Netanyahu’dan askerlere iftira atanların vatandaşlığını iptal yasa tasarısı

Netanyahu’dan Vatandaşlık İptali ve Tazminat Tasarısı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail Savunma Kuvvetleri personeline iftira atan kişilerin vatandaşlıktan çıkarılmasını öngören kanun teklifini Meclis’e sunacağını açıkladı. Sosyal medya üzerinden yayımladığı görüntülü mesajda Netanyahu, ordunun ve askerlerin hedef alındığını belirterek iki ayrı yasa tasarısı hazırladıklarını duyurdu.

Hazırlanan ilk yasa tasarısı, İsrail askerlerini lekelediği değerlendirilen kişilerin İsrail vatandaşlığından çıkarılmasına imkan tanıyor. İkinci tasarı ise askerlere yönelik iftira davalarında talep edilebilecek yasal tazminat miktarını 20 katına çıkarmayı hedefliyor. Netanyahu açıklamasında, askerleri hedef alan kişilere hem finansal yaptırımlar uygulanacağını hem de vatandaşlık hakkının ellerinden alınacağını belirtti.

Tartışmaların Odağındaki Belgesel: NAZA

Yasal adımların merkezinde, İsrailli yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor tarafından çekilen "NAZA" adlı belgesel film yer alıyor. Film, 83. Venedik Uluslararası Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü kazanmasının ardından İsrail kamuoyunda geniş yankı buldu. Belgeselin adı olan "NAZA", İsrail askeri istihbarat kurumu Aman’ın hava saldırılarında beklenen sivil kayıp sayısını ifade etmek için kullandığı bir kısaltmadan geliyor.

Tel Aviv’deki çatı katlarında üç yıl boyunca gizlice çekilen belgeselde, İsrail ordusu ve istihbaratında görev yapmış 24 personelin tanıklıklarına yer veriliyor. Tanıklık yapan kişilerin kimlikleri, sesleri ve yüzleri dijital yöntemlerle değiştirildi. Belgeselde, Gazze’deki askeri operasyonlar sırasında sivillerin sığındığı binaların yakılması ve gıda dağıtımı sırasında sivillere ateş açılması gibi iddialar aktarılıyor. Film yönetmenleri Yuval Abraham ve Rachel Szor, daha önce 2025 yılında "No Other Land" belgeseliyle En İyi Belgesel Film dalında Akademi Ödülü kazanmıştı.

İsrail Makamlarının Tepkileri ve Hukuki Engeller

İsrail ordusu, belgeselde yer alan iddiaları reddederek anonim tanıklıkların bağımsız olarak doğrulanamayacağını savundu. Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, askeri savcılığa belgeselin arkasındaki isimler hakkında hukuki işlem başlatılması imkanlarının incelenmesi talimatını verdi. Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar ise filmin yönetmenleri Yuval Abraham ve Rachel Szor’u vatana ihanetle suçlayarak iç güvenlik teşkilatı Shin Bet ve İçişleri Bakanlığı nezdinde girişimde bulundu.

Ancak vatandaşlığın iptal edilmesi teklifi ciddi hukuki engellerle karşı karşıya bulunuyor. İsrail yasalarına göre vatandaşlık iptali kararı İçişleri Bakanlığı’nın talebi, hükümetin onayı ve yargı denetimine tabi tutuluyor. İsrail Yüksek Mahkemesi 2022 yılında devlete karşı güveni kötüye kullanma vakalarında vatandaşlık iptaline izin veren yasayı onaylamış olsa da, yeni düzenlemenin mahkemeden dönme ihtimali yüksek görülüyor. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, teklifin yasalaşma şansının bulunmadığını belirtti.

Siyasi Arka Plan ve Uluslararası Yansımalar

Hükümetin açıklamalarına karşılık film sektöründen ve uluslararası alandan tepkiler yükseldi. İsrail’de 1.500’den fazla film sektörü çalışanı, yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor’a destek veren bir bildiri imzaladı. Uluslararası film festivallerinin yöneticileri de yayınladıkları mesajlarla yönetmenlerin sanatsal ve gazetecilik özgürlüğünü savundu.

İsrail’de 27 Ekim 2026 tarihinde yapılması planlanan genel seçimler öncesinde yaşanan gelişme, iç siyasetteki gerilimi de tırmandırdı. Netanyahu, muhalefet liderlerini orduyu yeterince savunmamakla eleştirdi. Başbakan Netanyahu ayrıca 2025 yılında sol görüşlü eski general Yair Golan’ın açıklamalarını ve 2024 yılında bir askeri gözaltı merkezindeki ihlal görüntülerinin sızdırılmasını da söz konusu yasal düzenleme ihtiyacına gerekçe olarak gösterdi.

Gazze’deki sağlık makamları, Ekim 2023’ten bu yana devam eden askeri operasyonlarda 73 binden fazla Filistinlinin hayatını kaybettiğini ve 174 binden fazla kişinin yaralandığını bildiriyor. İsrail tarafı ise operasyonların Hamas’ın 1.200 kişinin ölümüyle sonuçlanan 7 Ekim 2023 saldırısı üzerine başladığını açıklıyor.