Netanyahu’nun Erdoğan için UCM dosyası talimatı verdiği iddia edildi

Netanyahu’nun Erdoğan hakkında dosya talimatı iddiası

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesine (UCM) sunulmak üzere hukuki bir dosya hazırlanması talimatı verdiği öne sürüldü. Haberlere göre çalışma, İsrail Adalet Bakanlığı bünyesindeki Uluslararası Hukuk Dairesi tarafından yürütülüyor.

İddia edilen hazırlığın resmî olarak UCM’ye sunulup sunulmayacağı henüz netleşmedi. Netanyahu hükümeti ya da Türkiye makamlarından, haberlerde yer alan dosya hazırlığına ilişkin doğrulayıcı resmî bir açıklama bulunmuyor.

Dosyada Türkiye’nin Kürt politikasıyla ilgili suçlamaların ve Ankara ile Hamas arasındaki siyasi ve ekonomik ilişkilere yönelik iddiaların yer alacağı bildirildi. Söz konusu iddiaların hukuki dayanakları ile dosyanın içeriğine dair ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı.

Roma Statüsü üyeliği başvuru yolunu etkiliyor

Türkiye ve İsrail, UCM’nin kurucu belgesi Roma Statüsü’ne taraf ülkeler arasında yer almıyor. Haberlerde, üyelik durumunun İsrail’in dosyayı doğrudan UCM’ye sunmasının önünde hukuki ve usule ilişkin bir engel oluşturduğu belirtildi.

Bu nedenle Netanyahu yönetiminin, olası başvuruyu Roma Statüsü’ne taraf üçüncü bir devlet üzerinden yürütmeyi değerlendirdiği ileri sürüldü. Üçüncü ülkenin adı açıklanmadı; hangi ülkenin başvuruya aracılık edebileceğine dair somut bilgi de paylaşılmadı.

UCM’ye taraf devletler, mahkemenin yargı yetkisine giren suçlar konusunda savcılıktan inceleme talep edebiliyor. Ancak üçüncü ülke aracılığıyla yapılacak bir başvuru, otomatik olarak soruşturma açılacağı veya bir kişi hakkında dava yürütüleceği anlamına gelmiyor. UCM Savcılığı, yetki, kabul edilebilirlik, delil ve tamamlayıcılık ölçütleri üzerinden bağımsız değerlendirme yapıyor.

İddialarda siyasi baskı amacı öne çıktı

Haberlere konuşan üst düzey kaynaklara dayandırılan bilgilere göre Netanyahu yönetimi, dosyayı yalnızca bir hukuk başvurusu olarak değil, Türkiye’ye yönelik uluslararası baskı aracı olarak kullanmayı hedefliyor. İddia edilen hedefin Erdoğan ve Türkiye yönetimi üzerinde siyasi caydırıcılık oluşturmak olduğu belirtildi.

İsrail ile Türkiye arasındaki diplomatik gerilim, Gazze savaşı ve Ankara’nın İsrail hükümetine yönelik eleştirileriyle son dönemde daha görünür hâle geldi. Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kurulundaki konuşmasında Gazze’deki insani krizi gündeme taşımış, İsrail’in askerî faaliyetlerini eleştirmişti.

Netanyahu da Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki açıklamalarında Erdoğan’ı hedef alan ifadeler kullanmıştı. Türkiye, Netanyahu’nun sözlerinin ardından BM’de yanıt hakkını kullanarak suçlamaları reddetmişti. Dosya hazırlığı iddiası, iki ülke arasındaki karşılıklı açıklamaların ardından gündeme geldi.

Netanyahu hakkında UCM tutuklama emri bulunuyor

UCM Ön Yargılama Dairesi, 21 Kasım 2024’te Netanyahu hakkında Gazze’deki savaşla bağlantılı savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar iddiasıyla tutuklama emri çıkarmıştı. İsrail, UCM’nin yargı yetkisini tanımadığını açıklarken, Netanyahu hakkındaki karar uluslararası hukuk tartışmalarının önemli başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.

Netanyahu’nun Erdoğan hakkında dosya hazırlattığı yönündeki haberler, İsrail Başbakanı hakkındaki UCM kararının gölgesinde yayımlandı. Haberlerde yer alan girişimin mahkemeye taşınıp taşınmayacağı, üçüncü bir devletin sürece katılıp katılmayacağı ve UCM Savcılığının herhangi bir işlem başlatıp başlatmayacağı bilinmiyor.

Olası bir başvuru için önce üçüncü bir devletin devreye girmesi, ardından savcılığın başvuruya dair yetki ve delil incelemesi yapması gerekir. Türkiye’den veya İsrail’den gelecek resmî açıklamalar, dosya hazırlığı iddiasının kapsamını ve diplomatik yansımalarını belirleyecek.