Ukrayna, Starlink ile askerî sınıf Starshield uydu bağlantılarının kısıtlama öncesi çalışma düzeyine döndüğünü açıkladı. Ukrayna Savunma Bakanlığı, 25 Ekim Cumartesi günü yaptığı değerlendirmede, hareket hâlindeki platformlarda saatte 400 kilometrenin üzerindeki hızlarda istikrarlı bağlantı ölçüldüğünü bildirdi. Açıklama, Donald Trump’ın Elon Musk’tan hız sınırını kaldırmasını istemesinden günler sonra geldi.
Elon Musk ise aynı gün, SpaceX’in ticari Starlink hizmetini Ukrayna’nın saldırı amaçlı insansız hava aracı operasyonlarında kullandığı iddiasıyla kısıtladığını söyledi. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı danışmanı Serhiy Beskrestnov, ticari Starlink terminallerinin teknik sınırlamaları ve Rusya üzerinde çalışmaması nedeniyle uzun ve orta menzilli saldırı dronlarında kullanılamayacağını belirtti.
Ukrayna bağlantının yeniden normal çalıştığını bildirdi
Volodimir Zelenskiy, Starlink ve Starshield bağlantılarının kısıtlama öncesindeki hızlara ulaştığını, iyileşmenin gece saatlerinde başladığını açıkladı. Zelenskiy, mevcut hızların Ukrayna ordusunun ihtiyaç duyduğu düzeyde olduğunu söyledi.
Ukrayna Savunma Bakanlığı da bağlantının istikrarlı hâle geldiğini ve saatte 400 kilometrenin üzerinde hareket eden ekipmanlarda hizmetin sürdüğünü bildirdi. Bakanlığın verdiği hız, internet indirme veya yükleme hızı değil, terminalin hareket hâlindeyken uydu ağına bağlı kalabildiği azami platform hızını anlatıyor.
Önceki kısıtlama, bağlantıyı yaklaşık saatte 160 kilometre düzeyinde tutuyordu. Ukraynalı yetkililer, sınırın yüksek hızlı önleme araçları ile bazı insansız hava araçlarında sinyal kesilmesine neden olduğunu, bazı görevlerin ertelendiğini veya iptal edildiğini bildirmişti.
Starshield yavaşlaması drone görevlerini etkiledi
Ukrayna, uydu internet altyapısını cephe iletişimi, keşif, insansız hava aracı kontrolü ve hava savunma operasyonlarında kullanıyor. Starshield, Starlink teknolojisinin kamu ve askerî kurumlara yönelik sürümü olarak biliniyor. Bu nedenle bağlantıdaki hız sınırı, yalnızca genel internet erişimini değil, savaş alanındaki veri aktarımını da etkiledi.
Bildirimlere göre kısıtlama, Ukrayna’nın bazı saldırı dronları ile Rus füze ve drone saldırılarına karşı kullanılan önleme araçlarını işlevsiz bıraktı. Hız sınırı nedeniyle hareket hâlindeki terminallerin uydu ağına düzenli bağlanamadığı belirtildi.
Ukrayna tarafı, yeniden sağlanan bağlantının özellikle cephe lojistiği, askerî birimler arasındaki iletişim ve jet motorlu Rus saldırı dronlarına karşı savunma bakımından önemli olduğunu vurguladı. Starshield destekli orta menzilli sistemler, hedef görüntülerinin gerçek zamanlı aktarımı ve önleme dronlarının yönetiminde kullanılıyor.
Musk saldırı amaçlı kullanımı engellediğini savundu
Musk, ticari bir hizmet olarak tanımladığı Starlink’in insanları öldürmeye yönelik saldırı drone operasyonlarında kullanılmasına izin verilmediğini söyledi. Musk’a göre Ukrayna ordusu hizmet koşullarını ihlal etti ve şirket geçen hafta söz konusu kullanıma imkân veren boşluğu kapattı.
Musk, Starshield’in Starlink’ten ayrı bir sistem olduğunu ve askerî sürümdeki kullanım veya hız sınırları konusunda ABD hükümetinin yetkili olduğunu da savundu. Musk’ın açıklaması, daha önce Starshield’deki sınırların ABD ordusu ve başkanlık makamının kararlarıyla belirlendiği yönündeki sözleriyle tartışmayı sürdürdü.
Beskrestnov ise Ukrayna’daki ticari Starlink terminallerinin yıl başından beri hareket hâlinde saatte 70 ila 90 kilometreyle sınırlandığını belirtti. Beskrestnov, ticari hizmetin Rusya topraklarında çalışmadığını, bu nedenle uzun veya orta menzilli saldırı drone görevlerinde Starlink kullanılmasının teknik olarak mümkün olmadığını söyledi.
Ukrayna tarafına göre uydu bağlantısı gerektiren hareketli drone görevleri, özel yetkilendirmeye bağlı Starshield altyapısıyla yürütülüyor. Ukrayna makamları, ticari Starlink’in saldırı operasyonlarında kullanıldığı iddiasını kabul etmedi.
Trump Musk’tan hız sınırını kaldırmasını istedi
ABD’li yetkililere göre Trump, 21 Ekim Çarşamba günü SpaceX’in üst yöneticisi Musk ile telefonla görüştü. Trump’ın, Ukrayna’da askerî kullanım için başvurulan Starshield bağlantısındaki hız sınırından rahatsızlığını Musk’a ilettiği aktarıldı.
Trump, görüşmeye ilişkin sorular karşısında telefon görüşmesini ayrıntılı biçimde doğrulamadı. Buna karşılık Trump, sonuçta hizmetin yeniden devreye girdiğini söyledi. Trump, 24 Ekim’de de bağlantı sorunu sürerse konuyu çözeceğini belirtti.
Kısıtlamanın, Trump ve Musk’ın Ukrayna’nın Rus dizel rafinerilerine yönelik saldırılarını eleştirmesinden sonra gündeme gelmesi Washington-Kiev hattındaki gerilimi artırdı. Trump, rafineri saldırılarının küresel enerji fiyatlarını etkilediğini savunurken, Ukrayna Rusya’nın savaş kapasitesini hedef aldığını belirtiyor.
Kararın sorumluluğu Washington’da tartışılıyor
Hız sınırının kim tarafından ve hangi yetkiyle getirildiği tartışması, bağlantının yeniden sağlanmasına rağmen sona ermedi. Musk, ticari Starlink hizmetindeki kısıtlamayı şirketin uyguladığını söylerken Starshield’in ABD hükümetinin denetiminde olduğunu vurguladı. ABD yönetimi ise daha önce kısıtlamaya önceden bilgisi veya talimatı bulunduğu yönündeki iddiaları reddetmişti.
ABD yönetimindeki açıklamalar da tam olarak örtüşmedi. Başkan Yardımcısı JD Vance, Musk’ın hükümetin açık yönlendirmesi olmadan savaşın tarafı hâline gelmek istememesinin anlaşılabilir olduğunu söyledi. Savunma Bakanı Pete Hegseth ile Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise şirketin kendi kullanım koşulları çerçevesinde karar alma yetkisine işaret etti.
Kongrede iki partiden bazı üyeler, Ukrayna’ya sağlanan kritik uydu hizmetinin önceden bildirim yapılmadan neden kısıtlandığının araştırılmasını istedi. Tartışma, özel şirketlerin sağladığı uzay tabanlı altyapının savaş koşullarında devlet politikası ve askerî operasyonlar üzerindeki etkisini yeniden gündeme taşıdı.
Ukrayna Savunma Bakanlığı, uydu iletişiminde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla Nokia ve Finlandiyalı uydu görüntüleme şirketi ICEYE ile egemen uydu iletişimi sistemi geliştirmek için ortaklık kurduğunu da duyurdu. Planlanan sistemin, Avrupa teknolojisine dayalı bir uydu internet altyapısı oluşturması hedefleniyor.
Ukrayna’nın bildirdiği normalleşmenin tüm cephe kesimlerinde kalıcı olup olmayacağı ve Starlink ile Starshield için yeni kullanım sınırlarının getirilip getirilmeyeceği belirsizliğini koruyor.
Sıkça Sorulanlar
Ukrayna’da Starlink ve Starshield bağlantısı düzeldi mi?
Ukrayna Savunma Bakanlığı, 25 Ekim’de Starlink ve Starshield bağlantılarının yeniden istikrarlı çalıştığını bildirdi. Bakanlık, hareket hâlindeki platformlarda saatte 400 kilometrenin üzerindeki hızlarda bağlantı sağlandığını açıkladı.
Starlink ile Starshield arasındaki fark nedir?
Starlink, SpaceX’in ticari uydu internet hizmetidir. Starshield ise aynı uydu altyapısına dayanan, kamu ve askerî kurumların kullanımı için geliştirilmiş daha güvenli bir sistemdir.
Elon Musk Ukrayna’yı neden Starlink kullanım koşullarını ihlal etmekle suçladı?
Elon Musk, Ukrayna’nın ticari Starlink’i saldırı amaçlı drone operasyonlarında kullandığını ve şirketin bu kullanıma izin veren boşluğu kapattığını söyledi. Ukraynalı yetkililer ise ticari Starlink’in Rusya üzerinde çalışmadığını ve hareket hâlinde hız sınırına tabi olduğunu belirterek iddiayı reddetti.
Hız sınırı Ukrayna ordusunu nasıl etkiledi?
Ukraynalı yetkililere göre hız sınırı, yüksek hızlı önleme araçları ile bazı insansız hava araçlarında bağlantı kesintilerine neden oldu. Bazı operasyonların ertelendiği veya iptal edildiği bildirildi.