Trump, Vance’in İran diplomasisi görevini bitirdi
ABD Başkanı Donald Trump, 12 Kasım 2026’da yaptığı sosyal medya paylaşımında Başkan Yardımcısı JD Vance’i İran’la olası görüşmelerden çektiğini açıkladı. Trump, Vance’in ABD’deki Demokratların yönettiği şehir ve eyaletlerdeki yolsuzluk ve suç iddialarına tüm dikkatini vermesini istediğini söyledi.
Trump aynı paylaşımda İran ile anlaşmaya ihtiyaç duymadıklarını belirtti. ABD Başkanı, İran’a ait yüz milyarlarca doların ABD’nin elinde bulunduğunu ve Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün ABD’de olduğunu savundu. Açıklama, Vance’in Tahran yönetimiyle kapsamlı müzakereleri yeniden başlatmak için temas kurduğu haberlerinin ardından geldi.
Vance’in çekilmesi, İran diplomasisini ABD adına kimin yürüteceği sorusunu yanıtsız bıraktı. Trump yönetimi, İran’la doğrudan görüşme seçeneğinin tamamen kapandığına ilişkin ayrıntılı bir resmî plan açıklamadı.
Trump çatışmalar için tam zafer hedefini açıkladı
Trump, 11 Kasım’da Arlington Ulusal Mezarlığı’nda Gaziler Günü dolayısıyla düzenlenen törende, İran’la savaşın ne zaman sona erdirileceğine henüz karar vermediklerini söyledi. ABD Başkanı, ABD’nin İran’la savaşı başlatmadığını savunarak Tahran’ın 1979’dan beri Washington’a karşı savaş yürüttüğünü öne sürdü.
İran’a ciddi karşılık verdiklerini ve kazandıklarını söyleyen Trump, yüzde 93’lük sonuç yerine tam zafer istediklerini belirtti. Trump, ABD saldırılarının İran’ın askerî kapasitesine büyük zarar verdiğini, Tahran’ın söz konusu kapasiteyi yeniden kurmasının en az 25 yıl süreceğini iddia etti.
Trump, İran’a yönelik saldırıların yedi ay önce başladığını, yoğun çatışmaların birkaç hafta sürdüğünü ve 18 ABD askerinin öldüğünü açıkladı. ABD Başkanı, bölgedeki Amerikan askerlerinin İran’ın nükleer silah edinmesini engellemek için görev yaptığını savundu. Açıklamalar, Trump’ın anlaşmaya gerek olmadığı yönündeki mesajının askerî baskı vurgusuyla birlikte değerlendirilmesine neden oldu.
Vance’in Rızai’ye gönderdiği görüşme önerisi
Vance, İran Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai’ye görüşme önerisi iletti. İddialara göre Vance, Katar’ın arabuluculuğunda gönderilen mektupta Amerikalı ve İranlı yetkililerin kısa süre içinde bir araya gelmesini, ABD heyetine de kendisinin başkanlık etmesini önerdi.
Vance, yılın ilk aylarında İran’la temas kurmakla görevlendirilmişti. Başkan Yardımcısı, nisan ayında Pakistan’da İranlı yetkililerle uzun süren bir görüşme yaptı; görüşme somut bir sonuç vermedi.
Trump’ın 12 Kasım’daki talimatı, Vance’in yürüttüğü yeni temas girişimini durdurdu. İran yönetiminin Vance’in mektubuna yanıt verip vermediği ve olası müzakerelerde ABD tarafını kimin temsil edeceği açıklanmadı.
İran’ın müzakere için öne sürdüğü koşullar
Tahran yönetimi, müzakerelerin başlayabilmesi için ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasını, dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakmasını ve petrol yaptırımlarını hafifletmesini istiyor. İranlı yetkililer, Washington’a yedi maddelik koşul iletildiğini ve koşulların kırmızı çizgi sayıldığını açıkladı.
İran tarafı, müzakere kanalının tamamen kapanmadığını da belirtti. Buna rağmen tarafların öncelikleri arasında büyük fark bulunuyor. Tahran, ekonomik ve denizcilik alanındaki kısıtlamaların kaldırılmasını ön şart olarak sunarken Washington, İran’ın nükleer faaliyetleri ve bölgesel güvenlik başlıklarında güvence talep ediyor.
ABD yönetiminde de İran politikasına ilişkin farklı yaklaşımlar öne çıkıyor. Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bazı yönetim üyeleri, yeni bir askerî operasyon yerine ekonomik baskı ve yaptırımların sürmesini savunuyor. Trump ise diplomatik çözüm olasılığını zaman zaman açık tutarken askerî seçeneği de dışlamıyor.
Petrol ve tahvil piyasalarında ilk fiyatlama
Trump’ın açıklamasından sonra enerji piyasalarında dalgalanma yaşandı. Londra’da işlem gören Brent petrol vadeli kontratları, ilk kayıpların ardından yüzde 1,4 yükselerek varil başına 94 doların üzerine çıktı. Hürmüz Boğazı’na ilişkin mesajlar, petrol arzı ve deniz taşımacılığı riskine ilişkin fiyatlamayı etkiledi.
ABD tahvil getirileri de genel olarak geriledi. Getiri eğrisinde düşüşler 3 ila 7 baz puan arasında değişirken kısa ve orta vadeli tahvillerdeki hareket daha belirgin oldu. Piyasalarda ayrıca ABD Merkez Bankasının aralık toplantısında yaklaşık 29 baz puanlık, ocak ayına kadar ise toplam 46 baz puanlık faiz artışı fiyatlandı.
İran ile ABD arasındaki diplomasi ihtimali, yaptırımların geleceği, petrol akışı ve Hürmüz Boğazı güvenliği nedeniyle küresel piyasalar için önem taşıyor. Trump’ın Vance’i görüşmelerden çekmesi, diplomatik kanalın geleceğine ilişkin belirsizliği artırırken Tahran’ın yedi maddelik koşulları taraflar arasındaki mesafenin sürdüğüne işaret ediyor.
Trump’ın iç politika mesajları da gündemdeydi
Trump, aynı paylaşım dizisinde JD Vance’e Demokratların yönettiği eyaletlerdeki yolsuzluk ve suç iddialarına odaklanması talimatını verdiğini söyledi. Minnesota, California ve Illinois’i hedef alan Trump, söz konusu eyaletlerde her ay milyarlarca dolar çalındığını öne sürdü.
Trump, suç faaliyetleriyle mücadele edilmesinin federal bütçenin dengelenmesine katkı sağlayacağını savundu. Demokrat yönetimler hakkında yöneltilen suçlamalar için paylaşımda kanıt sunulmadı. İç politika mesajları, İran dosyasına ilişkin açıklamayla aynı gün kamuoyuna yansıdı.
Sıkça Sorulanlar
Donald Trump, JD Vance'i İran görüşmelerinden neden çekti?
Donald Trump, JD Vance'in İran diplomasisi yerine Demokratların yönettiği ABD şehir ve eyaletlerindeki yolsuzluk ve suç iddialarına odaklanmasını istediğini açıkladı.
JD Vance İran'la hangi görüşme girişimini yürütüyordu?
JD Vance'in, Katar arabuluculuğunda İran Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye mektup göndererek kapsamlı görüşmelerin yeniden başlamasını önerdiği bildirildi.
İran, ABD ile müzakereler için hangi koşulları öne sürüyor?
İran yönetimi deniz ablukasının kaldırılmasını, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını ve petrol yaptırımlarının hafifletilmesini içeren yedi koşulun kabulünü istiyor.
Trump'ın açıklaması petrol piyasasını nasıl etkiledi?
Trump'ın Hürmüz Boğazı ve İran'la anlaşma hakkındaki açıklamasının ardından Brent petrol vadeli kontratları yüzde 1,4 yükselerek varil başına 94 doların üzerine çıktı.