ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Rusya ile Ukrayna arasında ocak ayı başına kadar barış anlaşması yapılmasını hedeflediği bildirildi. Yönetimin hedef takvimi Avrupalı ve Ukraynalı yetkililerle paylaştığı, ABD’nin özel temsilcileri Steve Witkoff ile Jared Kushner’in son günlerde Moskova, Kiev ve Avrupa başkentleriyle temaslarını yoğunlaştırdığı öne sürüldü.
Hedef tarih, Demokratların ocakta ABD Kongresinde çoğunluğu devralacak olmasıyla ilişkilendiriliyor. Ukraynalı yetkililer ise kısa takvimin Kiev’i toprak, NATO üyeliği ve güvenlik düzenlemeleri konusunda Moskova’nın şartlarını kabul etmeye zorlayabileceğinden kaygı duyuyor.
Trump yönetimi ocak başı için hedef koydu
Haberlerde, Trump yönetiminin Avrupa ve Ukrayna tarafına barış anlaşmasının ocak ayı başına kadar sonuçlanmasını istediği aktarıldı. ABD’nin hedeflediği tarihin, Kongredeki güç dengesi değişmeden önce diplomatik sonuç alma arzusundan kaynaklandığı belirtildi.
Kasım ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi ve Senatodaki çoğunluğu kaybettiği, Demokratların yeni dönemde Ukrayna’ya daha fazla destek ve Rusya’ya daha sert yaptırım talep etmesinin beklendiği bildirildi. Trump, görüşmelerin iyi ilerlediğini ve savaşın diplomatik yolla bitmesi için güçlü bir ihtimal gördüğünü söyledi.
Trump ayrıca Avrupalı liderleri Vladimir Putin’le doğrudan temas kurmaya çağırdı. Berlin’deki Gönüllüler Koalisyonu toplantısına katılan ABD temsilcileri, Avrupa ülkeleriyle yapılan görüşmelerin açık ve yapıcı geçtiğini açıkladı. Witkoff, Washington’un Ukrayna’nın güvenliğini ve egemenliğini koruyacak kalıcı bir çözüm hedeflediğini söyledi.
Kiev, olası taviz baskısından endişe duyuyor
Ukraynalı yetkililere göre dar zaman aralığı, Volodimir Zelenskiy yönetiminin müzakerelerdeki pazarlık gücünü zayıflatabilir. Kaynaklara konuşan Avrupalı bir yetkili, ABD’nin acele ettiğini ancak Rusya’nın aynı aciliyeti taşımadığını söyledi.
Moskova, Ukrayna’nın Donbas’taki topraklardan çekilmesini, NATO üyeliği hedefinden vazgeçmesini ve silahlı kuvvetlerine sınırlama getirmesini istiyor. Rusya, Ukrayna için NATO’nun kolektif savunma ilkesine benzer güvenlik garantilerine de karşı çıkıyor. Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov, Ukrayna’nın NATO’ya fiilen yaklaşmasını sağlayacak herhangi bir formülün kabul edilemeyeceğini belirtti.
Ukrayna tarafı, güvenlik garantilerinin içeriğinin netleşmesini istiyor. Zelenskiy, NATO Antlaşması’nın 5. maddesine dayalı bir modelin hangi askeri ve siyasi yükümlülükleri kapsayacağının açıklığa kavuşması gerektiğini vurguladı. Jared Kushner ise Ukrayna için öngörülebilecek güvenlik garantilerinin 5. madde modelini temel alabileceğini, ancak mekanizmanın somut ayrıntılarının belirlenmediğini söyledi.
Berlin temaslarında Avrupa’nın rolü tartışıldı
Berlin’deki toplantıda Avrupa’nın olası barış görüşmelerine nasıl katılacağı da ele alındı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa ülkelerinin Rusya ile barış müzakerelerine başlama niyetinde olduğunu açıkladı. Macron, kısa vadede önceliğin Ukrayna’nın müzakere masasına daha güçlü oturmasını sağlamak olduğunu belirtti.
Rusya, Avrupalı temsilcileri Moskova’ya davet etmiş olsa da görüşme tarihi belirlenmedi. Kremlin, Avrupa’nın tutumunun netleşmesinin gerekli olduğunu savunuyor. Avrupa tarafı ise müzakere sürecinde tam rol verilmesi halinde Moskova’daki görüşmelere katılmaya açık olduğunu bildirdi.
ABD temsilcileri, Avrupa, Ukrayna, Rusya ve ABD’nin aynı diplomatik çerçevede buluşmasını hedefliyor. Ancak toprak düzenlemesi, NATO ilişkisi, güvenlik garantileri ve yaptırımlar başlıklarında taraflar arasındaki temel ayrılıklar sürüyor.
Rus saldırıları diplomatik baskıyı artırdı
Barış takviminin tartışıldığı gün Rusya’nın Ukrayna’ya geniş çaplı füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenlediği bildirildi. Ukraynalı yetkililer, saldırılarda Kiev dahil birçok bölgede sivillerin öldüğünü ve yaralandığını, enerji ile sivil altyapının zarar gördüğünü açıkladı.
Kiev Belediye Başkanı Vitaliy Kliçko, balistik füze saldırısının kentteki üç köprüyü hedef aldığını, Podilsko-Voskresenskyi ve Darnytskyi köprülerinde hasar oluştuğunu bildirdi. Podilsko-Voskresenskyi Köprüsü’nde iki yakayı bağlayan trafik geçici olarak durduruldu.
Polonya da Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısı sırasında hava sahasına nesnelerin girdiğini açıkladı. Polonyalı yetkililer, iki füze ve bir askeri insansız hava aracının ülke topraklarına düştüğünü bildirdi. Varşova yönetimi olayı kasıtlı provokasyon olarak nitelendirirken, NATO ülkeleri Polonya ile dayanışma mesajı verdi.
Saldırılar, müzakere çağrılarıyla sahadaki askeri gelişmeler arasındaki gerilimi artırdı. Avrupa Birliği, Ukrayna’ya ortak askeri ekipman alımı için 1 milyar avroluk ek yardım paketini onayladı. Paket; hava savunma sistemleri, insansız hava araçları, mühimmat, radarlar ve elektronik harp ekipmanını kapsıyor.
Sıkça Sorulanlar
Trump yönetimi Ukrayna-Rusya barışı için hangi tarihi hedefliyor?
Haberlerde Trump yönetiminin, Rusya ile Ukrayna arasında ocak ayı başına kadar bir barış anlaşmasına ulaşılmasını istediği bildirildi. Hedef tarih, Demokratların ABD Kongresinde çoğunluğu devralmasından önce sonuç alma arzusuyla ilişkilendiriliyor.
Ukrayna neden ocak başı takviminden endişe ediyor?
Ukraynalı yetkililer, kısa takvimin Kiev'i toprak, NATO üyeliği ve silahlı kuvvetlerin büyüklüğü gibi başlıklarda Rusya'nın taleplerini kabul etmeye zorlayabileceğinden kaygı duyuyor.
Rusya'nın Ukrayna için temel talepleri neler?
Moskova, Ukrayna'nın Donbas'taki topraklardan çekilmesini, NATO üyeliği hedefinden vazgeçmesini ve silahlı kuvvetlerine sınırlama getirmesini istiyor. Rusya ayrıca NATO'nun 5. maddesine benzer güvenlik garantilerine karşı çıkıyor.
Berlin'deki görüşmelerde Avrupa'nın rolü ne oldu?
Berlin'de ABD temsilcileri, Ukrayna liderliği ve Avrupalı liderler barış görüşmelerinin sonraki aşamasını ele aldı. Avrupa ülkeleri, Ukrayna müzakerelerine tam katılım sağlanması halinde Rusya ile doğrudan görüşmeye açık olduklarını bildirdi.
