Florida Merkezli Suikast Soruşturmasında Yeni Safha
Haiti Devlet Başkanı Jovenel Moise’in Temmuz 2021’de başkent Port-au-Prince’teki özel konutunda öldürülmesine ilişkin yürütülen soruşturmada kritik bir gelişme yaşandı. Suikastla bağlantılı 18 şüpheli, pazar günü düzenlenen operasyonla Haiti’den ABD’ye nakledildi. Askeri uçakla Florida eyaletine götürülen zanlılar, Amerikan federal mahkemelerinde hakim karşısına çıkacak.
Florida Güney Bölgesi Federal Savcısı Jason Reding Quinones, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada nakil işlemini doğruladı. Suikastın beşinci yılında adaletin sağlanması adına önemli bir aşamaya geçildiğini belirten Quinones, olaya karışan, finansman sağlayan veya destek veren tüm faillerin hesap vereceğini bildirdi. Amerikalı savcılar, suikast planının Güney Florida’da hazırlandığını ve finansmanının bu bölgeden sağlandığını vurguluyor.
Kolombiyalı Askerler ve Üst Düzey Yetkililer Nakledildi
ABD’ye nakledilen 18 kişi arasında, suikast gecesi konuta düzenlenen baskında yer aldığı belirtilen 17 eski Kolombiya askeri bulunuyor. Zanlılar arasında ayrıca Haiti Adalet Bakanlığı Yolsuzlukla Mücadele Biriminde görev yapmış eski bir yetkili olan Joseph Felix Badio da yer alıyor. Badio, iki yılı aşkın süre kaçtıktan sonra Ekim 2023’te Haiti’de yakalanmıştı. Savcılık iddianamelerinde Badio’nun, operasyonun bir gözaltı planından suikasta dönüşmesinde kilit rol oynadığı ileri sürülüyor.
Soruşturma belgelerine göre, devlet başkanını devirmeyi hedefleyen grubun asıl amacı Moise’i tutuklamaktı. Ancak olay gecesi plan kontrolden çıkarak suikasta dönüştü. Şüphelilerin yakınları, nakil kararının kendileri için sürpriz olduğunu ve Haiti hapishanelerindeki elverişsiz koşullardan kaygı duyduklarını belirtti. Kolombiyalı sanıkların avukatları ise müvekkillerinin sorgularda baskı altında ifade verdiğini savunuyor.
Haiti Yargı Sistemindeki Tıkanıklık ve Güvenlik Krizi
Haiti Adalet Bakanı Patrick Pelissier, şüphelilerin Amerikan yargısına teslim edildiğini doğrulayan bir bildiri yayımladı. Pelissier, Haiti’deki soruşturma sürecinin ciddi engellerle karşılaştığını ve beş yıldır süren adli işlemler sonucunda ülkede bir yargılama yapılamadığını bildirdi. Haiti yetkilileri, yargı sürecinin başarıyla tamamlanabilmesi amacıyla ABD makamlarıyla iş birliğini derinleştirme kararı aldıklarını duyurdu.
Soruşturmayı yürüten Haitili yargıçlar, çete tehditleri ve can güvenliği endişeleri nedeniyle defalarca görevlerinden istifa etmek zorunda kaldı. Ayrıca başkentteki ana adliye binasının silahlı çetelerin kontrolüne geçmesi, delil toplama ve ifade alma süreçlerini tamamen aksattı. Ülkedeki insan hakları savunucuları ise yargılamanın başka bir ülkede yapılmasını eleştirerek Haiti yargı sisteminin güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
ABD Mahkemelerinde Yürütülen Dava Süreci ve Mahkûmiyetler
Amerikan adalet sistemi, suikastın ABD topraklarında planlanmış olması nedeniyle davada geniş bir yargı yetkisine sahip. Soruşturma kapsamında ABD’de şu ana kadar 30 kişi hakkında iddianame hazırlandı. Mayıs ayında Florida’daki federal mahkemede görülen davada, dört sanık komplo kurmak ve suikastçılara lojistik destek sağlamak suçlarından suçlu bulundu. Birleşmiş Milletler ve ABD Federal Soruşturma Bürosu ekipleri de uluslararası çapta yürütülen operasyonları koordineli şekilde sürdürüyor.
Daha önce görülen duruşmalarda, aralarında eski Kolombiyalı subayların ve Haitili iş insanlarının da bulunduğu en az beş kişi suçlamaları kabul ederek müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Suikast planında Moise’in yerine geçirilmesi hedeflenen Haitili-Amerikalı siyasetçi Christian Sanon’un da aralarında bulunduğu diğer sanıkların yargılamaları ise devam ediyor.
Karayipler Ülkesindeki Siyasi Boşluk ve Çete Egemenliği
Jovenel Moise’in öldürülmesinin ardından Haiti, tarihinin en ağır siyasi ve güvenlik krizlerinden birine sürüklendi. Devlet başkanının hayatını kaybetmesinden bu yana ülkede genel seçimler yapılamadı ve idari mekanizma büyük oranda işlevsiz kaldı. Başkent Port-au-Prince’in yaklaşık yüzde 80’i silahlı çetelerin kontrolüne geçti. Çete şiddeti nedeniyle binlerce insan hayatını kaybetti, 1,5 milyondan fazla kişi yerinden edildi.
Birleşmiş Milletler destekli uluslararası güvenlik gücü, çetelerle mücadelede yerel polise destek vermek üzere ülkeye konuşlandırıldı. Ancak personel eksikliği nedeniyle güvenlik misyonu henüz tam kapasiteye ulaşamadı. Güvenlik şartlarının sağlanması halinde ülkede önümüzdeki dönemde anayasa referandumu ve genel seçimlerin yapılması planlanıyor.
Sıkça Sorulanlar
Haiti Devlet Başkanı Jovenel Moise ne zaman öldürüldü?
Haiti Devlet Başkanı Jovenel Moise, Temmuz 2021'de başkent Port-au-Prince'teki özel konutunda uğradığı silahlı saldırı sonucu hayatını kaybetti.
Şüpheliler neden Haiti yerine ABD'de yargılanıyor?
Suikast planının ve finansmanının ABD'nin Florida eyaletinde hazırlanmış olması ve Haiti'deki güvenlik çöküşü ile yargı sistemindeki tıkanıklıklar nedeniyle yargılama ABD federal mahkemelerinde yürütülmektedir.
ABD'ye iade edilen 18 şüpheli kimlerden oluşuyor?
İade edilen şüpheliler arasında suikast gecesi saldırıyı gerçekleştiren eski Kolombiya askerleri ve Haiti Yolsuzlukla Mücadele Biriminin eski yetkilisi Joseph Felix Badio yer almaktadır.
Soruşturma kapsamında ABD'de daha önce ceza alan oldu mu?
Evet, ABD mahkemelerinde görülen davalarda şu ana kadar en az beş sanık suçunu kabul ederek müebbet hapis cezasına çarptırıldı, dört sanık ise jüri tarafından suçlu bulundu.