Petrol fiyatları ikinci günde yükseldi
Küresel petrol fiyatları 29 Eylül Salı günü, Orta Doğu’daki petrol arzının ve deniz taşımacılığının kesintiye uğrayabileceği endişesiyle ikinci işlem gününde yükseldi. Erken işlemlerde Brent petrolün varil fiyatı 1,49 dolar ya da yüzde 1,4 artışla 106,77 dolara çıktı. ABD tipi Batı Teksas petrolü (WTI) ise 1,34 dolar ya da yüzde 1,5 yükselerek 93,94 dolardan işlem gördü.
Her iki gösterge de önceki işlem gününü yaklaşık 1 dolar artıda kapatmıştı. Gün içindeki farklı işlem saatlerinde fiyatların değişmesi nedeniyle Brent petrol 105,91-107,32 dolar, WTI ise 93,32-94,28 dolar aralığında görüldü. Piyasa hareketi, ham petrolün fiziksel akışında toparlanma işaretleri bulunmasına karşın jeopolitik risk priminin korunduğunu gösterdi.
Hürmüz Boğazı sevkiyat riskinin odağında kaldı
ABD ile İran arasındaki yedi aydır süren çatışma ve ateşkes görüşmelerindeki belirsizlik, Hürmüz Boğazı’nı enerji piyasalarının ana risk başlığı hâline getirdi. Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’nden dünya pazarlarına yapılan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatında kritik bir geçiş noktası olarak kabul ediliyor.
Yatırımcılar, çatışmanın üretim tesislerini, ihracat terminallerini veya tanker trafiğini etkileyip etkilemeyeceğini izliyor. Boğazdaki geçişlerin yeniden aksaması, uluslararası piyasadaki ham petrol miktarını azaltabileceği için fiyatlarda ek yükseliş baskısı yaratabilir.
ABD ve İranlı yetkililer, arabulucular üzerinden ayrı görüşmeler yaptı. Yeni görüşmelerin, İran’ın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında sunduğu yedi günlük önerinin değiştirilmiş metni üzerinde yoğunlaşması bekleniyor. Ancak görüşmelerin anlaşmayla sonuçlanıp sonuçlanmayacağı henüz netleşmedi.
Bölgesel ihracat artsa da maliyetler yüksek kaldı
Enerji piyasası verilerine göre büyük Orta Doğu üreticilerinin ham petrol ihracatı eylülde günlük 12,8 milyon varile ulaştı. Söz konusu miktar şubattan bu yana görülen en yüksek seviye oldu. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin daha yüksek sevkiyatları, ihracattaki toparlanmayı destekledi.
Buna karşın mevcut sevkiyat düzeni normal koşullara dönmüş değil. Üreticiler ve taşıyıcılar, bazı yüklerde gemiden gemiye transfer gibi alternatif yöntemlere başvuruyor. Alternatif yöntemler geleneksel rotalara göre daha yavaş ve maliyetli çalıştığı için ihracat hacmindeki yükseliş petrol piyasasındaki arz kaygısını tamamen gidermedi.
Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerinden Kızıldeniz’deki Yanbu limanına yeniden petrol göndermesi, Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltabilecek seçeneklerden biri olarak öne çıkıyor. Yine de bölgedeki tanker hareketlerinin güvenlik koşullarına bağlı kalması, piyasanın arz güvenliğine ilişkin temkinli tavrını sürdürmesine neden oluyor.
Petrol fiyatlarındaki artış enflasyon riskini büyütüyor
Brent ve WTI fiyatlarındaki kalıcı yükseliş, petrol ithal eden ülkelerde akaryakıt ve taşımacılık maliyetlerini artırabilir. Benzin, motorin ve jet yakıtındaki maliyet artışları; lojistik, sanayi ve gıda fiyatlarına yansıyabilir. Bu nedenle merkez bankaları da enerji fiyatlarının genel enflasyon beklentileri üzerindeki etkisini yakından takip ediyor.
Petrol piyasasında fiyatların yönünü üç başlık belirleyecek: ABD-İran görüşmelerinden çıkacak sonuç, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin seyri ve Orta Doğu üreticilerinin ihracatını alternatif rotalarla ne ölçüde sürdürebileceği. Diplomatik ilerleme ve düzenli tanker geçişleri risk primini azaltabilir. Buna karşılık sevkiyatı doğrudan etkileyen yeni bir güvenlik gelişmesi, ham petrol fiyatlarında oynaklığı artırabilir.
ABD dizel maliyetini düşürme seçeneğini değerlendiriyor
ABD yönetimi, yüksek yakıt maliyetlerini sınırlamak amacıyla kırmızı boyalı dizelin daha geniş kapsamda satılmasına imkân verecek düzenleyici kolaylıkları da değerlendiriyor. Planın uygulanması hâlinde bazı alıcıların federal yakıt vergisinden muaf tutulması gündeme gelebilir.
Söz konusu seçenek, dizel ihracatını sınırlama fikrine alternatif olarak ele alınıyor. Düzenlemenin ayrıntıları ve yürürlüğe girip girmeyeceği açıklanmadı. Petrol piyasası açısından temel belirleyici, Orta Doğu’daki fiziki arzın güvenli ve düşük maliyetli biçimde küresel pazarlara ulaşıp ulaşamayacağı olmaya devam ediyor.
Sıkça Sorulanlar
Petrol fiyatları 29 Eylül 2026'da ne kadar yükseldi?
Erken Asya işlemlerinde Brent petrol 1,49 dolar artarak varil başına 106,77 dolara yükseldi. WTI petrol de 1,34 dolar artışla 93,94 dolardan işlem gördü.
Petrol fiyatları neden yükseliyor?
ABD-İran geriliminin Orta Doğu'daki üretim, ihracat ve tanker taşımacılığını aksatabileceği riski petrol fiyatlarını destekliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik koşulları piyasanın başlıca kaygısı olmaya devam ediyor.
Hürmüz Boğazı petrol piyasası için neden önem taşıyor?
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'nden küresel pazarlara giden petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının kritik geçiş güzergâhlarından biridir. Boğazdaki uzun süreli aksama, küresel arz beklentilerini daraltarak petrol fiyatlarını yükseltebilir.
Orta Doğu petrol ihracatı toparlandı mı?
Büyük Orta Doğu üreticilerinin ham petrol ihracatı eylülde günlük 12,8 milyon varile çıkarak şubattan beri en yüksek seviyeye ulaştı. Ancak gemiden gemiye transfer gibi daha pahalı ve verimsiz yöntemlere başvurulması, normal sevkiyat düzeninin henüz tam olarak kurulmadığını gösteriyor.
Yüksek petrol fiyatları enflasyonu nasıl etkiler?
Yüksek ham petrol fiyatları benzin, motorin ve jet yakıtı maliyetlerini artırabilir. Taşımacılık ve üretim giderlerindeki artışın gıda ve diğer tüketici fiyatlarına yansıması, enflasyon baskısını güçlendirebilir.