Arama çalışmaları 6 Ekim gecesi durduruldu
Bulgaristan’ın Karadeniz’deki münhasır ekonomik bölgesinde 6 Ekim’de düzenlenen insansız araç saldırısında batan Togo bayraklı Alfa Watan gemisinin kayıp mürettebatı için yürütülen arama-kurtarma operasyonu durduruldu. Bulgaristan Deniz İdaresi, arama faaliyetlerinin 6 Ekim gecesi sonlandırıldığını ve 7 Ekim’de yeniden başlamayacağını bildirdi.
Alfa Watan, Byala kentinin yaklaşık 70 deniz mili doğusunda hedef alındı. Yetkililer, geminin ağır yapısal hasar aldıktan sonra battığını açıkladı. Arama ekipleri denizde devrilmiş bir filika, can salları, can yelekleri ve gemiye ait ekipman parçaları buldu; ancak mürettebata ulaşılamadı.
Deniz İdaresi, olay yerinin Bulgaristan’ın karasularında değil, ülkenin sorumlu olduğu arama-kurtarma sahasında bulunduğunu vurguladı. Bulgaristan karasuları kıyıdan 12 deniz miline kadar uzanırken, saldırının gerçekleştiği alan ülkenin münhasır ekonomik bölgesi içinde yer alıyor.
İkinci gemideki 18 denizci kurtarıldı
Saldırıda Palau bayraklı Able adlı ikinci ticari gemi de zarar gördü ve gemide yangın çıktı. Tahıl taşıdığı bildirilen Able’daki 18 kişilik mürettebat, Bulgaristan’a ait bir geminin müdahalesiyle kurtarıldı.
Kurtarılan denizciler arasında 11 Türk ve yedi Hindistan vatandaşı bulunuyor. İki denizci ağır yaralı olarak helikopterle Varna’daki sağlık kuruluşuna sevk edildi. Diğer 16 denizci kıyıya çıkarıldı.
Bulgaristan makamları, deniz kuvvetleri, hava kuvvetleri, sınır polisi, Varna Deniz Kurtarma Merkezi ve sağlık ekiplerinin müdahaleye katıldığını açıkladı. Yetkililer, sivil deniz ulaşımının güvenliği için Karadeniz’deki riskin arttığını bildirdi.
Saldırının sorumluluğu konusunda açıklamalar farklı
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Bulgaristan makamlarıyla yapılan incelemenin saldırının Rus güçlerince hava ve deniz dronları kullanılarak düzenlendiğini gösterdiğini söyledi. Zelenskiy, Ukrayna kuvvetlerinin saldırı bölgesinde herhangi bir operasyon yürütmediğini de ekledi.
Rusya tarafı ise ticari gemileri hedef aldığı iddiasını reddetti. Bulgaristan yönetimi, saldırının kaynağına ilişkin belirsizliğin sürdüğünü belirtti. Soruşturma tamamlanmadan saldırıyı gerçekleştiren taraf hakkında kesin bir resmi sonuca varılmış değil.
Saldırının bir NATO üyesi olan Bulgaristan’ın münhasır ekonomik bölgesinde yaşanması, Karadeniz’deki ticari deniz taşımacılığına yönelik güvenlik tartışmalarını artırdı. Münhasır ekonomik bölge, kıyı devletine doğal kaynaklar ve belirli ekonomik faaliyetler üzerinde haklar tanıyor; alan, uluslararası hukuka göre karasularıyla aynı statüde sayılmıyor.
Bulgaristan hava savunma alımını hızlandıracak
Rumen Radev, iki ticari gemiye yönelik saldırının Karadeniz’de güvenli seyrüseferi daha da tehdit ettiğini söyledi. Bulgaristan yönetimi, hava sahası ve deniz alanındaki insansız sistemlere karşı savunma kapasitesinde eksikler bulunduğunu kabul etti.
Radev, ilave kabiliyet ediniminin zaman, düzenli planlama ve önemli mali kaynak gerektirdiğini belirtti. Bulgaristan’ın beş ek karadan havaya füze sistemi satın alma planını onaylaması bekleniyor.
Avrupa Birliği yönetimi de Karadeniz’de ticari gemilerin ve sivil mürettebatın hedef alınmasından kaygı duyduğunu açıkladı. Açıklamada, saldırıların kesin koşulları araştırılırken sivil deniz taşımacılığına yönelik saldırıların kabul edilemez olduğu vurgulandı.
Karadeniz ticaret hatlarında güvenlik riski büyüyor
Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta insansız sistemlerin Karadeniz’de daha yoğun kullanılması, limanlara ve açık denizdeki ticaret rotalarına yönelik riskleri yükseltti. Bölge, Ukrayna tahılının uluslararası pazarlara taşınmasında ve kıyı ülkelerinin deniz ticaretinde önemli rol oynuyor.
Alfa Watan’ın mürettebatının akıbeti bilinmiyor. Yetkililerin yeniden arama kararı alıp almayacağı, denizde yeni iz bulunmasına ve hava koşullarına bağlı olacak. Saldırının sorumluluğuna ilişkin soruşturmanın sonucu, Bulgaristan’ın güvenlik tedbirleri ile Karadeniz’deki ticari seferlerin değerlendirilmesinde belirleyici olacak.
Sıkça Sorulanlar
Alfa Watan gemisi nerede battı?
Togo bayraklı Alfa Watan, Bulgaristan'ın Karadeniz'deki münhasır ekonomik bölgesinde, Byala'nın yaklaşık 70 deniz mili doğusunda düzenlenen saldırının ardından battı.
Alfa Watan mürettebatı için arama çalışmaları neden durduruldu?
Bulgaristan Deniz İdaresi, denizde filika, can salı ve ekipman parçaları bulunmasına rağmen kayıp denizcilere ait iz saptanamadığını açıkladı. Arama-kurtarma operasyonu 6 Ekim gecesi durduruldu ve 7 Ekim'de yeniden başlatılmayacağı bildirildi.
Able gemisindeki mürettebata ne oldu?
Palau bayraklı Able gemisindeki 18 denizcinin tamamı kurtarıldı. Mürettebatta 11 Türk ve yedi Hindistan vatandaşı vardı; iki ağır yaralı Varna'da tedaviye alındı.
Bulgaristan açıklarındaki saldırının sorumluluğu kime yükleniyor?
Ukrayna, Bulgaristan makamlarıyla yapılan incelemenin saldırının Rus güçlerince düzenlendiğini gösterdiğini bildirdi. Rusya hedef alma iddiasını reddederken, Bulgaristan saldırının kaynağına ilişkin kesin sonucun henüz bulunmadığını açıkladı.
Saldırı neden NATO açısından önem taşıyor?
Saldırı, NATO üyesi Bulgaristan'ın münhasır ekonomik bölgesinde meydana geldi. Alan karasuyu statüsünde olmasa da Karadeniz'deki ticari deniz taşımacılığı ve bölgesel güvenlik açısından riskleri artırıyor.