Türkiye, Türk vatandaşlarının Schengen Bölgesi’ne vizesiz seyahat edebilmesini hedefleyen Vize Serbestisi Diyaloğu’nda kalan altı kriter için hazırlanan düzenleme taslaklarını bitirme aşamasına getirdi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, gerekli başlıkların TBMM’den geçmesi gerektiğini, kurumlar arası çalışmanın tamamlandığını ve taslakların Avrupa Birliği tarafıyla teknik düzeyde ele alındığını açıkladı.
Fidan, düzenlemelerin bütçe görüşmelerinin ardından Meclis gündemine getirilmesinin planlandığını bildirdi. Vize serbestisi, yalnızca Türkiye’nin yasal ve idari düzenlemelerine bağlı değil. Avrupa Komisyonunun kriterlerin karşılandığı yönünde olumlu değerlendirme yapması, ardından Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyinin onay vermesi gerekiyor.
Türkiye 72 kriterden 66’sını tamamladı
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Vize Serbestisi Diyaloğu 16 Aralık 2013’te başladı. Yol haritasında belge güvenliği, göç yönetimi, kamu düzeni ve güvenliği, temel haklar ile düzensiz göçmenlerin geri kabulü başlıklarında toplam 72 kriter yer aldı.
Türkiye, ilk yıllarda kriterlerin büyük bölümünü tamamladı. Bugün itibarıyla 66 kriterin karşılandığı, geriye altı başlığın kaldığı belirtiliyor. Eksik başlıklar için hazırlanan taslaklar, Türkiye’nin mevzuatını ve uygulamalarını Avrupa Birliği beklentileriyle uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor.
Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın gerekli düzenlemeler için talimat verdiğini söyledi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığındaki kurumlar arası çalışmanın da sona erdiğini aktaran Fidan, yaz döneminde hazırlanan taslakların Avrupa Birliği yetkilileriyle teknik düzeyde görüşüldüğünü bildirdi.
Meclis’e gelmesi beklenen altı kriter neler?
Vize serbestisi yol haritasında kalan altı kriter, terörle mücadele mevzuatı, kişisel verilerin korunması, yolsuzlukla mücadele, adli işbirliği, geri kabul ve Europol ile işbirliği alanlarında yoğunlaşıyor.
Türkiye’nin terörle mücadele mevzuatını Avrupa Birliği standartlarıyla uyumlu hale getirmesi gerekiyor. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin yasal çerçevenin de Avrupa Birliği kurallarıyla uyumu, birden fazla kriteri etkileyen başlıklardan biri olarak görülüyor.
Kalan yükümlülükler arasında Europol ile operasyonel işbirliği anlaşmasının imzalanması, Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubunun tavsiyelerinin uygulanması ve suç bağlantılı konularda tüm Avrupa Birliği üyeleriyle adli işbirliğinin sağlanması bulunuyor. Geri Kabul Anlaşması’nın bütün unsurlarıyla uygulanması da tamamlanması gereken maddeler arasında yer alıyor.
Taslakların TBMM’de yasalaşması, vize muafiyetinin doğrudan yürürlüğe gireceği anlamına gelmiyor. Yasal düzenlemelerin kabulünden sonra Avrupa Komisyonu, altı kriterin yol haritasına uygun biçimde yerine getirilip getirilmediğini inceleyecek.
Schengen vizesinde kabul oranı yüzde 85,4 oldu
Fidan’ın paylaştığı verilere göre, Türkiye’den yapılan Schengen vizesi başvurularında 2023, 2024 ve 2025 yıllarının ortalama kabul oranı yüzde 85,4 oldu. Başka bir ifadeyle, her 100 başvurunun yaklaşık 85’i kabul edilirken yaklaşık 15’i reddedildi.
Vize başvurularındaki artışın seyahat, iş ve eğitim amaçlı talepten kaynaklandığı bildirildi. Avrupa’daki göç politikaları tartışmaları ile diplomatik temsilciliklerin Kovid-19 salgını sonrasındaki kapasite sorunları da randevu ve başvuru işlemlerini etkileyen unsurlar arasında gösterildi.
Vize serbestisi hayata geçerse Türk vatandaşları, kısa süreli seyahatler için Schengen vizesi alma zorunluluğundan muaf tutulabilecek. Ancak muafiyetin kapsamı, yürürlük tarihi ve uygulama koşulları Avrupa Birliği kurumlarının onay sürecinin tamamlanmasından sonra netleşecek.
Avrupa Birliği kurumlarının onayı neden gerekli?
Türkiye’nin kalan altı kriteri tamamlaması, sürecin ilk aşamasını oluşturuyor. Avrupa Komisyonunun olumlu görüşü sonrasında vize muafiyeti önerisinin Avrupa Parlamentosu ve üye devletleri temsil eden AB Konseyi tarafından onaylanması gerekiyor.
Bu nedenle TBMM’ye sunulması beklenen düzenlemeler, vize serbestisi hedefinde önemli bir iç hukuk adımı niteliği taşıyor. Nihai karar, Türkiye’nin yükümlülüklerini tamamlamasıyla birlikte Avrupa Birliği kurumlarının yapacağı değerlendirme ve onaylara bağlı olacak.
Türkiye’nin hedefi, Schengen vizesi başvurularındaki işlem yükünü azaltacak kalıcı bir çerçeve kurmak. Teknik görüşmelerin ardından Meclis’e sevk edilecek taslakların içeriği ve takvimi, vize serbestisi müzakerelerinin sonraki aşamasını belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Türkiye'nin Schengen vize serbestisi için kaç kriteri kaldı?
Türkiye, Avrupa Birliği ile Vize Serbestisi Diyaloğu kapsamında belirlenen 72 kriterin 66'sını tamamladı. Vize serbestisi için terörle mücadele, kişisel veriler, yolsuzlukla mücadele, adli işbirliği, geri kabul ve Europol alanlarında altı kriter kaldı.
Vize serbestisi düzenlemeleri ne zaman TBMM'ye sunulacak?
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, kalan altı kriterle ilgili taslakların bütçe görüşmelerinin ardından TBMM gündemine getirileceğini açıkladı. Kesin sevk tarihi açıklanmadı.
TBMM'nin düzenlemeleri kabul etmesi vizesiz Avrupa seyahati için yeterli mi?
Hayır. TBMM'nin düzenlemeleri kabul etmesinin ardından Avrupa Komisyonunun kriterlerin karşılandığı yönünde olumlu görüş vermesi gerekiyor. Son aşamada Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyinin onayı aranacak.
Türkiye'den yapılan Schengen vizesi başvurularında kabul oranı nedir?
Açıklanan verilere göre 2023, 2024 ve 2025 yıllarında Türkiye'den yapılan Schengen vizesi başvurularının ortalama yüzde 85,4'ü kabul edildi. Her 100 başvurunun yaklaşık 15'i reddedildi.
