NATO’nun 36. Liderler Zirvesi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da gerçekleştiriliyor. Zirveye ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere NATO üyesi 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanları katılıyor.
Liderlerin gündeminde savunma harcamalarının artırılması, NATO’nun yeni güvenlik stratejisi, Avrupa’nın savunma kapasitesi, Ukrayna’ya destek ve ittifakın geleceğine yönelik yol haritası bulunuyor.
Trump’ın F-35 Mesajı Bekleniyor
Zirve öncesinde uluslararası basında öne çıkan en dikkat çekici iddialardan biri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden katılımı konusunda önemli bir mesaj verebileceği yönündeki haberler oldu.
Uluslararası basında yer alan haberlere göre Trump’ın, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yapacağı görüşmede Türkiye’nin F-35 programına dönüşüne destek vermeye hazır olduğunu açıklaması bekleniyor. Ancak böyle bir sürecin hayata geçirilebilmesi için ABD yasaları ve Kongre onayı başta olmak üzere önemli hukuki ve siyasi engellerin bulunduğu belirtiliyor.
Türkiye, 2019 yılında Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın almasının ardından F-35 programından çıkarılmış ve ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya kalmıştı. Mevcut ABD mevzuatı, S-400 sistemi Türkiye’de bulunduğu sürece F-35 programına dönüşün önünde önemli bir engel oluşturuyor.
Ankara Zirvesiyle “NATO 3.0” Süreci Başlıyor
Ankara’daki zirve, geçen yıl düzenlenen Lahey Zirvesi’nde alınan kararların uygulamaya geçirileceği ilk liderler toplantısı olması nedeniyle ayrı bir önem taşıyor.
“NATO 3.0” olarak tanımlanan yeni dönemde;
- Savunma harcamalarının artırılması,
- Ortak savunma sanayi projelerinin hızlandırılması,
- Üretim kapasitesinin güçlendirilmesi,
- Kritik altyapı yatırımlarının artırılması,
- Çok katmanlı hava ve füze savunma sistemlerinin geliştirilmesi
başlıca öncelikler arasında yer alıyor. NATO’nun yeni hedefi, üye ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 3,5’ini savunmaya, yüzde 1,5’ini ise altyapı ve dayanıklılık yatırımlarına ayırması olarak öne çıkıyor.
2004 İstanbul Zirvesinden Sonra Bir İlk
Ankara Zirvesi, Türkiye’nin 2004 yılında İstanbul’da düzenlediği NATO Zirvesi’nin ardından ev sahipliği yaptığı ikinci liderler zirvesi olma özelliğini taşıyor.
Uzmanlar, değişen küresel güvenlik dengeleri nedeniyle Ankara’da alınacak kararların NATO’nun gelecek yıllardaki stratejik yapılanmasını şekillendireceğini değerlendiriyor.
Uluslararası Basın Türkiye’nin Stratejik Rolüne Dikkat Çekiyor
Zirve öncesinde uluslararası medya kuruluşları, Türkiye’nin NATO içindeki artan stratejik önemine geniş yer verdi.
Analizlerde;
- Türkiye’nin NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip olması,
- Savunma sanayisindeki yerlileşme hamleleri,
- Karadeniz, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’deki jeopolitik konumu,
- Avrupa ülkeleriyle gelişen savunma iş birlikleri
Türkiye’nin ittifak içerisindeki ağırlığını artıran başlıca unsurlar olarak gösterildi.
İsrail’den F-35 Sürecine İtiraz
F-35 tartışmaları zirve öncesinde uluslararası diplomasi gündeminin önemli başlıklarından biri haline geldi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD Başkanı Donald Trump’a Türkiye’ye F-35 satışının yeniden başlatılmaması yönünde çağrıda bulunduğu bildirildi.
Öte yandan, ABD Kongresi’nde de Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesine ilişkin farklı görüşlerin bulunduğu ve olası bir sürecin kapsamlı siyasi değerlendirmeler gerektireceği ifade ediliyor.
Gözler Liderler Zirvesinden Çıkacak Kararlarda
Ankara’da iki gün sürecek NATO Liderler Zirvesi’nde savunma harcamalarının artırılmasına yönelik yeni taahhütlerin, Ukrayna’ya verilecek desteğin ve NATO’nun gelecek dönemde izleyeceği stratejik yol haritasının netleşmesi bekleniyor.
Bununla birlikte, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesine ilişkin iddialar henüz resmiyet kazanmış değil. Zirve kapsamında yapılacak liderler görüşmeleri ve resmi açıklamalar, bu konuda atılabilecek olası adımlar açısından belirleyici olacak.