Fransa’da protestolarda yaklaşık bin kişi gözaltına alındı
Fransa’da 24 Ekim Cumartesi günü yapılan protestolara İçişleri Bakanlığının verilerine göre ülke genelinde 410 bin kişi katıldı. Genel İş Sendikası ise katılımın, 250 bini Paris’te olmak üzere yaklaşık 800 bin olduğunu savundu. Paris’te 100 binden fazla kişinin yürüdüğü gösteri başlangıçta büyük ölçüde barışçıl geçti. Ancak yürüyüşün Porte de Vincennes yakınındaki bitiminde bazı göstericilerin cisim atması üzerine güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz, tazyikli su ve TOMA’larla müdahale etti.
İçişleri Bakanı Laurent Nunez, ülke genelinde gözaltına alınanların sayısının yaklaşık bine ulaştığını ve sayının artabileceğini açıkladı. Paris’te gün içinde yapılan kontroller ve müdahaleler kapsamında en az 137 kişinin gözaltına alındığı bildirildi. Yetkililer, bazı dosyaların silah bulundurma ya da şiddet ve mala zarar verme hazırlığı içeren gruplara katılma şüphesiyle ilgili olduğunu açıkladı.
İçişleri Bakanlığı ülke genelinde 70 bin güvenlik personeli görevlendirdi. Güvenlik planında uzman birliklerin yanı sıra helikopterler, zırhlı araçlar ve TOMA’lar da yer aldı. Paris’te Louvre, Orsay Müzesi, Picasso Müzesi ve Grand Palais dahil bazı büyük müzeler kapatıldı; Art Basel sanat fuarı da hafta sonu programını iptal etti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 17 Ekim’deki yağma ve kundaklama olaylarının ardından sendika dışındaki kişi ve grupların başvurularını mümkün olan her yerde yasaklayacaklarını söyledi. Yerel valilikler, onaylı sendika yürüyüşleri için şehir merkezlerindeki iş yerlerini korumayı amaçlayan alternatif güzergâhlar belirledi.
Macron, güvenlik birimleri ve bakanlarla Élysée Sarayı’nda yaptığı toplantının ardından hükümetin önceliğinin kamu düzenini sağlamak olduğunu bildirdi. Fransa Cumhurbaşkanı, 17 Ekim’de yaşanan yağma ve kundaklama olaylarından aşırı sol grupları sorumlu tuttu. Macron ayrıca, protestocuların hayat pahalılığı, enerji giderleri, eğitim koşulları ve kamu hizmetlerine ilişkin talepleri için görüşmelerin sürmesi gerektiğini söyledi.
Paris’te sendikalar, öğrenci örgütleri ve Sarı Yelekliler hareketinin katılacağı yürüyüş için izin verildi. Yetkililer, yürüyüş güzergâhını 17 Ekim’de şiddet olaylarının yaşandığı merkez mahallelerden kentin güneydoğusuna taşıdı. Kent merkezindeki çok sayıda mağaza vitrinlerini ahşap panellerle kapattı, bazı lüks mağazalar ise güvenlik gerekçesiyle kapalı kaldı ya da ek özel güvenlik görevlendirdi.
Lyon ve bazı kentlerde yasaklar genişletildi
Lyon’da valilik, 24 Ekim Cumartesi günü kentteki tüm gösterileri yasakladı. Toulon, Rouen merkez ve Grenoble’da da protesto kısıtlamaları açıklandı. Nice ve Montpellier’de de yerel makamlar toplanmaları yasakladı. Lyon, Clermont-Ferrand ve Strasbourg’da güvenlik güçlerinin göz yaşartıcı gaz kullandığı; Nice ve Nantes’ta ise TOMA’larla müdahale edildiği bildirildi.
Toulouse’da bir kişinin elinden ağır yaralandığı, Clermont-Ferrand’da da bir kişinin ağır yaralandığı açıklandı. Yetkililer, yaralanmaların koşullarını araştırıyor. Grenoble’de göstericilerin A480 otoyolunu kapatma girişiminin bir trafik kazasına neden olduğu, kazada iki kişinin hafif yaralandığı açıklandı. Nantes’ta polis ile göstericiler arasında yaşanan arbedede iki kişi yaralandı ve bir yağma girişimiyle bağlantılı altı kişi gözaltına alındı.
Marsilya’da yürüyüşün bitimine yakın birkaç düzine kişiyle güvenlik güçleri arasında yaşanan gerilimde göz yaşartıcı gaz kullanıldı. Kentte 17 Ekim’deki yağma olaylarından yaklaşık 500 işletmenin etkilendiği, bazı esnafın dükkânlarını kapattığı, stoklarını taşıdığı veya vitrinlerini panellerle koruduğu bildirildi.
Lille, Denain, Douai ve Wattignies’te 18 yaş altındakiler için uygulanan kısmi sokağa çıkma yasağı 26 Ekim’e kadar uzatıldı. Çoğunlukla 22.00 ile 05.00 saatleri arasındaki yasak, Marly ve Valenciennes’i de kapsayacak biçimde genişletildi.
Barselona’da 100 kişi gözaltına alındı
İspanya’nın Barselona kentinde aynı gün sosyal medya üzerinden örgütlenen gençlik eylemi, Plaça de Catalunya çevresinde şiddet olaylarına dönüştü. Yetkililer, dükkânların yağmalanması, kent mobilyalarının tahrip edilmesi ve çöp konteynerleriyle motosikletlerin ateşe verilmesinin ardından 100 kişiyi gözaltına aldı. Gözaltına alınanların yaklaşık dörtte birinin 18 yaşından küçük olduğu açıklandı.
Katalonya makamları, kent merkezinde 30’dan fazla yangın çıktığını, 14 iş yerinin zarar gördüğünü veya yağmalandığını bildirdi. Maskeli bazı göstericilerin polis ekiplerine taş ve başka cisimler attığı, güvenlik güçlerinin grupları dağıtmak için müdahalede bulunduğu aktarıldı. Plaça de Catalunya’daki büyük mağazalardan birinin kepenklerini müşteriler içerideyken indirdiğine ilişkin görüntüler yayıldı; müşterilerin ne kadar süre içeride kaldığına dair kesin bilgi paylaşılmadı.
Polis, Plaça d’Universitat ile Plaça d’Urquinaona arasındaki bazı sokaklara erişimi sınırladı. Merkezi metro istasyonunda giriş çıkış kısıtlaması uygulanırken ulaşım hizmetleri istasyonda durmadan devam etti. Barselona Belediye Başkanı Jaume Collboni, mala zarar verme eylemlerinin cezasız kalmayacağını, gözaltına alınan çocukların velilerinin de hukuki sorumlulukla karşılaşabileceğini söyledi.
17 Ekim olaylarının bilançosu ve soruşturmalar
17 Ekim’de yakıt fiyatları, hayat pahalılığı ve eğitim koşullarını protesto etmek için ülke genelinde yaklaşık 550 bin kişi yürüdü. Haftalar süren öğrenci eylemlerinin ardından gerçekleşen gösterilerin büyük bölümü barışçıl geçti. Ancak bazı kentlerde gruplar polisle çatıştı, mağazaları yağmaladı ve binalara zarar verdi.
Lyon’daki 19. yüzyıldan kalma bir binada bulunan turizm ofisi ateşe verildi. Limoges’ta belediye binasının saat kulesi ve çatısının bir bölümü yangın sonucu çöktü. Paris, Marsilya ve Bordeaux’da yüzlerce iş yerinin hedef alındığı olaylarda ülke genelinde yaklaşık 3 bin mağazanın hasar gördüğü veya yağmalandığı bildirildi.
Limoges belediye binasındaki yangınla ilgili iki şüpheli hakkında resmi soruşturma açıldı ve iki şüpheli tutuklu yargılanmak üzere cezaevine gönderildi. Soruşturma, kamu görevlisini öldürmeye teşebbüs şüphesini de kapsıyor.
Gözaltı sayısına ilişkin açıklamalar farklı rakamlar içeriyor. Yetkililerin farklı aşamalarda paylaştığı verilere göre ülke çapında 2 bin 510 ila 2 bin 700 kişi gözaltına alındı; binden fazla kişi mahkemeye çıkarıldı. Hızlandırılmış yargılamalarda 217 kişinin hapse girdiği, işlemler tamamlandıkça sayının artabileceği bildirildi.
Protestoların eğitim ve hayat pahalılığı talepleri
Protestolar ilk olarak Paris’in güneydoğusundaki bir lisede personel ve finansman yetersizliği gerekçesiyle başladı. Ders boykotları ve öğrenci gösterileri daha sonra Paris banliyölerine, başka kentlere ve küçük yerleşimlere yayıldı. Öğrenciler, devlet okullarındaki personel eksikliğinin yanı sıra üniversiteye giriş sisteminde değişiklik talep ediyor. Eğitim Bakanlığı verilerine göre 2024-2025 öğretim yılında öğretmenlerin yerine atama yapılmaması nedeniyle 15,4 milyon ders saati kaybedildi; bu miktar planlanan derslerin yüzde 7,5’ine karşılık geldi.
Öğrenci örgütleri yükseköğretimde 250 bin ek kontenjan açılmasını, ulusal üniversite yerleştirme sistemindeki seçiciliğin kaldırılmasını, okullara daha fazla öğretmen atanmasını ve binaların onarılmasını istiyor. Talepler arasında öğrenci burslarının aylık 200 avro artırılması ile kamu öğrenci yurtlarındaki kiraların dondurulması da bulunuyor.
Fransa’da enerji fiyatları eylülde bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 21,3 arttı. Genel enflasyon ise yüzde 3,1 oldu. Ücretler, emekli aylıkları, barınma ve eğitim hizmetlerinin niteliği protestoların ortak başlıkları arasında yer aldı.
Macron yönetiminin öğrenci temsilcileri, sendikalar, işverenler, belediyeler ve parlamenterlerle 26 Ekim Pazartesi günü görüşmesi planlanıyor. Görüşmelerde hane halkı bütçeleri üzerindeki enerji ve yaşam maliyeti baskısı ile eğitim hizmetlerindeki sorunların ele alınması bekleniyor.
Turizm ve ticari hayat üzerindeki etkiler sürüyor
Şiddet olayları ticari hayatı ve turizmi de etkiledi. Paris Île-de-France bölgesindeki otel rezervasyonlarının yaklaşık yüzde 10’unun iptal edildiği, yeni olayların iptalleri artırabileceği bildirildi. Bazı ülkeler vatandaşlarına Fransa seyahatleri için güvenlik uyarısı yaptı.
Birleşik Krallık, Fransa’ya yönelik seyahat tavsiyesini protestolar ve yerel gece kısıtlaması ihtimali nedeniyle güncelledi. Uyarıda, Fransa’ya seyahate karşı genel bir tavsiye yer almadı; ziyaretçilerden yerel makamların duyurularını izlemeleri, gösteri alanlarından uzak durmaları ve ulaşım planlarında olası aksamalara karşı hazırlıklı olmaları istendi.
Yağmalama olaylarında binlerce işletmenin zarar gördüğü belirtilirken, Paris’teki bazı mağazalar vitrinlerini koruyucu panellerle kapattı. Lüks perakende şirketleri özel güvenlik görevlendirdi. 31 Ekim için yeni protesto çağrısı yapılırken, hükümetin güvenlik tedbirleri ile sosyal taleplere vereceği yanıt yakından izlenecek.
Sıkça Sorulanlar
Fransa'daki protestolarda kaç kişi gözaltına alındı?
Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez, 24 Ekim'deki protestolarda ülke genelinde yaklaşık bin kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Yetkililer, işlemler sürdükçe sayının artabileceğini bildirdi.
Fransa'daki protestolara kaç kişi katıldı?
İçişleri Bakanlığı ülke genelindeki katılımı 410 bin olarak açıkladı. Sendika ise 250 bini Paris'te olmak üzere yaklaşık 800 bin kişinin yürüdüğünü bildirdi.
Barselona'da neden 100 kişi gözaltına alındı?
Barselona'da Plaça de Catalunya çevresindeki gençlik eyleminde bazı grupların dükkânları yağmaladığı, kent mobilyalarına zarar verdiği ve yangın çıkardığı bildirildi. Polis, olayların ardından 100 kişiyi gözaltına aldı.
Barselona'daki gözaltıların ne kadarı çocuklardan oluşuyor?
Katalonya İçişleri Bakanı Núria Parlon, Barselona'da gözaltına alınanların yaklaşık dörtte birinin 18 yaşından küçük olduğunu açıkladı.