İran Hürmüz Boğazı ve Müzakere İçin ABD’ye Yedi Şart İletti

İran’ın ABD’ye İlettiği Yedi Şartın Detayları

İran yönetimi, altı aydır devam eden çatışmaları sonlandırmak ve diplomatik müzakerelere geri dönmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri’ne yeni bir teklif paketi sundu. Katar aracılığıyla Washington yönetimine ulaştırılan yedi maddelik şart listesinde, İran’ın uluslararası finans sisteminde dondurulan mal varlıklarının derhal serbest bırakılması öncelikli talep olarak yer aldı.

Tahran yönetimi ayrıca, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasının kaldırılmasını, ülke topraklarına yönelik saldırıların durdurulmasını ve iç işlerine müdahale edilmemesini talep etti. Teklif paketinde, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerde askeri operasyonların eş zamanlı olarak sonlandırılması gerekliliği vurgulandı. İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf ile Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Mohsen Rezaei, şartlar kabul edilene kadar Hürmüz Boğazı’nın seyrüsefere açılmayacağını bildirdi.

Hürmüz Boğazı’nın Kapatılması ve Askeri Seçenekler

İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, parlamentoda yaptığı konuşmada askeri mücadele ile diplomasiyi birlikte yürütme stratejisini izleyeceklerini belirtti. Ghalibaf, sahadaki askeri kazanımlar diplomasi masasında pekiştirilmeden Hürmüz Boğazı’nda eski müzakere şartlarına dönülmeyeceğini açıkladı.

Bölgedeki askeri hareketlilik kapsamında İran ordusunun, Basra Körfezi ve Umman Denizi’ndeki ABD deniz unsurlarına yakın noktalarda çok başlıklı gemisavar füzeleri test ettiği duyuruldu. İranlı yetkililer, şartların reddedilmesi veya yeni bir askeri müdahale gelmesi halinde bölgedeki ABD askeri üslerinin ve ticari tesislerinin doğrudan hedef alınacağını duyurdu.

ABD İç Politikasında Savaşın Ekonomik Etkileri

İran ile yaşanan kriz ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması, ABD iç piyasasında enerji fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu. ABD Senatörü John Kennedy, Iowa eyaletinde katıldığı bir toplantıda, ülkede kişisel tüketim harcamaları endeksindeki yüzde 3,7’lik artışın ana sebebinin Orta Doğu’daki savaş olduğunu söyledi.

Kennedy, Iowa’da benzin fiyatlarının galon başına 4,39 dolara, dizel yakıt fiyatlarının ise 6,21 dolarla tarihi zirveye ulaştığını açıkladı. ABD’li yetkili, petrol fiyatlarındaki tırmanışın genel enflasyonu tetiklediğini belirterek, çatışmaların önümüzdeki altı ay içinde diplomatik veya askeri yollarla sonuçlanmasını beklediğini ifade etti.

Arabuluculuk Girişimleri ve Nükleer Doktrin

Katar ve Pakistan, Ağustos 2026’da geçerliliği dolan son mutabakatın ardından taraflar arasında mekik diplomasisini sürdürüyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran’dan gelen şartları değerlendirmek üzere Camp David programını keserek Beyaz Saray’a döndü. Washington yönetimi, askeri seçeneği derinleştirme veya müzakere masasına oturma yönündeki seçenekleri inceliyor.

Öte yandan Tahran yönetimi, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması’ndan henüz çekilmediklerini ve nükleer silahlara yönelik dinsel fetvanın geçerliliğini koruduğunu açıkladı. Ancak ABD baskısının artması durumunda İran’ın nükleer doktrininin yeniden gözden geçirilebileceği uyarısı yapıldı.

Kızıldeniz ve Bölgesel Güvenlik Riskleri

Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı’ndaki seyrüsefer kısıtlamaları, küresel ham petrol sevkiyatını aksatmaya devam ediyor. Tahran yönetimi, Yemen’deki Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmalarda doğrudan rol almadığını, ancak bölgede taraflar arasında arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu bildirdi. Bölgedeki deniz ticaret hatlarının güvenliği, küresel enerji tedarik zinciri açısından kritik önemini koruyor.

Askeri uzmanlar, İran’ın sunduğu şartların ilk etapta Washington tarafından sert bir geri çekilme olarak algılanabileceğini, ancak savaş tazminatı gibi önceki taleplerin listeden çıkarılmasının diplomatik bir esneklik alanı yaratabileceğini değerlendiriyor.