31 Başkanı Murat Kurum’un yanı sıra COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen, BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, koordinatörler, raportörler ve ülke heyetleri katıldı.
Genel kurul gündeminde COP31, Kyoto Protokolü Taraflar Toplantısı ve Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı kapsamında 23 başlık yer aldı. Paris Anlaşması’nın küresel durum değerlendirmesi, ulusal katkı beyanları, iklim değişikliğine uyum, en az gelişmiş ülkelerin ihtiyaçları, şeffaflık mekanizmaları, iklim finansmanı ve karbon piyasaları görüşülen başlıklar arasındaydı.
Paris Anlaşması’nın 6’ncı maddesi kapsamındaki uluslararası karbon piyasaları ile ülkeler arası iş birliği düzenlemeleri de gündeme geldi. Delegelerin, karar metinleri üzerinde uzlaşı sağlanması hâlinde metinleri oylaması planlandı.
Murat Kurum Antalya Mutabakatı için çağrı yaptı
Murat Kurum, iki hafta boyunca liderlerin, bakanların ve müzakerecilerin ortak çözüm aradığını söyledi. Kurum, kapanış oturumunun karar aşamasını temsil ettiğini belirterek ülkelerin yalnızca ulusal hassasiyetlerini değil, küresel yararı da gözetmesi gerektiğini vurguladı.
Kurum, Antalya’da farklı ekonomik imkânlara, enerji sistemlerine ve kalkınma ihtiyaçlarına sahip ülkelerin bir araya geldiğini hatırlattı. Küçük ada devletlerinin deniz seviyesinin yükselmesine karşı varlığını koruma çabasının, kuraklık yaşayan çiftçilerin ve enerjiye erişim arayan toplumların ihtiyaçlarıyla aynı iklim krizinin farklı sonuçları olduğunu söyledi.
COP31 başkanlığı, konferansın ilk gününden itibaren “diyalog, uzlaşı, aksiyon” yaklaşımını öne çıkardı. Kurum, müzakerelerde önemli mesafe alındığını, ancak taahhütler ile sahadaki uygulamalar arasındaki farkın kapatılması gerektiğini belirtti. Kurum, tüm taraflara ortak bir sonuç metni üzerinde anlaşma çağrısı yaparak Antalya’dan dünyaya ortak mesaj verilmesini istedi.
Finansman ve fosil yakıtlar temel anlaşmazlık oldu
Kapanış öncesindeki görüşmelerde gelişmekte olan ülkeler ve küçük ada devletleri, iklim değişikliğine uyum için daha güçlü finansman taahhütleri talep etti. Uyum finansmanının artırılması ve üç katına çıkarılması beklentisi, müzakere masasında öne çıkan taleplerden biri oldu.
Son taslaklara ilişkin bilgilerde, gelişmekte olan ülkeler için yıllık 120 milyar dolarlık uyum finansmanı hedefinin metinden çıkarıldığı bildirildi. Aynı taslaklarda fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin ifadenin de yer almaması, bazı ülke heyetleri ve sivil toplum temsilcilerinin eleştirilerine neden oldu.
Murat Kurum ise birçok konuda uzlaşı zemininin oluştuğunu söyledi. Elektrifikasyon, karbon yakalama teknolojileri ve metan emisyonlarının azaltılması başlıklarında ilerleme sağlandığını belirten Kurum, fosil yakıtlar konusunda ülkelerin farklı kalkınma ve enerji öncelikleri bulunduğunu kaydetti. Kurum, Paris Anlaşması’nın 1,5 derece hedefinin tartışmaya açılmadığını vurguladı.
Elektrifikasyonun yaygınlaşması, ulaşım, sanayi ve ısınmada elektrik kullanımını artırmayı hedefliyor. Sivil toplum temsilcileri ise elektrik talebindeki artışın yenilenebilir enerjiyle karşılanmasını ve dönüşüme fosil yakıtlardan çıkış için somut bir takvimin eşlik etmesini istiyor.
Karbon yakalama ve adil geçiş tartışıldı
Müzakerelerde karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerinin emisyon azaltımındaki rolü de tartışıldı. Bazı çevre temsilcileri, söz konusu teknolojilere fazla ağırlık verilmesinin emisyonları doğrudan kaynağında azaltacak yenilenebilir enerji ve verimlilik yatırımlarını ikinci plana itebileceği görüşünü paylaştı.
Adil geçiş mekanizmasının işleyişi de gündemdeydi. İşçilerin ve yerel toplulukların enerji dönüşümüne ilişkin kararlara katılması, dönüşümün maliyetleri ile faydalarının ülkeler ve toplum kesimleri arasında dengeli paylaşılması talepleri dile getirildi.
Kayıp ve zararlar da kırılgan ülkelerin öncelikleri arasında yer aldı. İklim kaynaklı sel, kuraklık, yangın ve aşırı sıcakların etkilerinin arttığına dikkat çeken temsilciler, özellikle iklim değişikliğine en az katkı yapan ancak sonuçlarından ağır biçimde etkilenen ülkeler için finansman mekanizmalarının güçlendirilmesini istedi.
Kapanışta uzlaşı arayışı devam etti
Kapanış genel kurulunun açılmasının ardından bir protestocu, salon içindeki masaların üzerine çıkarak eylem yaptı. Güvenlik görevlileri protestocuyu salondan çıkardı. Murat Kurum, delegelerden toplantı düzenini ve karşılıklı saygıyı korumalarını istedi.
COP31’de kabul edilecek kararların, ülkelerin emisyon azaltımı, enerji dönüşümü, uyum yatırımları ve iklim finansmanına ilişkin sonraki adımlarını etkilemesi bekleniyor. Konferansın sonucu, Antalya Mutabakatı adıyla ortak bir metin kabul edilip edilmeyeceğine ve metnin finansman ile fosil yakıtlar konusundaki somut hükümlerine bağlı olacak.
Sıkça Sorulanlar
COP31 kapanış genel kurulu nerede yapıldı?
COP31 kapanış genel kurulu, Antalya'daki COP31 Alanı içinde bulunan Anadolu Salonu'nda yapıldı. Oturum 20 Kasım 2026 akşamı başladı.
Murat Kurum COP31'de hangi çağrıyı yaptı?
COP31 Başkanı Murat Kurum, ülkeleri ortak karar metni üzerinde uzlaşmaya çağırdı. Kurum, konferansın “Antalya Mutabakatı” ile sonuçlanmasını istedi.
COP31'de hangi başlıklar görüşüldü?
COP31 genel kurulunda iklim değişikliğine uyum, iklim finansmanı, ulusal katkı beyanları, şeffaflık, karbon piyasaları, elektrifikasyon ve Paris Anlaşması'nın uygulanması görüşüldü. Genel kurul gündeminde 23 madde yer aldı.
COP31 kapanış metninde hangi konular tartışma yarattı?
Kapanış metninin taslaklarında fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin ifadeler ile gelişmekte olan ülkeler için yıllık 120 milyar dolarlık uyum finansmanı hedefinin yer almaması tartışma yarattı. Kırılgan ülkeler daha güçlü finansman taahhütleri talep etti.
