ABD Başkanı Donald Trump, 3 Kasım 2026’da yapılacak Kongre ara seçimlerine kadar İran’a karşı yeni bir saldırı düzenlemeyeceklerini duyurdu. Trump, Truth Social hesabındaki paylaşımında İran ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi ve Washington’ın Tahran’a yönelik ekonomik baskıyı koruyacağını belirtti.
Açıklama, ABD yönetiminin İran’a yönelik askeri seçenekleri değerlendirdiğine dair haberlerin ardından geldi. Trump’ın sözleri, seçim tarihine dek doğrudan askeri eylem yapılmayacağı yönünde siyasi bir taahhüt oluştururken, İran’ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer gerilimi çözülmüş değil.
Trump’ın 3 Kasım açıklaması ne anlama geliyor?
Trump, ABD’de 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimlerinden önce İran’a “hiçbir şekilde” saldırmayacaklarını söyledi. Açıklama, yeni bir saldırı yapılmayacağına ilişkin takvimi açıkça belirlese de İran politikasındaki yaptırımların, diplomatik temasların ve askeri hazırlığın sona erdiği anlamına gelmiyor.
ABD Başkanı, İran ile verimli görüşmeler yürütüldüğünü bildirdi. Trump ayrıca İran’ın ekonomik ve askeri bakımdan zor durumda olduğunu savundu. Washington’ın Tahran’a yönelik baskı politikasını sürdüreceği mesajı, askeri eyleme ara verme kararının diplomatik müzakere arayışıyla birlikte yürütüleceğine işaret ediyor.
Kongre ara seçimlerinde Temsilciler Meclisinin tamamı ile Senatonun yaklaşık üçte biri için sandığa gidilecek. İran geriliminin enerji fiyatları, dış politika ve güvenlik tartışmalarındaki etkisi, seçim kampanyasının başlıca başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
Görüşmeler ve yaptırımlar aynı anda sürüyor
Trump, askeri saldırı olmayacağını açıklarken İran’a yönelik ablukanın ve ekonomik yaptırımların tam olarak yürürlükte kalacağını da söyledi. ABD yönetimi açısından diplomatik temaslar ile ekonomik baskının eş zamanlı kullanılması, seçim öncesi çatışmanın daha geniş bir bölgesel savaşa dönüşmesini sınırlama hedefi taşıyor.
Daha önce Beyaz Saray’ın Pentagon’dan İran’daki hedeflere karşı seçim öncesinde uygulanabilecek operasyon seçenekleri hazırlamasını istediği bildirilmişti. Trump’ın son açıklaması, söz konusu hazırlıkların en azından 3 Kasım’a kadar fiili saldırı kararına dönüşmeyeceğini gösteriyor. Açıklama, Pentagon’un hazırlık düzeyi veya olası hedefler hakkında ayrıntı içermiyor.
Trump, İran ile bir anlaşmanın seçimlerden hemen sonra mümkün olabileceğini daha önce de dile getirmişti. Ancak nükleer faaliyetler, yaptırımlar, güvenlik garantileri ve deniz taşımacılığı gibi başlıklar iki ülke arasındaki temel anlaşmazlıklar arasında bulunuyor.
Hürmüz Boğazı petrol sevkiyatındaki belirsizlik
Trump, Hürmüz Boğazı’ndan petrol geçişinin yüksek seviyede sürdüğünü öne sürdü. ABD Başkanı, çarşamba günü boğazdan 22 milyon varil petrol geçtiğini, sevkiyatın İran’dan gelmediğini veya İran’a gitmediğini savundu.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ndeki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının önemli geçiş güzergâhlarından biri olarak küresel enerji piyasaları için stratejik önem taşıyor. İran ile ABD-İsrail hattında yaşanan çatışmalar sırasında boğazdaki güvenlik ve seyrüsefer koşulları, enerji taşımacılığı açısından tartışma yaratmıştı.
Trump’ın petrol akışına ilişkin değerlendirmesi, İran’ın boğaz üzerindeki kontrol ve geçiş koşullarına dair açıklamalarıyla aynı döneme denk geldi. Deniz trafiğinin kesintisizliği konusunda tarafların farklı açıklamaları, bölgedeki güvenlik tablosuna ilişkin belirsizliği sürdürüyor.
Nükleer zenginleştirme anlaşmazlığı sürüyor
İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami, Tahran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinden vazgeçmeyeceğini açıkladı. İslami, zenginleştirmenin İran’ın nükleer sanayisinin ayrılmaz parçası olduğunu savundu ve nükleer teknolojide geri adım atmayacaklarını söyledi.
Washington ise İran’ın zenginleştirme faaliyetlerini anlamlı ölçüde azaltmasını istiyor. İran yönetimi, nükleer faaliyetlerin tamamen durdurulmasını öngören “sıfır zenginleştirme” talebini kabul etmeyeceğini daha önce açıklamıştı. İran, 2015 tarihli nükleer anlaşma döneminde zenginleştirme oranını yüzde 3,67 ile sınırlamış; ABD’nin 2018’de anlaşmadan çekilmesinin ardından oranı yüzde 60’a çıkarmıştı.
İran’ın başlıca nükleer tesislerinin çatışmalarda hasar görmesinden sonra zenginleştirme faaliyetlerinin mevcut durumu bağımsız olarak doğrulanamadı. Trump’ın 3 Kasım’a kadar saldırı düzenlememe kararı, askeri gerilimi geçici olarak sınırlasa da nükleer dosya ve Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı için kalıcı çözüm sağlamıyor.
Sıkça Sorulanlar
Donald Trump İran'a yönelik saldırılar için ne açıkladı?
Donald Trump, 3 Kasım 2026'daki ABD Kongre ara seçimlerine kadar İran'a yönelik yeni bir askeri saldırı düzenlemeyeceklerini açıkladı. Trump, İran ile görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları devam edecek mi?
Trump, İran'a yönelik ekonomik baskı ve ablukanın yürürlükte kalacağını bildirdi. Açıklama yalnızca seçimlere kadar yeni askeri saldırı yapılmayacağını kapsıyor.
3 Kasım 2026'da ABD'de hangi seçim yapılacak?
3 Kasım 2026'da ABD Kongre ara seçimleri yapılacak. Seçimde Temsilciler Meclisinin tamamı ile Senatonun yaklaşık üçte biri yenilenecek.
İran uranyum zenginleştirmeyi durduracak mı?
İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammed İslami, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinden vazgeçmeyeceğini açıkladı. Washington ise Tahran'dan zenginleştirme faaliyetlerini anlamlı düzeyde azaltmasını istiyor.
Hürmüz Boğazı neden önem taşıyor?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'nden dünya pazarlarına yapılan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatında kritik bir geçiş güzergâhıdır. Boğazdaki güvenlik durumu küresel enerji fiyatlarını ve deniz taşımacılığını etkileyebilir.