İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi geçişlerine açılması için ABD’ye iletilen yedi günlük planın masada olduğunu söyledi. Erakçi, ABD tarafının planla ilgili görüşlerini paylaştığını, Tahran’ın değerlendirme yaptığını ve boğazın açılması için Washington’ın gerekli koşulları karşılaması gerektiğini belirtti.
Bağdat’ta yedi günlük plan yeniden gündeme geldi
Erakçi, Irak’ın başkenti Bağdat’ta yapılan İslam İşbirliği Teşkilatı Dışişleri Bakanları Konseyi’nin 52. Toplantısı sırasında gazetecilerin sorularını yanıtladı. İran Dışişleri Bakanı, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin normale dönmesi için Katar aracılığıyla ABD’ye özel bir yedi günlük program sunduklarını anlattı.
Erakçi’ye göre planın uygulanması, ABD’nin İran’ın ilettiği koşullara yaklaşımına bağlı. İranlı bakan, programın açık olduğunu ve kararın ABD yönetiminde bulunduğunu söyledi. Erakçi, Washington’ın boğazın yeniden açılmasına yönelik irade göstermesi hâlinde koşulların birkaç gün içinde yerine getirilebileceğini savundu.
İran’ın daha önceki açıklamasında, ABD’nin koşulları yaklaşık dört ila beş gün içinde yerine getirmesi durumunda Hürmüz Boğazı’nın altıncı gün gemi trafiğine açılabileceği, yedinci gün ise görüşmelerin başlayabileceği belirtilmişti. Planın içeriğindeki koşullar ayrıntılı biçimde kamuoyuyla paylaşılmadı.
Hürmüz Boğazı’nın açılması için koşullar neler?
Erakçi, İran’ın sunduğu teklifin yeni talepler içermediğini, maddelerin taraflar arasında daha önce imzalanan mutabakat zaptında bulunduğunu söyledi. İran yönetimi, planı yalnızca deniz ulaşımını düzenleyen teknik bir öneri olarak değil, güvenlik ve diplomasi başlıklarını birleştiren bir yol haritası olarak tanımlıyor.
İran Dışişleri Bakanı, denizcilik güvenliğinin askeri baskı, bombardıman tehdidi veya abluka ile sağlanamayacağını savundu. Erakçi, geçmişteki saldırıların ve yanlışların tekrarlanmasının deniz trafiğini normalleştirmeyeceğini belirtti.
Erakçi ayrıca İran’ın egemenliğini ve halkının meşru çıkarlarını korumayı sürdüreceğini söyledi. İranlı bakan, haklarını savunmak ile barış aramak arasında çelişki görmediğini, savaşın verdiği zararlar nedeniyle diplomatik çözümün önem taşıdığını vurguladı.
ABD’nin teklife yaklaşımı ve görüş ayrılığı sürüyor
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın arabulucular üzerinden ilettiği ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerini de kapsayan öneriyi daha önce kabul edilemez bulduğunu açıklamıştı. İran tarafı ise ABD’nin yedi günlük plana ilişkin görüşlerini ilettiğini ve değerlendirme çalışmalarının sürdüğünü bildiriyor.
Tarafların açıklamaları, planın kabul edildiğine dair ortak bir mutabakat bulunmadığını gösteriyor. İran, teklifin hâlâ geçerli olduğunu söylerken ABD yönetiminden planın koşullarına ilişkin yeni ve ayrıntılı bir kamu açıklaması gelmedi.
Hürmüz Boğazı, enerji sevkiyatı ve uluslararası deniz ticareti bakımından stratejik geçiş noktalarından biri olarak görülüyor. Boğazdaki seyrüseferin güvenliği, bölgedeki askeri gerilim ve diplomatik temaslarla doğrudan bağlantılı bulunuyor.
İran bölgesel işbirliği ve diplomasi çağrısı yaptı
Erakçi, bölgesel güvenliğin bölge ülkelerinin işbirliğiyle kurulabileceğini savundu. İran Dışişleri Bakanı, İslam ülkeleri arasındaki dayanışmanın ve diplomatik iletişim kanallarının açık tutulmasının gerekli olduğunu söyledi.
İranlı bakan, Yemen’deki Husiler ile Suudi Arabistan arasındaki çatışmalara da değindi. Erakçi, İran’ın hem Yemen’in hem Suudi Arabistan’ın bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü desteklediğini belirtti. Arap Yarımadası’ndaki gelişmelerden endişe duyduklarını söyleyen Erakçi, bölgesel krizlerde askeri yöntemlerin sorunları derinleştireceği görüşünü paylaştı.
Hürmüz Boğazı planının geleceği, ABD’nin İran’ın koşullarına vereceği yanıta bağlı olacak. İran’ın açıklamalarında öngörülen altıncı gün açılışı ve yedinci gün müzakeresi, ancak tarafların plan üzerinde ortak zemine ulaşması hâlinde uygulanabilecek.
Sıkça Sorulanlar
İran'ın Hürmüz Boğazı için sunduğu plan nedir?
İran, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin yeniden başlaması için ABD'ye Katar aracılığıyla yedi günlük bir program iletti. İran'ın planına göre koşullar yerine getirilirse boğazın altıncı gün açılması, yedinci gün görüşmelerin başlaması öngörülüyor.
Hürmüz Boğazı planını kim açıkladı?
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, planın geçerli olduğunu 18 Ekim 2026'da Bağdat'taki İslam İşbirliği Teşkilatı toplantısında açıkladı. Erakçi, ABD'nin plan hakkındaki görüşlerini ilettiğini de söyledi.
ABD, İran'ın yedi günlük teklifini kabul etti mi?
Tarafların açıklamalarında planın kabul edildiğine ilişkin ortak bir mutabakat yer almıyor. ABD Başkanı Donald Trump öneriyi daha önce kabul edilemez olarak nitelerken İran, teklifin hâlâ masada olduğunu bildiriyor.
İran Hürmüz Boğazı'nın açılması için ne istiyor?
İran, ABD'nin daha önceki mutabakatlarda yer aldığını söylediği koşulları yerine getirmesini istiyor. İran tarafı, deniz güvenliğinin askeri baskı ve tehdit yerine diplomasiyle sağlanabileceğini savunuyor.