Donald Trump ve Şi Cinping Washington’da üç günlük zirvede buluştu

Washington’da Liderler Arasında Üç Günlük Diplomasi Trafiği

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’i Washington’da ağırlıyor. On yılı aşkın bir aradan sonra ABD başkentine ilk resmi ziyaretini gerçekleştiren Şi Cinping, Maryland eyaletindeki Joint Base Andrews askeri üssünde törenle karşılandı. Donald Trump ve eşi Melania Trump’ın uçak kapısında bizzat karşıladığı Çin lideri, iki ülkenin rakip değil ortak olması gerektiğini vurguladı. ABD yönetiminin bir yabancı ülke liderini bu askeri üste bizzat karşılaması en son 2015 yılında gerçekleşmişti. Üç gün sürecek zirve programında 479 askeri personelin katıldığı resmi karşılama töreni, B-2 Spirit ve F-22 Raptor savaş uçaklarının gösteri uçuşları ile Ulusal Arşivler ziyareti yer alıyor. Görüşmeler öncesinde ikili temasları yürüten ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ile Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ticari dengeleri ve stratejik istikrarı detaylıca ele aldı.

Yapay Zeka Rekabeti ve Güvenlik Çerçevesi Masaya Geliyor

İki ülke arasındaki en kritik rekabet alanlarından biri haline gelen yapay zeka teknolojileri, görüşmelerin öncelikli maddeleri arasında bulunuyor. Washington yönetimi, teknolojinin kontrolden çıkmasını ve olası krizleri önlemek amacıyla Soğuk Savaş dönemindeki iletişim hatlarına benzer ortak bir güvenlik mekanizması kurulmasını öneriyor. Zirve programındaki devlet yemeğinde Apple CEO’su Tim Cook, Nvidia CEO’su Jensen Huang, OpenAI CEO’su Sam Altman, Amazon kurucusu Jeff Bezos, Alphabet CEO’su Sundar Pichai ve SpaceX kurucusu Elon Musk gibi önde gelen teknoloji liderleri yer alıyor. Çin tarafı ise yapay zeka ve yarı iletken alanındaki yerli üretim hamlelerini sürdürürken, ABD tarafından uygulanan teknoloji ihracatı kısıtlamalarının kaldırılmasını istiyor.

Ticaret Ateşkesi Ocak Ayına Uzatılırken Ekonomik Dengeler

İki küresel güç arasında sağlanan geçici ticaret ateşkesinin süresi yapılan heyetler arası görüşmelerin ardından 10 Ocak tarihine kadar uzatıldı. Yüzde 100’ü aşan karşılıklı gümrük vergilerini askıya alan anlaşmanın uzatılmasıyla birlikte tarım ürünleri alımları, Boeing firmasından 200 uçak siparişi ve tarife indirimleri gibi başlıklarda müzakereler yürütülüyor. Washington tarafı küresel üretim için hayati önem taşıyan nadir toprak elementleri tedarikinde Pekin’den esneklik isterken, Çin tarafı ABD pazarındaki ticari kısıtlamaların gevşetilmesini hedefliyor.

Tayvan Anlaşmazlığı ve Bölgesel Güvenlik Riskleri

Zirvede ele alınan bir diğer kilit başlık Tayvan’ın statüsü ve ABD’nin adaya yönelik savunma satışları oldu. Pekin yönetimi, Tayvan konusunu kendi egemenlik hakları çerçevesinde kırmızı çizgi olarak tanımlayarak Washington’dan yaklaşık 14 milyar dolarlık silah satış paketini durdurmasını talep ediyor. Çin’in bu talebe karşılık Orta Doğu’daki gerilimlerin azaltılması ve İran üzerindeki nüfuzun kullanılması konusunda ABD ile iş birliği yapabileceği belirtiliyor. İki ülke temsilcileri, olası askeri krizlerin önüne geçebilmek adına doğrudan iletişim kanallarının yeniden canlandırılmasını değerlendiriyor.

Tutuklu Takası ve İnsan Hakları Eleştirileri

Diplomatik temaslarda tarafların karşılıklı tutuklu bulunan vatandaşlarının durumu da gündeme geldi. ABD heyeti, Çin’de tutuklu bulunan nükleer enerji uzmanı Youlin Chen ve akademisyen Min Zin de dahil olmak üzere Amerikan vatandaşlarının serbest bırakılması talebini iletti. Öte yandan Pekin yönetimi, insan hakları ve demokrasi başlıklarının ikili ilişkileri riske atacak kırmızı çizgiler olduğunu vurguluyor. Müzakerelerde Uygur özerk bölgesi, Tibet’teki durum ve Çin’in kabul ettiği yeni etnik birlik yasasına yönelik uluslararası endişeler hassas konular arasında bulunuyor.