ABD, İran’a ilişkin istihbarat uyarısı ve Yemen’deki Husilerin saldırıları nedeniyle Ürdün, Lübnan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki büyükelçiliklerinde personel sayısını azaltıyor. Dört temsilcilik açık kalacak ve kısıtlı operasyon statüsünde çalışmayı sürdürecek. Suudi Arabistan’daki zorunlu ayrılış emri ise dört ülkedeki kadro düzenlemesinden ayrı uygulanıyor.
İran tehdidine ilişkin istihbarat notu ne diyor?
ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton, 23 Ekim tarihli gizlilik derecesi kaldırılmış notta İran’ın ABD personelini hedef alma girişimlerini önemli ölçüde artırdığını bildirdi. Clayton, ABD vatandaşlarına karşı ölümcül planların Orta Doğu’da ve bazı başka ülkelerde ileri aşamaya ulaştığı değerlendirmesini paylaştı.
Not, olası hedeflerin kimliklerini, planların hangi ülkelerde yürütüldüğünü veya saldırıların yakın olup olmadığını açıklamıyor. İstihbarat birimlerinin, tehdit altındaki personelin gerekli güvenlik önlemlerini alabilmesi için hassas bilgilerin paylaşımını genişletmeye çalıştığı aktarıldı.
İran yönetiminden notta yer alan iddialara ilişkin kamuoyuna açık bir yanıt gelmedi. ABD makamları, değerlendirmeyi kesinleşmiş bir saldırı bilgisi olarak değil, diplomatik personelin güvenliği için dikkate alınan tehdit istihbaratı olarak ele alıyor.
Dört ülkedeki elçilikler açık kalmayı sürdürecek
Kadro azaltımı Ürdün, Lübnan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki ABD büyükelçiliklerini kapsıyor. Temsilcilikler, kısıtlı operasyon statüsü sayesinde resmî statülerini değiştirmeden personel sayısını güvenlik koşullarına göre ayarlayabiliyor.
Kısıtlı operasyon statüsü, büyükelçiliğin kapatıldığı veya tüm çalışanların tahliye edildiği anlamına gelmiyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, söz konusu temsilciliklerin faaliyetlerini sürdürdüğünü ve kadro düzeylerinin güvenlik bilgilerine göre geçici olarak yeniden düzenlendiğini açıkladı.
Kuveyt ve Bahreyn’de ise personel statüsünde değişiklik bildirilmedi. Bölgedeki diplomatik misyonlara ilişkin güvenlik değerlendirmelerinin devam ettiği, gerekli görülmesi hâlinde kadro planlarının yeniden gözden geçirilebileceği belirtiliyor.
Suudi Arabistan için ayrılış emri ayrı uygulanıyor
ABD, Suudi Arabistan’daki acil olmayan hükümet personeli ile ailelerine 21 Ekim’de zorunlu ayrılış emri vermişti. Riyad Büyükelçiliği ile Cidde ve Dahran’daki konsoloslukları kapsayan kararın gerekçesinde, Husilerin Suudi Arabistan’daki sivil altyapı ve havaalanlarına yönelik saldırıları öne çıktı.
Ürdün, Lübnan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki düzenleme, Suudi Arabistan’daki emrin aksine çalışanlara toplu ve zorunlu ayrılış talimatı getirmiyor. Dört ülkedeki bazı diplomatlar ve aile üyeleri için yer değişikliği hazırlanırken, temel görevleri yürüten personelin görev yerinde kalması öngörülüyor.
Diplomatik aileler, yakın zamanda bölgeye dönen bazı çalışanların yeniden ayrılmak zorunda kaldığını bildirdi. ABD makamları, etkilenen çalışanlara konaklama, eğitim ve günlük harcama desteği sağlanacağını açıkladı.
Husilerin saldırıları güvenlik kararlarını etkiledi
ABD makamları, büyükelçilik kadrolarına ilişkin kararların yalnızca İran’dan kaynaklandığı yönünde bir açıklama yapmadı. Yemen’deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik insansız hava aracı ve füze saldırıları da güvenlik hesaplamalarında yer alıyor.
Husilerin son dönemde petrol tesisleri ve havaalanları dahil sivil altyapıyı hedef alan saldırıları, ABD’nin bölgedeki diplomatik tesisleri için risk değerlendirmesini sıkılaştırdı. ABD temsilcilikleri, bölgedeki vatandaşlarına dikkatli olmaları çağrısında bulunmuştu.
ABD yetkilileri, dört büyükelçilikteki personel azaltımının İran’a yönelik olası yeni ABD veya İsrail saldırılarının hazırlığıyla bağlantılı olduğunu reddediyor. Buna karşın Başkan Donald Trump, İran ile anlaşma sağlanmaması hâlinde askerî seçeneğin yeniden gündeme gelebileceğini söyledi.
Bölgesel gerilimde sonraki adım ne olabilir?
Kadro azaltımı, Washington ile Tahran arasındaki gerilimin yeniden tırmanabileceği endişesini artırdı. ABD’nin sonraki adımları, İran’a atfedilen tehditlere ilişkin yeni istihbaratın niteliğine, Husilerin saldırılarının seyrine ve diplomatik temasların sonucuna bağlı olacak.
Mevcut bilgiler, dört ülkedeki büyükelçiliklerin açık kalacağını gösteriyor. Ancak güvenlik koşullarının kötüleşmesi hâlinde ABD’nin kısıtlı operasyon kapsamını genişletmesi veya ek personel düzenlemelerine gitmesi mümkün görünüyor.
Sıkça Sorulanlar
ABD hangi ülkelerdeki büyükelçiliklerinde personel azaltıyor?
ABD, Ürdün, Lübnan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki büyükelçiliklerinde personel sayısını azaltıyor. Dört temsilcilik kısıtlı operasyon statüsünde açık kalmayı sürdürüyor.
ABD neden Orta Doğu'daki diplomatik personelini azaltıyor?
ABD istihbaratı, İran'ın ABD personelini hedef alma girişimlerini artırdığını bildirdi. Yemen'deki İran destekli Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları da güvenlik kararlarında etkili oldu.
Suudi Arabistan'daki ayrılış emri dört ülke için de geçerli mi?
Hayır. Zorunlu ayrılış emri Suudi Arabistan'daki acil olmayan ABD hükümet personeli ve ailelerini kapsıyor; Ürdün, Lübnan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde ise kadro azaltımı uygulanıyor.
İran'a atfedilen tehdit planlarının hedefleri açıklandı mı?
Hayır. ABD istihbarat notu, olası hedeflerin kimliklerini, tehditlerin görüldüğü ülkeleri ve saldırıların ne kadar yakın olduğunu açıklamadı.