48 Milyar Dolarlık Biyomedikal Bütçede Yeni Dönem
ABD Başkanı Donald Trump, Ulusal Sağlık Enstitülerinin 48 milyar dolarlık biyomedikal araştırma bütçesini Beyaz Saray denetimine alacak bir kararname hazırlanması talimatını verdi. Yönetim ve Bütçe Ofisine iletilen talimata göre, kurumun bilimsel araştırmalara vereceği hibeleri doğrudan onaylayacak yeni bir kurul kurulması planlanıyor. Taslağı hazırlanan başkanlık kararnamesi henüz resmiyet kazanmadı.
Yeni Kurulun Yapısı ve Oy Birliği Şartı
Tasarlanan plana göre hibe onay kurulunda Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russ Vought ile Ulusal Sağlık Enstitüleri Direktörü Jay Bhattacharya yer alacak. Biyomedikal araştırma hibelerinin onaylanması için kurul üyelerinin oy birliği sağlaması gerekecek. Oy birliği şartı, siyasi bir atamalı yetkilinin herhangi bir bilimsel araştırmayı tek başına veto etmesine imkan tanıyor. Bütçelerde kesinti yapılmasını savunan yetkililer ile araştırmaların finanse edilmesini destekleyen isimler arasında görüş ayrılıkları yaşanıyor.
Etkilenen Araştırma Alanları ve Tartışmalar
Yıllık 48 milyar dolarlık bütçe; kanser, orak hücre anemisi, anne ölümleri, HIV, diyabet ve kalp hastalıkları gibi kritik alanlardaki bilimsel çalışmaları finanse ediyor. Siyasi yetkililer, enstitünün çeşitlilik ve eşitlik odaklı projelere kaynak ayırmasına tepki göstererek bu harcamaların durdurulmasını istiyor. Buna karşılık enstitü temsilcileri, mevcut hibe ödemelerinde bir kesinti yapılmayacağını ve bilimsel misyonun sürdürüleceğini açıkladı.
Geleneksel Bilimsel Değerlendirme Sistemi Değişiyor mu?
Ulusal Sağlık Enstitüleri, mevcut sistemde araştırma hibelerini bağımsız bilimsel akran değerlendirme panelleri, danışma konseyleri ve uzman yetkililerin incelemeleri sonucunda karara bağlıyor. Hazırlanan yeni yapının bu geleneksel bilimsel değerlendirme mekanizmasını nasıl etkileyeceği tartışılıyor. ABD Kongresi tarafından tahsis edilen bütçenin kullanımına yönelik bu tür müdahalelerin anayasal yetki sınırlarını aşıp aşmadığı da hukukçular tarafından değerlendiriliyor.
Yasal Süreçler ve Bilim Çevrelerinin Tepkisi
Gelişmelerin ardından araştırmacılar adına Kaliforniya federal mahkemesinde toplu dava açıldı. Dava başvurusunda, idarenin siyasi önceliklerle uyuşmayan bilimsel projeleri engellemesinin ve ödenekleri kesmesinin Anayasa’nın Birinci Ek Maddesi’nde yer alan ifade özgürlüğünü ihlal ettiği savunuldu. Hükümet yetkilileri ise kamu kaynaklarının sadece nitelikli ve tarafsız bilimsel projelere yönlendirilmesini amaçladıklarını söyledi.
Sıkça Sorulanlar
Ulusal Sağlık Enstitüleri için önerilen yeni kurul nasıl çalışacak?
Kurulun Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü ile Ulusal Sağlık Enstitüleri Direktöründen oluşması ve biyomedikal araştırma hibelerini onaylamak için oy birliğiyle karar alması öngörülüyor.
Yeni kurul kararnamesi resmi olarak yürürlüğe girdi mi?
Kararname henüz taslak aşamasındadır ve Başkan Donald Trump tarafından resmi olarak imzalanmamıştır.
Ulusal Sağlık Enstitülerinin yıllık araştırma bütçesi ne kadar?
Kurumun yıllık biyomedikal araştırma bütçesi yaklaşık 48 milyar dolardır.
Bilim insanları hibe kısıtlamalarına karşı yargıya başvurdu mu?
Araştırmacılar, idarenin siyasi gerekçelerle fon kesintisi yapmasının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini belirterek Kaliforniya federal mahkemesinde dava açtı.