ABD’de federal mahkeme, Donald Trump’ın BBC aleyhine açtığı iftira davasının yargılamaya devam etmesine izin verdi. Yargıç Jeffrey T. Kuntz, 10 Kasım tarihli kararda BBC’nin davayı baştan düşürme talebini iftira iddiası yönünden reddetti. Mahkeme, Florida’nın haksız ve aldatıcı ticari uygulamalar yasasına dayanan ikinci talebi ise belgeselin ticari konuşma niteliği taşımadığı gerekçesiyle kabul etmedi.
Karar, Trump’ın ilk başvuruda iki ayrı talep için en az 5’er milyar dolar istediği dava dosyasının mali kapsamını daralttı. İftira talebi devam ettiği için Trump, en az 5 milyar dolarlık tazminat istemini mahkemede sürdürmeyi hedefliyor. Mahkeme henüz Trump’ın iddialarını kanıtlayıp kanıtlayamayacağı ya da zararını ortaya koyup koyamayacağı konusunda hüküm vermedi.
Florida mahkemesi iftira talebini neden sürdürdü?
Yargıç Kuntz, Trump’ın şikâyetinin BBC’nin yayındaki kurgunun yanıltıcı olabileceğini bildiği veya bilmesi gerektiği yönünde makul bir iddia içerdiğine hükmetti. Kararda, konuşmadan alınan iki kesit arasındaki zaman farkının kasıtlı çarpıtma çıkarımını destekleyebileceği belirtildi.
Mahkeme, iki ayrı bölümün yan yana getirilmesinin yalnızca sınırlı bir kurgu işlemi olmadığını, konuşmada söylenenden farklı bir anlam oluşturmuş olabileceğini yazdı. Karar, Trump’ın gerçek kötü niyet ve itibar zararı iddialarını sonraki aşamalarda delillerle desteklemesi gerektiği anlamına geliyor.
Federal yargıç, davanın esası hakkında kesin bir sonuca varmadı. Yargıç Kuntz, Trump’ın iddiaları kanıtlayıp kanıtlayamayacağı ve tazminata hak kazanıp kazanamayacağı sorularının özet hüküm veya duruşma aşamasında değerlendirileceğini bildirdi.
Panorama belgeselindeki kurgu iddiası neye dayanıyor?
Dava, Panorama’nın 28 Ekim 2024’te yayımlanan "Trump: A Second Chance" adlı belgeseline dayanıyor. Belgeselde, Trump’ın 6 Ocak 2021’de Washington’da yaptığı konuşmadan alınan iki ayrı sözün yaklaşık 55 dakika arayla söylenmesine rağmen kısa bir görüntüde birleştirildiği öne sürülüyor.
Trump, kurgunun kendisini destekçilerine ABD Kongre Binası’na saldırmaları için doğrudan çağrı yapmış gibi gösterdiğini savunuyor. Dava dosyasında, belgeselin Trump’ın barışçıl protesto çağrısını dışarıda bıraktığı iddiası da yer alıyor.
BBC daha önce kurgunun Trump’ın şiddet eylemi için doğrudan çağrı yaptığı yönünde yanlış bir izlenim yarattığını kabul ederek özür diledi. BBC ise belgeselin Trump’a gerçek ve ölçülebilir bir zarar verdiği iddiasına karşı çıkıyor.
Mahkeme hangi talebi reddetti ve hangi tarihleri verdi?
Mahkeme, Trump’ın Florida Haksız ve Aldatıcı Ticari Uygulamalar Yasası’na dayandırdığı ikinci talebi reddetti. Yargıç Kuntz, ihtilafın merkezindeki belgeselin ticari konuşma olarak değerlendirilemeyeceğine karar verdi.
BBC’nin iftira talebine 1 Aralık’a kadar cevap vermesi gerekiyor. Dava dosyasındaki ayrı bir usul kararına göre Trump’ın da 11 Aralık’a kadar yeminli ifade vermesi isteniyor. Trump’ın bu oturuma katılmaması hâlinde mahkeme yaptırım uygulayabilir; yaptırımlar arasında davanın düşürülmesi de bulunuyor.
Trump, kararın ardından sosyal medya hesabında sonucu büyük bir zafer olarak niteledi ve kendisini yanıltmaya çalışanlara karşı mücadeleyi sürdüreceğini söyledi. Karar, Trump’ın iddiasını kabul eden nihai bir hüküm değil; tarafların delil sunacağı dava aşamasının önünü açan usul kararı niteliği taşıyor.
BBC’nin özrü ve savunması davayı nasıl etkiliyor?
BBC, mahkeme kararına şaşırdığını ancak mahkemenin yetkisine saygı duyduğunu açıkladı. Yayıncı, hukuki tutumuna güvendiğini ve savunmasını yargı sürecinde sürdüreceğini bildirdi.
Belgeseldeki kurgu tartışması, BBC içinde de yöneticilik değişikliklerine neden oldu. Genel Müdür Tim Davie ile haber birimi yöneticisi Deborah Turness görevlerinden ayrıldı. Özür ve yönetim değişiklikleri, yayıncının kurgu hatasını kabul ettiğini gösterse de mahkemenin Trump lehine tazminata hükmedeceği anlamına gelmiyor.
Davanın sonraki aşamasında taraflar belgeselin ABD’de yayımlanıp yayımlanmadığı, kurgunun hukuken iftira sayılıp sayılmayacağı, BBC’nin niyeti ve Trump’ın somut itibar zararına uğrayıp uğramadığı başlıklarında delil sunacak. Federal mahkemenin vereceği nihai karar, medya kuruluşlarının siyasi konuşmaları düzenleme sınırları bakımından da önem taşıyacak.
Sıkça Sorulanlar
Donald Trump'ın BBC'ye açtığı dava neden devam edecek?
Florida'daki federal mahkeme, Trump'ın Panorama belgeselindeki kurgunun itibarına zarar verdiği ve BBC'nin yanıltıcı etkiyi bilmiş olabileceği yönündeki iddiasını yargılama için yeterince makul buldu.
Trump'ın BBC davasında hangi talep reddedildi?
Mahkeme, Florida Haksız ve Aldatıcı Ticari Uygulamalar Yasası'na dayalı ikinci talebi reddetti. Yargıç, belgeselin ticari konuşma sayılmadığı sonucuna vardı.
Panorama belgeselindeki tartışmalı kurgu neydi?
Trump'ın 6 Ocak 2021 konuşmasındaki yaklaşık 55 dakika arayla söylenmiş iki ayrı bölüm kısa bir görüntüde birleştirildi. Trump, kurgunun kendisini Kongre Binası'na yönelik şiddeti teşvik etmiş gibi gösterdiğini savunuyor.
Trump'ın BBC davasındaki tazminat talebi ne kadar?
Trump, başlangıçta iki ayrı talep için en az toplam 10 milyar dolar istemişti. İkinci talebin reddinden sonra iftira davasındaki en az 5 milyar dolarlık tazminat istemi devam ediyor.
BBC'nin davada yapması gereken sonraki işlem nedir?
BBC'nin iftira talebine 1 Aralık'a kadar cevap vermesi gerekiyor. Trump'ın da ayrı bir usul kararı uyarınca 11 Aralık'a kadar yeminli ifade vermesi isteniyor.