AB ve Kanada Arasında Yeni Ortaklık Teklifi
Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Fransa’nın Strasbourg kentindeki Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı yıllık durum konuşmasında Kanada’ya ilişkili üyelik statüsü verilmesini önerdi. Kanada Başbakanı Mark Carney ile bir araya gelen von der Leyen, bu adımla iki taraf arasındaki ticaret, savunma ve ekonomik güvenlik iş birliğini en üst seviyeye çıkarmayı hedeflediklerini bildirdi. Teklif karşısında parlamenterlerin desteğini alan Carney’nin de Avrupa Parlamentosu’nda bir konuşma yapması planlanıyor.
Avrupa Birliği Antlaşması’nın 49. maddesi uyarınca yalnızca Avrupalı devletler birliğe tam üye olabildiği için, sunulan öneri tam üyelik yerine ilişkili üyelik modelini esas alıyor. Mevcut CETA serbest ticaret anlaşmasının uygulanmaya başlamasından bu yana ticaret hacminin yüzde 75 arttığı belirtilirken, anlaşmanın henüz 10 üye ülke tarafından onaylanmadığı biliniyor. Gelecek İçin İttifak adı verilen yeni teklif, Kanada’nın halihazırda katıldığı SAFE savunma tedarik mekanizmasının ötesine geçerek ileri imalat, yapay zekâ, kuantum bilişim, siber güvenlik, kritik mineraller, enerji ve Arktik politikalarını içeren geniş bir iş birliği alanı kurmayı öngörüyor. Ayrıca Kanada temsilcileri, bu adımın tam üyelikten ziyade egemenliği koruyarak en yakın stratejik ortaklığı kurma amacı taşıdığını aktardı.
Donald Trump’tan Ek Gümrük Vergisi Tehdidi
ABD Başkanı Donald Trump, Kuzey Karolina eyaletine yaptığı ziyaret sırasında gazetecilere açıklamalarda bulunarak Avrupa Birliği’nin Kanada hamlesine sert tepki gösterdi. Trump, Kanada’nın AB ile ilişkili üye yapılması ihtimalini dostça olmayan bir eylem olarak nitelendirebileceklerini söyledi.
Avrupalı liderlerin niyetine bakarak karar vereceklerini belirten ABD Başkanı, kötü bir niyet görmeleri halinde Avrupa’ya ağır gümrük vergileri uygulayacaklarını veya belirli sektörlerde ticareti tamamen durdurabileceklerini duyurdu. Kanada için kötü bir ticaret ortağı ifadesini kullanan Trump, bu ülkenin AB’ye katılım düşüncesini gülünç bulduğunu açıkladı. ABD ile Avrupa arasındaki 200 milyar dolarlık ticaret açığına dikkat çeken Trump, ihtiyaç duyulan tüm malların ABD bünyesinde üretilebildiğini savundu.
Washington ve Ottawa Hattında Tırmanan Gerilim
Kanada’nın Avrupa Birliği ile stratejik ve ekonomik bağlarını derinleştirme çabası, ABD ile yaşadığı ticaret anlaşmazlıklarının ardından hız kazandı. Donald Trump yönetiminin Kanada ürünlerine yönelik yeni tarifeler uygulaması ve Kanada’yı ABD’nin bir eyaleti yapma yönündeki söylemleri, Ottawa yönetimini yeni pazar aramaya yöneltti. Kanada yetkilileri, ihracatının yüzde 70’ini ABD’ye yapmanın getirdiği kırılganlığı azaltmayı hedefliyor.
Misilleme adımlarını genişleten ABD yönetimi, imzalanan yeni bir başkanlık kararnamesiyle Kanada menşeli ürünlerin Amerikan kamu alımlarından çıkarılması talimatını verdi. Yüzden fazla ürüne ek yüzde 50 gümrük vergisi getiren kararlar kapsamına alkollü içecekler, motosikletler, arazi araçları ve çeşitli mobilyalar dahil edildi. Beyaz Saray bu adımı Kanada’nın yerli üretimi koruma politikalarına bir tepki olarak tanımladı. Kanada Başbakanı Mark Carney ise küresel ekonomideki belirsizliklere karşı AB ile güçlü bir ittifak kurmak istediklerini belirtti. Kanada ayrıca İngiltere öncülüğündeki Müşterek Hızlı Tepki Gücü savunma ortaklığına da katılım başvurusunda bulundu.
Küresel Pazarlar ve Tedarik Zincirleri Üzerindeki Etkiler
ABD ile Avrupa Birliği ve Kanada arasındaki gerilimin tırmanması, uluslararası piyasalarda ve çok uluslu şirketlerde endişeye yol açtı. ABD ve AB arasında bir yıl önce sağlanan ve gümrük vergilerini yüzde 15 seviyesinde sınırlandıran mutabakatın bu yeni gerilimle sarsılabileceği değerlendiriliyor.
Analistler, Trump’ın tehdit ettiği ek tarifelerin yürürlüğe girmesi durumunda küresel tedarik zincirlerinin aksayacağını ve ticaret maliyetlerinin yükseleceğini belirtiyor. Kuzey Amerika ile Avrupa arasında operasyon yürüten şirketler, olası korumacı politikalar karşısında lojistik ve tedarik süreçlerini yeniden yapılandırmak zorunda kalabilir. Kanada’nın Avrupa ve Asya pazarlarına yönelme stratejisi, küresel ticaret dengelerinde orta vadeli değişimleri tetikleyebilir.
Sıkça Sorulanlar
AB'nin Kanada'ya teklif ettiği ilişkili üyelik ne anlama geliyor?
AB Antlaşması gereği tam üye olamayan Kanada'ya sunulan bu statü, savunma, enerji, kritik mineraller ve ileri teknoloji alanlarında en üst düzeyde stratejik ve ekonomik ortaklık kurmayı amaçlıyor.
Donald Trump AB ve Kanada'ya neden gümrük vergisi tehdidinde bulundu?
Trump, Kanada'nın AB ile stratejik bağ kurma girişimini ABD'ye karşı dostça olmayan bir hamle olarak gördüğünü ve bu duruma ağır gümrük vergileriyle karşılık verebileceklerini açıkladı.
Kanada neden ABD yerine Avrupa Birliği ile ilişkilerini derinleştiriyor?
ABD'nin uyguladığı gümrük vergileri ve ticaret kısıtlamaları nedeniyle ihracatının yüzde 70'ini tek bir ülkeye bağımlı kılmak istemeyen Kanada, ekonomik egemenliğini korumak için AB ile ittifak arıyor.
ABD yönetimi Kanada'ya karşı hangi somut yaptırımları devreye soktu?
ABD, Kanada ürünlerinin Amerikan kamu alımlarından çıkarılması talimatını verdi ve çok sayıda Kanada ürününe ek yüzde 50 gümrük vergisi getirdi.