ABD Başkanı Donald Trump, 17 Kasım Salı günü Filipinler’in başkenti Manila’da Avustralya, Hindistan ve Japonya liderleriyle Quad toplantısına katıldı. Toplantıda deniz devriye uçaklarının yer alacağı ortak tatbikatlar ve yapay zekâ geliştirme çalışmalarını hızlandıracak bir program öne çıktı. Trump ayrıca Tayland ile ABD mallarına yönelik tarifelerin azaltılması ve ticaret engellerinin kaldırılması için anlaşma çerçevesi açıkladı.
Manila ziyareti, Trump’ın Çin’in Şıncın kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği forumuna katılmasından önceki ilk durak oldu. ABD Başkanı, Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile de bir araya geldi; Washington’ın Filipinler ve Güneydoğu Asya’daki ortaklarına güvenlik desteği mesajı verdi.
Quad toplantısında deniz devriyesi planı açıklandı
Quad; ABD, Avustralya, Hindistan ve Japonya’yı bir araya getiren güvenlik ve diplomasi platformu olarak faaliyet gösteriyor. Dörtlü grup, 2004 Hint Okyanusu tsunamisinden sonra insani yardım koordinasyonu için ortaya çıktı; 2017’den itibaren Hint-Pasifik’te daha düzenli iş birliği yürütmeye başladı.
Manila’daki toplantı, Quad liderlerinin iki yıl aradan sonraki ilk buluşması oldu. Trump’ın başkanlığa dönüşünden sonraki ilk Quad zirvesinde liderler, gelecek yıl deniz devriye uçaklarının katılacağı ortak faaliyetler düzenlemeyi planladıklarını bildirdi. Ortak açıklamada keyfî ihracat kısıtlamaları yoluyla uygulanan ekonomik baskı konusunda ciddi kaygı dile getirildi.
Açıklama herhangi bir ülkenin adını içermedi. Ancak nadir toprak elementleri ve ileri teknoloji ürünlerinde yaşanan ihracat kısıtlamaları, ABD ile Japonya’nın Çin’e yönelttiği başlıca eleştiriler arasında bulunuyor. Çin yönetimi ise Quad’ı Pekin’i çevrelemeye yönelik bir girişim olarak tanımlıyor. Quad üyeleri, grubun belirli bir ülkeyi hedef almadığını savunuyor.
Liderler ayrıca yapay zekâ alanındaki araştırma, finansman ve koordinasyonu hızlandıracak bir program üzerinde çalışacak. Trump, kritik teknolojilerin ortak değerleri paylaşan ülkelerin öncülüğünde geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Tayland ile tarife görüşmelerinde çerçeve oluştu
Trump, Tayland Başbakanı Anutin Charnvirakul ile ticaret alanında ortak açıklama imzaladı. Trump, Tayland’ın ABD ihracatına yönelik tarifeleri kaldıracağını ve Amerikan araçları, tıbbi cihazları, ilaçları ile etanol için tarife dışı engelleri azaltacağını açıkladı.
Tayland’ın Amerikan tarım ürünlerinden 2,6 milyar dolarlık alım yapacağı da duyuruldu. Trump, resmî anlaşmanın ayrıntılarının gelecek haftalarda tamamlanmasını beklediğini söyledi. Anutin Charnvirakul, anlaşmanın yeni ticaret fırsatları yaratacağını, imza aşamasından önce tamamlanması gereken başlıklar bulunduğunu belirtti.
Tarifelerin kapsamına ilişkin açıklamalarda ayrıntı farkı var. Trump, ABD ihracatının tamamına yönelik tarifelerin kaldırılacağını söylerken ortak metindeki bilgiler tarifesiz erişimin Amerikan mallarının büyük bölümünü kapsadığını gösteriyor. Anlaşmanın nihai metni, kapsam ve uygulama takvimi bakımından belirleyici olacak.
ABD-ASEAN zirvesinde Filipinler’e destek mesajı
Trump, Quad toplantısının ardından ABD-ASEAN Özel Zirvesi’ne katıldı. ABD Başkanı, Filipinler ile savunma iş birliğinin artırıldığını ve iki ülkenin ittifak ilişkilerinin güçlendiğini söyledi. Toplantıda çevrim içi dolandırıcılıkla mücadele ilkeleri de kabul edildi.
Güney Çin Denizi’ndeki egemenlik anlaşmazlıkları, bölgesel güvenliğin temel başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Çin, denizin neredeyse tamamında hak iddia ederken Filipinler ile Çin’e ait sahil güvenlik unsurları ihtilaflı bölgelerde sık sık karşı karşıya geliyor. Washington, Filipinler silahlı saldırıya uğrarsa savunma yükümlülüklerinin devreye gireceğini daha önce birçok kez bildirdi.
Trump’ın 18 Kasım’da Marcos Jr. ile resmî görüşme yapması, savunma, enerji, havacılık ve teknoloji alanlarında yeni ticari anlaşmaları ele alması bekleniyor. Görüşmenin ardından Trump’ın Şıncın’a geçerek APEC toplantılarına katılması planlanıyor.
Manila’daki protestolar ve Şıncın gündemi
Trump’ın Manila ziyareti sırasında kent merkezinde protestolar düzenlendi. Göstericiler, Filipinler yönetiminin dış politikada Washington’a bağımlı davranmamasını istedi; ABD öncülüğündeki Pax Silica tedarik zinciri girişimine ve Orta Doğu’daki savaşa karşı sloganlar attı. Yaklaşık 1.500 kişinin katıldığı bildirilen eylemler, beş gündür devam eden protesto dalgasının parçası oldu.
Filipinler makamları ASEAN toplantıları ve Trump’ın ziyareti için yaklaşık 23 bin polis ile diğer güvenlik personelini görevlendirdi. Güvenlik önlemleri, protestoların yanı sıra Güneydoğu Asya liderlerinin katıldığı toplantıların korunmasını amaçladı.
Şıncın’daki APEC buluşması öncesinde Washington ile Pekin arasındaki ticaret ateşkesi, ileri yapay zekâ çiplerine erişim kısıtlamaları ve kritik mineral ihracatı başlıca anlaşmazlık konuları arasında yer alıyor. Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapması beklenen görüşmeler, Manila’daki Quad toplantısının ardından Asya turunun sonraki aşamasını oluşturacak.
Sıkça Sorulanlar
Donald Trump Manila'da hangi liderlerle Quad toplantısı yaptı?
Donald Trump, Manila'da Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ile Quad toplantısına katıldı. Quad, ABD, Hindistan, Japonya ve Avustralya'nın Hint-Pasifik odaklı iş birliği grubudur.
Quad liderleri Manila toplantısında hangi kararları açıkladı?
Quad liderleri, gelecek yıl deniz devriye uçaklarının katılacağı ortak tatbikatlar planladıklarını bildirdi. Liderler ayrıca yapay zekâ geliştirme çalışmalarının finansmanı ve koordinasyonu için hızlandırıcı bir program üzerinde çalışacak.
ABD ile Tayland arasındaki ticaret anlaşması ne içeriyor?
Anlaşma çerçevesi, Tayland'ın Amerikan ürünlerine yönelik tarifeleri ve bazı tarife dışı engelleri azaltmasını öngörüyor. ABD Başkanı Donald Trump, Tayland'ın 2,6 milyar dolarlık Amerikan tarım ürünü alımı yapacağını da açıkladı.
Tayland tarifeleri konusunda açıklamalar neden farklılaştı?
Donald Trump, Tayland'ın ABD ihracatındaki tüm tarifeleri kaldıracağını söyledi. Ortak açıklamadaki bilgiler ise düzenlemenin Amerikan mallarının büyük bölümünü kapsadığını gösterdi; kesin kapsam nihai anlaşma metniyle netleşecek.
Trump'ın Manila ziyaretinden sonraki programı nedir?
Donald Trump'ın Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile resmî görüşme yapmasının ardından Çin'in Şıncın kentindeki APEC toplantılarına katılması planlanıyor. Şıncın'da Şi Cinping ve Vladimir Putin ile görüşmeler de gündemde bulunuyor.
