Bursa Ovası’ndaki fay için 7 büyüklüğü değerlendirmesi
Bursa Ovası boyunca uzanan yaklaşık 94 kilometrelik fay sisteminin 7 büyüklüğünde deprem üretme potansiyeli taşıdığı açıklandı. Ankara Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu, değerlendirmeyi Osmangazi’de düzenlenen deprem panelinde paylaştı.
Seyitoğlu, Türkiye Diri Fay Haritası’nda Bursa ve çevresinde gösterilen fayların 1855 depremleriyle ilişkilendirilen sistem kadar uzun görünmediğini söyledi. Akademik çalışmaların, ovanın bir ucundan diğer ucuna uzanan daha geniş bir fay sistemine işaret ettiğini belirtti.
Deprem büyüklüğüne ilişkin değerlendirmede yalnızca fayın uzunluğu değil, fay parçalarının hareket hızı ve sistemde biriken gerilimin de önem taşıdığı vurgulandı. Seyitoğlu, fayların yılda kaç milimetre yer değiştirdiğine dair verilerin, deprem üretme kapasitesi hesaplarında kullanıldığını anlattı.
1855 depremleri fayın hangi kesimlerini etkiledi
Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu’na göre, 1855’te Bursa’da meydana gelen iki deprem sonrasındaki hasar kayıtları fay sisteminin yaklaşık yarısının kırılmış olabileceğini gösteriyor. Tarihsel raporlarda Susurluk’tan Kestel’e uzanan kesimin kırıldığı yönünde bulgular yer alıyor.
Kestel’den Yenişehir Ovası’nın iç kesimlerine uzanan bölümün ise 1855 depremlerinde kırılmadığı değerlendiriliyor. Söz konusu yorum, tarihsel hasar verileri ile fay geometrisine dair araştırmalara dayanıyor. Fay sisteminin hangi parçalarının geçmiş depremlerde hareket ettiğinin belirlenmesi, tehlike analizleri için temel veriler arasında bulunuyor.
1855 depremlerinin kentte yarattığı yıkım, panel öncesinde gösterilen animasyonla da anlatıldı. Görsel sunum, tarihsel deprem kayıtlarının yalnızca geçmişi açıklamak için değil, yapılaşma ve afet hazırlığı kararlarını desteklemek için de kullanılabileceğini ortaya koydu.
Panelde tarihsel kayıtlar ve kent planlaması ele alındı
“Geçmiş ve Gelecek Düşüncelerinde Bursa’da Deprem” başlıklı panel, Osmangazi Belediyesi ev sahipliğinde Panorama 1326 Fetih Müzesi’nde yapıldı. Etkinliğe Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi ile Jeolojik Mirası Koruma Derneği katkı verdi.
Panelde Bursa’nın tarih boyunca yaşadığı depremler, kentin jeolojik yapısı, doğal mirası ve gelecekteki deprem tehlikesi birlikte ele alındı. Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu, deprem ile mimarlık ilişkisini Bursa’nın tarihsel gelişimi üzerinden değerlendirdi. Dostoğlu, Bursa’nın birinci derece deprem bölgesinde bulunduğunu hatırlatarak can ve mal kayıplarını azaltacak hazırlıkların önemini vurguladı.
Prof. Dr. Nizamettin Kazancı, fosiller, kayaçlar, mineraller ve yer şekillerinden oluşan jeolojik mirasın kent kararlarında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Dr. Öğretim Üyesi İbrahim Karahancı ise 1855 depremine ilişkin tarihsel belgeleri inceledi. Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şube Başkanı Mehmet Yıldız da 1900 öncesi depremlerin araştırılmasında kitabeler, tarihçi çalışmaları ve diğer yazılı kayıtların belirleyici olduğunu belirtti.
Uzmanlar deprem hazırlığı için hangi önlemleri vurguladı
Panelde ortak vurgu, fayın yerinin deprem yaşanmadan önce bilinmesinin risk azaltma çalışmaları için önemli bir fırsat sunduğu yönündeydi. Seyitoğlu, farklı bölgelerdeki bazı fayların ancak büyük depremler sonrası yüzey kırıklarıyla tanındığını, Bursa Ovası’ndaki fay sistemine dair bilginin ise önceden mevcut olduğunu söyledi.
Uzmanlar, mevcut jeolojik verilerin kent planlaması, yapı güvenliği, afet eğitimi ve toplumsal farkındalık çalışmalarında dikkate alınması gerektiğini belirtti. Deprem tehlikesinin ortadan kaldırılamayacağı, ancak dayanıklı yapılaşma ve hazırlıkla olası kayıpların azaltılabileceği ifade edildi.
Osmangazi Belediye Başkan Yardımcısı İbrahim Emre Tonaroğlu, Bursa’nın fethinin 700. yılı programında bilimsel etkinliklere de yer verdiklerini söyledi. Panel, Bursa’nın deprem geçmişinden elde edilen verilerin gelecekteki afet hazırlığına aktarılması çağrısıyla tamamlandı.
Sıkça Sorulanlar
Bursa Ovası'ndaki fayın uzunluğu ne kadar?
Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu, Bursa Ovası'nı boydan boya geçen fay sisteminin yaklaşık 94 kilometre uzunluğunda olduğunu açıkladı.
Bursa'daki fay hangi büyüklükte deprem üretebilir?
Panelde yapılan değerlendirmeye göre Bursa Ovası'ndaki fay sistemi 7 büyüklüğünde deprem üretme potansiyeli taşıyor. Değerlendirme, fayın uzunluğu ve biriken gerilim hesaplarıyla ilişkilendiriliyor.
1855 Bursa depremlerinde fayın hangi bölümü kırıldı?
Tarihsel hasar kayıtlarına göre Susurluk'tan Kestel'e uzanan fay kesiminin 1855'te kırılmış olabileceği değerlendiriliyor. Kestel'den Yenişehir Ovası'nın iç kesimlerine uzanan bölümün aynı dönemde kırılmadığı belirtiliyor.
Bursa'daki fayın önceden bilinmesi neden önemli?
Fayın konumunun deprem gerçekleşmeden belirlenmiş olması, yapılaşma, kent planlaması ve afet hazırlığı çalışmalarında jeolojik verilerden yararlanma olanağı sağlıyor.