İran savaşı konusunda anlaşma beklentisi petrolü yüzde 9 düşürdü

Petrol fiyatları seçimlerin ardından sert geriledi

ABD’de ara seçim sonuçlarının ardından petrol piyasasında satışlar hızlandı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Cumhuriyetçi Parti’nin seçim kaybını İran savaşıyla ilişkilendirmesi, Washington’ın çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmaya daha yakın durabileceği beklentisini güçlendirdi. Yatırımcılar, Orta Doğu’da askeri gerilimin azalmasının Körfez’den yapılan petrol sevkiyatına yönelik riski düşüreceği görüşüyle vadeli kontrat sattı.

ABD tipi ham petrol WTI, gün içinde yüzde 8 ila yüzde 9 aralığında değer kaybederek varil başına 87,59-89,40 dolar bandına indi. Küresel gösterge Brent petrol ise yaklaşık yüzde 8-9 düşüşle 93,91-95,41 dolar aralığında işlem gördü. Fiyatlardaki farklı seviyeler, işlemlerin gün içindeki farklı saatlerde alınan verilerine dayanıyor.

WTI, 4 Kasım kapanışında 88,12 dolar seviyesinde kaldı. WTI fiyatı önceki cuma günü 104 dolar civarındaydı. Üç günlük düşüş yaklaşık yüzde 15’e ulaştı ve petrol piyasasında Kasım 2021’den beri görülen en sert kısa süreli gerilemelerden biri oldu.

Vance’in açıklaması diplomasi beklentisini artırdı

Vance, sosyal medya paylaşımında Cumhuriyetçi Parti’nin yenilgisinin nedenini İran savaşı olarak gösterdi. Vance’in açıklaması, seçmen tepkisinin Beyaz Saray üzerinde savaşın maliyetini azaltma ve diplomatik temaslara yönelme baskısı yaratabileceği yorumlarına neden oldu.

Demokratların Kongre’nin iki kanadında elde ettiği seçim başarısı da piyasanın izlediği başlıca gelişmeler arasında yer aldı. Demokratların savaş harcamalarını ve yönetimin İran politikasını daha sıkı denetlemek istemesi bekleniyor. Bazı piyasa uzmanları, Kongre’deki yeni siyasi tablonun ABD yönetimini Tahran’la anlaşma arayışına daha açık hâle getirebileceğini düşünüyor.

Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırılar için acil plan bulunmadığını söylemesi de petrol kontratlarındaki satış eğilimini destekledi. Ancak ABD yönetimi ile İran arasında ilan edilmiş bir anlaşma veya resmî ateşkes bulunmuyor. Fiyatlardaki gerileme, gerçekleşmiş bir diplomatik mutabakattan çok, böyle bir mutabakatın mümkün olacağı beklentisine dayanıyor.

Arz kesintisi riski petrolün savaş primini artırmıştı

İran savaşı, sekiz aydır küresel enerji arzına ilişkin kaygıları canlı tutuyor. Çatışmanın büyümesi hâlinde Körfez bölgesindeki petrol akışının aksayabileceği ihtimali, ekim ayında ham petrol fiyatlarını yüzde 10’dan fazla yükseltmişti. WTI petrol, yılın başında yaklaşık 57 dolar düzeyindeyken 7 Nisan’da 113 dolara yaklaşmıştı.

Son satış dalgasına rağmen WTI fiyatı yıl başındaki seviyesinin yaklaşık yüzde 50 üzerinde bulunuyor. ABD’de motorin stoklarının uzun yılların en düşük düzeylerine yakın seyretmesi de arz tarafındaki kırılganlığın sürdüğünü gösteriyor. Benzin ve motorin tedarikindeki kısıtlar, savaşın enerji piyasası üzerindeki etkisinin tamamen ortadan kalkmadığına işaret ediyor.

Petrol fiyatlarındaki düşüş enerji şirketi hisselerine de yansıdı. Enerji sektörünü izleyen fonlar gerilerken, rafineri şirketlerinin hisselerinde de satış görüldü. Benzin vadeli işlemlerindeki düşüş ise akaryakıt fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşabileceği beklentisini artırdı.

Piyasa anlaşmayı fiyatlıyor, askeri risk sürüyor

Piyasanın ana senaryosu, seçimlerin ardından Washington’ın İran’la gerilimi azaltacak bir yol arayacağı yönünde. Tahmin piyasalarında ham petrolün yıl sonuna kadar yeni zirve yapma olasılığı da geriledi. Bazı hesaplamalar, söz konusu olasılığın yaklaşık yüzde 20 düştüğünü gösteriyor.

Buna karşılık uzmanlar, diplomatik sinyallerin henüz net olmadığını vurguluyor. İran’ın nükleer programı konusundaki tutumu ve ABD yönetiminin hedefleri, askeri tırmanma ihtimalini canlı tutuyor. Bazı uzmanlara göre fiyatlardaki hızlı satış, olası anlaşmanın henüz kesinleşmemiş olması nedeniyle aşırıya kaçmış olabilir.

Önümüzdeki günlerde ABD ve İran’dan gelecek resmî açıklamalar, olası görüşmeler ve Kongre’nin savaş harcamalarına ilişkin adımları petrol fiyatlarının yönünü belirleyecek. OPEC ve Uluslararası Enerji Ajansının arz-talep görünümüne ilişkin değerlendirmeleri de piyasadaki oynaklık açısından izlenecek.