Kongre 50,1 milyar dolarlık talebi sorguladı
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy’nin Federal Havacılık İdaresi (FAA) için istediği 50,1 milyar dolarlık ek kaynak, Washington’da hem Cumhuriyetçilerin hem Demokratların itirazlarıyla karşılaştı. Talep, 13 Kasım’da hava trafik kontrol telekomünikasyon ağındaki teknik sorun nedeniyle uygulanan ülke çapındaki kalkış kısıtlamasının ardından gündeme geldi.
Duffy, 17 Kasım’da Senato Cumhuriyetçileriyle yaptığı kapalı toplantıda hava trafik kontrol ağının kapsamlı biçimde yenilenmesi gerektiğini savundu. Ancak görüşme sonunda parti yönetimi tam tutara destek vermedi. Bazı Cumhuriyetçi senatörler, talebin hava trafik kontrolüyle doğrudan ilişkisi bulunmayan harcama kalemleri içerdiğini ve vergi mükelleflerine yük getireceğini söyledi.
Yönetim daha önce yaklaşık 30 milyar dolarlık bir modernizasyon planı açıklamıştı. 13 Kasım’daki arızanın hemen ardından talep 50 milyar dolar düzeyine çıkarıldı. Resmî mektupta yer alan tutar ise 50,1 milyar dolar oldu.
Teklifte hava trafiği ve havalimanları birlikte yer aldı
Fon talebinin 10,1 milyar dolarlık bölümü hava trafik ekipmanlarının yenilenmesine ayrıldı. Telekomünikasyon ağındaki aksaklıkların giderilmesi için ayrılan bölümün en fazla 2 milyar dolar olması planlandı. Teklifte ayrıca kontrol kuleleri ile hava trafik merkezlerinin yenilenmesi için 20 milyar dolar, havalimanı iyileştirmeleri için de 20 milyar dolar yer aldı.
Senatörlerin eleştirilerinin önemli bölümü, havalimanı projelerinin hava trafik kontrol ağındaki arızayı gidermek için istenen ek paket içinde bulunmasına yöneldi. Bazı üyeler, uçuş güvenliği yatırımlarını desteklediklerini ancak diğer kalemlerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.
FAA Başkanı Bryan Bedford’un daha önce hava trafik modernizasyonunu tamamlamak için 10,1 milyar dolarlık ek kaynağın yeterli olabileceğini söylemesi de soru işaretlerini artırdı. Kongre üyeleri, 30 milyar dolardan 50,1 milyar dolara çıkan talebin teknik ve mali gerekçelerinin ayrıntılı biçimde açıklanmasını istedi.
Mevcut 12,5 milyar doların kullanımı tartışılıyor
Kongre, 2025’te FAA modernizasyonu için 12,5 milyar dolar tahsis etmişti. Demokrat üyeler ile bazı Cumhuriyetçiler, ek kaynak kararı verilmeden önce tahsis edilen paranın hangi projelerde kullanıldığının ve ne kadarının harcandığının açıklanması gerektiğini savundu.
Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Alexandria Ocasio-Cortez, hava trafik altyapısına yatırım yapılmasına ilke olarak karşı olmadığını, ancak yönetimin şeffaf bir ihale ve denetim planı sunması gerektiğini söyledi. Ocasio-Cortez, ayrıntılı denetim olmadan Ulaştırma Bakanlığına açık uçlu yetki verilmemesi çağrısı yaptı.
Demokrat liderler de 12,5 milyar dolarlık önceki kaynağın önemli bölümünün henüz kullanılmadığını vurguladı. Sean Duffy ise önceki tahsisatın, 13 Kasım’daki olayın ardından gerekli gördüğü özel yenileme ihtiyaçlarını karşılamaya yetmediğini bildirdi.
Kongre’nin düzenli bütçe sürecinde iki partinin uzlaşması gerekiyor. Federal kurumların finansmanına ilişkin mevcut geçici düzenlemenin 11 Aralık’ta sona erecek olması, FAA talebini daha geniş bütçe görüşmelerinin parçası hâline getirdi.
Kalkış kısıtlamasına yönlendirici arızası neden oldu
FAA, 13 Kasım’da telekomünikasyon ağında tutarsız veri akışı saptamasının ardından yeni uçuşların kalkışını saatler boyunca durdurdu. Uygulama, binlerce uçuşta gecikme ve iptale neden oldu; uçakların sonraki seferleri ile mürettebat planlaması da aksadı.
İlk incelemeler, Arkansas’ın El Dorado kentindeki bir radyo tesisinde yapılan yönlendirici yenilemesinin ağa yoğun bağlantı talebi göndermesiyle sorunun başladığını gösterdi. Teksas’taki başka bir yönlendiricide benzer belirtiler görüldü. Ağdaki yeni yönlendirici kurulumları durduruldu ve sistem geçici olarak eski cihazlarla çalıştırılmaya başlandı.
Hava trafik kontrolünde yönlendiriciler, uçuş kimliği, irtifa, hız ve telsiz iletişimi gibi kritik bilgilerin kontrol merkezleri arasında aktarılmasını sağlıyor. Veri veya ses iletişiminde güvenilirlik sorunu oluştuğunda, havadaki uçaklar arasındaki güvenli ayrımı korumak için sisteme yeni uçak eklenmesini engellemek güvenlik tedbiri olarak uygulanıyor.
Teknik arızanın nedenine ilişkin inceleme; cihaz, kurulum ve ağ yapılandırması ihtimallerini kapsıyor. Kongre üyeleri, ek fon görüşmelerinden önce olayın kök nedenini, alınacak önlemleri ve harcama takvimini içeren kapsamlı bir brifing talep ediyor.
Fon paketinin akıbeti bütçe görüşmelerine bağlı
Sean Duffy, Kongre’nin hangi yasama yöntemiyle ilerleyeceğine kendisinin karar vermeyeceğini, yönetimin ihtiyaç duyduğu kaynağı bildirdiğini söyledi. Cumhuriyetçi liderler hava güvenliğine yatırım konusunda ortak görüş taşısa da 50,1 milyar doların tamamına ilişkin net destek açıklamadı.
Kongre’nin önündeki başlıca seçenekler, talebi genel bütçe anlaşmasına eklemek, daha sınırlı bir ek ödenek hazırlamak veya ayrıntılı harcama planı gelene kadar kararı ertelemek olarak sıralanıyor. Hava trafik sisteminin yenilenmesi konusunda iki partide de destek bulunuyor; anlaşmazlık, finansmanın tutarı, kapsamı, denetimi ve ödeme yöntemi üzerinde yoğunlaşıyor.
Sıkça Sorulanlar
FAA için istenen ek fon ne kadar?
ABD yönetimi, Federal Havacılık İdaresi için 50,1 milyar dolarlık ek fon talep etti. Teklifte hava trafik ekipmanları, kontrol tesisleri ve havalimanı iyileştirmeleri yer alıyor.
ABD’deki kalkış kısıtlaması neden uygulandı?
13 Kasım 2026’da hava trafik kontrol telekomünikasyon ağında tutarsız veri akışı saptandı. FAA, uçuş güvenliğini korumak için sisteme yeni uçak girişini saatler boyunca durdurdu.
50,1 milyar dolarlık teklif hangi harcamaları kapsıyor?
Teklif, hava trafik ekipmanı modernizasyonu için 10,1 milyar dolar, kontrol kuleleri ve merkezleri için 20 milyar dolar, havalimanı iyileştirmeleri için 20 milyar dolar öngörüyor. Telekomünikasyon ağının onarımı için ayrılan tutar en fazla 2 milyar dolar olarak belirtildi.
Kongre üyeleri ek fon talebine neden itiraz ediyor?
Kongre üyeleri, FAA için 2025’te ayrılan 12,5 milyar doların kullanımına ilişkin ayrıntı istedi. Bazı üyeler ayrıca havalimanı harcamalarının hava trafik kontrol arızasıyla doğrudan bağlantılı olmadığını savunuyor.
