Pentagon CENTCOM’dan hazırlıkları tamamlamasını istedi
ABD Savunma Bakanlığı, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına (CENTCOM) İran’a yönelik geniş çaplı askerî harekâtın yeniden başlaması ihtimaline karşı planlamayı tamamlaması talimatını verdi. ABD’li yetkililere dayandırılan haberlerde, talimatın saldırı emri anlamına gelmediği ve operasyon için belirli bir tarih içermediği vurgulandı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a karşı yeni saldırılar konusunda nihai karar vermediği bildirildi. Savunma Bakanlığından bir yetkili, kurumun görevinin başkana askerî seçenekler hazırlayıp sunmak olduğunu söyledi. Beyaz Saray’dan bir yetkili de Trump’ın her seçeneği değerlendirme yetkisine sahip olduğunu belirtti.
Hazırlık talimatı, İran çevresinde artırılan ABD deniz ve hava gücünün ardından geldi. ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılar başlatmasının ardından bölgedeki çatışmalar, füze misillemeleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlere ilişkin gerilim uzun süredir devam ediyor.
Operasyon planında enerji ve nükleer hedefler var
Gündemdeki askerî seçeneklerin İran’ın enerji altyapısı, kritik tesisleri ve nükleer programıyla bağlantılı hedefleri kapsayabileceği öne sürülüyor. Operasyonun kapsamı, hedef listesi ve saldırı kararı üzerindeki görüşmelerin sürdüğü; sınırlı bir harekât ile daha geniş bir bombardıman arasında farklı seçeneklerin ele alındığı aktarılıyor.
Amerikan yönetimindeki bazı isimlerin, sınırlı saldırıların İran’ı müzakere masasına döndürmesinin, Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçiş sağlamasının veya ABD’de akaryakıt fiyatlarını kısa sürede düşürmesinin kesin olmadığını düşündüğü belirtildi. Buna karşılık, askerî seçeneği destekleyenlerin operasyonun Trump’a siyasi ve askerî başarı iddiası için alan açabileceğini savunduğu bildirildi.
Trump, son açıklamalarında İran’ın askerî kapasitesinin zayıfladığını ve Tahran’ın nükleer silah edinmesini engellemek için harekete geçilmesi gerektiğini savundu. Trump ayrıca ABD donanmasının Hürmüz Boğazı’ndaki varlığını “çelik duvar” olarak tanımladı. İran’ın nükleer kapasitesine ve deniz geçişlerine ilişkin değerlendirmeler, Trump’ın açıklamaları olarak kaldı; bağımsız bir doğrulama sunulmadı.
Camp David görüşmesi ve İsrail temasları sürüyor
Trump’ın ulusal güvenlik ekibi geçen hafta Camp David’de saatler süren bir toplantı yaptı. Görüşmede İran savaşı, diplomatik temaslar ve uzun vadeli dış politika planlamasının ele alındığı bildirildi. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, toplantının uzun vadeli dış politika başlıklarına odaklandığını açıkladı.
Trump ile İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da son günlerde ikinci kez telefonla görüştü. Netanyahu’nun telefon görüşmesinden önce güvenlik kabinesiyle İran dosyasını değerlendirdiği, Rubio ile de temas kurduğu aktarıldı. Olası yeni harekâtta ABD ve İsrail güçlerinin eş güdüm içinde hareket etmesi bekleniyor.
İsrailli yetkililer, İran’ın yeni bir saldırı ihtimaline karşı önleyici adım atabileceği endişesini dile getirdi. Geniş çaplı bir saldırı halinde İran’ın İsrail’e çok sayıda balistik füze fırlatabileceği, çatışmanın İsrail’deki seçim atmosferini de etkileyebileceği değerlendirmesi yapılıyor.
Diplomasi tıkandı, seçim takvimi belirsizliği artırdı
Washington ile Tahran arasında Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen dolaylı temaslar, nükleer tavizler, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz geçişleri konusunda ilerleme sağlayamadı. Arabulucuların, ABD’nin nükleer talepler içeren karşı önerisine İran’dan yanıt beklediği bildirildi.
Haziranda sağlanan geçici durgunluk, diplomatik müzakerelerin tıkanmasıyla daha kırılgan hale geldi. İran yönetimi daha önce diplomasiye açık olduğunu, ancak yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması gibi şartların karşılanması gerektiğini bildirmişti. Washington ise Hürmüz Boğazı’nın açılması için sunulan koşulları kabul etmemişti.
Askerî harekâtın 27 Ekim’deki İsrail parlamento seçimlerinden veya 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinden önce başlayabileceği ihtimali konuşuluyor. Ancak yetkililere dayandırılan değerlendirmelerde, ABD seçimlerinden önce saldırı olasılığının düşük fakat dışlanmış olmadığı, seçim sonrasında ise ihtimalin arttığı görüşü öne çıkıyor.
Nihai kararın Trump tarafından verileceği, CENTCOM’un hazırladığı seçeneklerin ise saldırı emri olmadığı belirtiliyor. İran’a yönelik yeni bir operasyon kararı, nükleer müzakerelerin geleceği, Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret trafiği ve bölgesel güvenlik bakımından belirleyici sonuçlar doğurabilir.
Sıkça Sorulanlar
ABD İran’a yeni saldırı kararı mı aldı?
ABD Savunma Bakanlığı CENTCOM’dan olası operasyon için askerî seçenekleri tamamlamasını istedi. Donald Trump’ın İran’a yeni saldırı başlatılması konusunda henüz nihai karar vermediği bildirildi.
İran’a yönelik olası operasyon hangi hedefleri kapsayabilir?
Hazırlanan seçeneklerin İran’ın enerji altyapısı, kritik tesisleri ve nükleer programıyla bağlantılı hedefleri kapsayabileceği öne sürülüyor. Hedef listesi ve operasyonun kapsamı üzerinde görüşmeler sürüyor.
İran’a yönelik saldırı ne zaman gerçekleşebilir?
Olası operasyon için kesin bir tarih açıklanmadı. Haberlerde 27 Ekim’deki İsrail seçimleri veya 3 Kasım’daki ABD ara seçimleri öncesi ihtimali değerlendirilirken, seçim sonrasındaki olasılığın daha yüksek görüldüğü aktarılıyor.
ABD ile İran arasındaki diplomatik görüşmeler neden ilerlemiyor?
Dolaylı görüşmeler nükleer tavizler, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz geçişleri konusunda anlaşmazlık nedeniyle ilerlemedi. Arabulucuların ABD karşı önerisine İran’dan yanıt beklediği bildirildi.
İsrail olası İran operasyonunda yer alacak mı?
Yetkililere dayandırılan değerlendirmelere göre, geniş çaplı bir harekâtın başlaması halinde ABD ve İsrail güçleri eş güdüm içinde hareket edebilir. İsrail’in katılımına ilişkin resmî bir operasyon emri açıklanmadı.