ABD Konut ve Kentsel Gelişim Bakanlığı (HUD), Wells Fargo’nun Siyah Amerikalıların ev sahibi olmasını artırmak için duyurduğu ipotek taahhütleri ve hedefli finansman programları hakkında resmi inceleme başlattı. HUD, bankanın başvuru sahiplerini ırk temelinde ayırmış ve farklı kredi ürünleri ya da koşulları sunmuş olabileceğini değerlendiriyor.
İnceleme, 7 Ekim’de Wells Fargo Üst Yöneticisi Charlie Scharf’a gönderilen yazıyla duyuruldu. HUD’nin Adil Konut ve Fırsat Eşitliği birimi bünyesindeki Özel Soruşturmalar Ofisi, bankanın geçmişteki ve halen yürürlükte olabilecek ipotek uygulamalarını inceleyecek.
HUD hangi Wells Fargo programlarını inceliyor?
İncelemenin odağında, Wells Fargo’nun Şubat 2017’de açıkladığı 60 milyar dolarlık kredi taahhüdü bulunuyor. Banka, 2027’ye kadar en az 250 bin Siyah Amerikalının ev sahibi olmasına katkı sağlamayı hedeflediğini açıklamıştı. Taahhüt, uygun müşterilere konut satın alımı için ipotek kredisi sağlanmasını kapsıyordu.
HUD ayrıca bankanın Nisan 2022’de duyurduğu 210 milyon dolarlık ev sahipliği programını da mercek altına aldı. Programın 150 milyon dolarlık bölümü, uygun Siyah ev sahiplerinin faiz oranı ve yeniden finansman maliyetlerini düşürmeye yönelikti. Kalan 60 milyon dolar ise renkli topluluklarda ev sahipliği olanaklarını genişletmeyi amaçlayan hibeler için ayrılmıştı.
Banka, 2023 sonuna kadar ilk kredi hedefinin yaklaşık yüzde 40’ına ulaştığını bildirmişti. Aynı dönemde hedefli yardım kapsamında yaklaşık 5 bin 100 müşterinin yeniden finansman yaptığı, müşterilerin aylık ödemelerinde ortalama 100 dolar tasarruf sağladığı açıklanmıştı.
İncelemede Adil Konut Yasası nasıl uygulanacak?
HUD, Wells Fargo’nun kamuya yaptığı açıklamalar, pazarlama faaliyetleri, kredi programları ve müşteri seçme ölçütleri üzerinden Adil Konut Yasası’na uyumu değerlendirecek. Yasa, konutla bağlantılı işlemlerde ırk, renk ve ulusal köken gibi korunan özelliklere dayalı ayrımcılığı yasaklıyor.
Kurumun yazısında, Wells Fargo’nun müşterileri ırka göre “ayırdığı” ve bazı kişilere ırksal kimliklerine bağlı olarak farklı ürünler veya koşullar sunduğu iddiası yer aldı. HUD, bankanın geçmişteki kamu taahhütlerinin bugün de benzer bir uygulamanın sürüp sürmediğine dair soru işaretleri doğurduğunu belirtti.
İnceleme henüz Wells Fargo’nun yasa ihlali yaptığı yönünde kesinleşmiş bir karar anlamına gelmiyor. HUD, delillerin makul gerekçe oluşturduğuna kanaat getirirse bankaya karşı ayrımcılık suçlaması yöneltebilir veya dosyayı Adalet Bakanlığına yaptırım için sevk edebilir.
Özel amaçlı kredi programlarında kural değişti
Wells Fargo’nun programları, özel amaçlı kredi programları olarak bilinen düzenlemelerin federal kurumlarca teşvik edildiği dönemde geliştirildi. Önceki federal rehberler, krediye erişimde belgelenmiş engeller yaşayan gruplara yönelik tasarlanan programların belirli şartlarda kullanılabileceğini öngörüyordu.
Ancak federal yaklaşım 2026’da değişti. Tüketici Mali Koruma Bürosu, 22 Nisan’da Regulation B düzenlemesini değiştirerek kâr amaçlı kuruluşların özel amaçlı kredi programlarında ırk, renk, ulusal köken veya cinsiyeti uygunluk ölçütü olarak kullanmasını yasakladı. Değişiklik 21 Temmuz’da yürürlüğe girdi.
Ağustos ayında HUD, Adalet Bakanlığı ve diğer federal kurumlar da 2022 tarihli önceki teşvik rehberini geri çekti. İnceleme, Wells Fargo’nun programlarının önceki kurallar altında nasıl tasarlandığını ve uygulamaların yeni hukuki çerçeveye rağmen sürüp sürmediğini ele alacak.
Kayıt koruma talebi ve sonraki aşamalar neler?
HUD, Wells Fargo’ya ipotek politikaları, uygulamaları ve programlarıyla ilgili mevcut ve gelecekte oluşturulacak bütün kayıtları saklama talimatı verdi. Talimat; elektronik postaları, kısa mesajları, telefon uygulamalarındaki mesajları ve kişisel cihazlar üzerinden yürütülen iş iletişimlerini de kapsıyor.
Kurum, ilk bilgi taleplerini 7 Ekim tarihli yazıdan itibaren 10 iş günü içinde ileteceğini bildirdi. Wells Fargo inceleme hakkında ilk aşamada yorum yapmadı.
Soruşturma, ABD’de konut finansmanında fırsat eşitliği tartışmasının yeni düzenleme çizgisi altında nasıl şekilleneceği bakımından önem taşıyor. 2024 verilerine göre Siyah hanelerde ev sahipliği oranı yüzde 46 iken beyaz hanelerde oran yüzde 73 düzeyindeydi. HUD’nin incelemesi, hedefli kredi uygulamalarının bu farkı azaltma amacı ile ayrımcılık yasağı arasındaki hukuki sınırın nasıl yorumlanacağını da etkileyebilir.
Sıkça Sorulanlar
HUD, Wells Fargo hakkında neden inceleme başlattı?
HUD, Wells Fargo’nun Siyah Amerikalılara yönelik ipotek programlarında ırka göre farklı ürün veya kredi koşulları sunarak Adil Konut Yasası’nı ihlal etmiş olabileceğini değerlendiriyor.
Wells Fargo’nun incelenen kredi taahhüdü neydi?
Wells Fargo, 2017’de 2027’ye kadar en az 250 bin Siyah Amerikalının ev sahibi olmasına katkı sağlamak amacıyla 60 milyar dolarlık konut kredisi taahhüdü açıklamıştı.
HUD Wells Fargo’dan hangi belgeleri istedi?
HUD, Wells Fargo’dan ipotek politikaları, kredi uygulamaları ve programlarıyla ilgili kayıtları; e-posta, kısa mesaj ve uygulama mesajları dahil olmak üzere korumasını istedi.
Wells Fargo inceleme sonunda hangi yaptırımlarla karşılaşabilir?
HUD makul gerekçe bulursa Wells Fargo’ya ayrımcılık suçlaması yöneltebilir veya yaptırım süreci için dosyayı ABD Adalet Bakanlığına sevk edebilir.