Fon tasfiye teklifi komisyonda görüşülmeye başlandı
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin kanun teklifini 14 Ekim’de görüşmeye başladı. Mehmet Muş başkanlığındaki toplantıda, tasfiye süreci tamamlanmamış fonların mal varlıklarından hukuka aykırı yollarla çıkarıldığı belirtilen değerlerin geri kazanılması ve yatırımcı zararlarının sorumlulardan tahsil edilmesi için öngörülen kurallar ele alındı.
Muhalefet milletvekilleri, teklifin daha ayrıntılı incelenmesi için alt komisyon kurulmasını ve fonlardaki varlıklara ilişkin kapsamlı etki analizi paylaşılmasını istedi. Komisyon yönetimi ise ilgili kurum temsilcileri ile bakan yardımcılarının toplantıda bulunduğunu, görüşmelerin teklif sahiplerinin sunumundan sonra devam edeceğini bildirdi.
Teklif, Sermaye Piyasası Kurulunun 17 Eylül 2026 tarihli tasfiye kararları kapsamındaki, tasfiyesi kanunun yürürlüğe girdiği tarihte tamamlanmamış fonlara yönelik geçici bir düzenleme niteliği taşıyor. Düzenleme, genel fon piyasası için kalıcı bir tasfiye rejimi oluşturmuyor.
Fon tasfiyesinde ödeme ve tamamlanma hedefi
Fon Kurulunun beşinci toplantısının ardından yapılan açıklamaya göre, A1 Capital, Bulls ve Pardus yönetimindeki fonlarda bulunan 43 bin 643 yatırımcıya geçen hafta toplam 6,4 milyar lira ödendi. Ödemeler Ziraat Bankası aracılığıyla gerçekleştirildi.
Üç portföy yönetim şirketinin geriye kalan 49 fonunda toplam 34,1 milyar liralık tasfiye işleminin hafta sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Takvimin gerçekleşmesi halinde üç şirkete bağlı 66 yatırım fonundaki 45 bin 745 kişiye yönelik toplam 40,5 milyar liralık ayni ve nakdi tasfiye sonuçlanmış olacak.
Fon Kurulu toplantısına Adalet Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile ilgili kurumların temsilcileri katıldı. Kurul, tasfiye kararı verilen fonlardaki ödemeler ile TBMM gündemindeki düzenlemenin uygulanmasına ilişkin hazırlıkları değerlendirdi.
Fon soruşturmasında denetim ve tasfiye tablosu
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, fon soruşturmasına ilişkin idari ve adli çalışmaların sürdüğünü bildirdi. Yılmaz, Devlet Denetleme Kurulunun yaklaşık 15 denetmen ve müfettişle ilgili kurumlarda saha çalışmasına başladığını söyledi. İncelemenin, kurumların uygulamalarındaki eksikleri ve karar alıcıların sorumluluklarını belirlemeyi hedeflediğini aktardı.
Komisyonda yapılan sunuma göre, tedbir kapsamındaki yedi şirkete bağlı 131 fon bulunuyor. Tasfiye hâlindeki 131 fon, toplam fon sayısının yüzde 4,6’sını ve toplam fon portföyünün yüzde 7,7’sini oluşturuyor. Teklifin yaklaşık 455 bin 578 bireysel fon pay sahibini kapsadığı belirtildi.
Soruşturma kapsamında 84 kişinin tutuklandığı, 282 kişi hakkında işlem yapıldığı ve 27 şüpheli hakkında arama kararı çıkarıldığı bildirildi. Şüphelilerin mal varlıklarına el konulduğu, finansal hareketlere ilişkin incelemelerin sürdüğü aktarıldı.
Ara ödemede net yatırım tutarı esas alınacak
Komisyonda görüşülen teklife göre, yatırımcıların ara ödeme hesabında fonun pay değeri yerine net yatırım tutarı esas alınacak. Net yatırım tutarı, yatırımcının fona fiilen yatırdığı ve fondan çektiği nakit hareketleri üzerinden belirlenecek; para çıkışları ilk giren ilk çıkar yöntemine göre hesaplanacak.
Kişi başına yapılabilecek ara ödeme, net yatırım tutarını aşmamak kaydıyla 1 milyon liraya kadar çıkabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında kalan yatırımcılar, yeterli kaynak bulunması halinde tutarın tamamını alabilecek. Nakit yetersiz kalırsa en düşük net yatırım tutarına sahip küçük yatırımcılardan başlanarak ödeme yapılması öngörülüyor.
Komisyon sunumunda yaklaşık 350 bin fon pay sahibine ara ödeme yapılmasının hedeflendiği açıklandı. Bir milyon liralık tutar nihai tasfiye alacağının tavanı değil, nihai hesaplaşma öncesinde uygulanabilecek ara ödeme sınırı olarak tanımlandı.
Gerçeğe aykırı değerler üzerinden olağan dışı kazanç elde ederek fondan ayrılanlar için gönüllü iade mekanizması da öngörülüyor. Gönüllü iade, cezai veya hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmayacak; piyasa bozucu işlem, bilgi suistimali ya da piyasa dolandırıcılığına karıştığı belirlenen kişi ve kurumlar tasfiye ve geri kazanım imkânlarından yararlanamayacak.
Nihai tasfiye hesabında net yatırım tutarının, tasfiye tarihine kadar tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksi değişim oranlarının aritmetik ortalamasıyla güncellenmesi planlanıyor. Ara ödemeler, nihai tasfiye sonunda yatırımcıların hak ve yükümlülükleri hesaplanırken mahsuplaştırılacak.
Ödemeler kamu bütçesinden karşılanmayacak
Teklifte yatırımcı ödemeleri için Hazine kaynağı veya genel bütçe imkânı kullanılmaması öngörülüyor. Ödemelerin her fonun kendi mal varlığından, gönüllü iadelerden ve hukuka aykırı işlemlerden sorumlu olduğu belirlenen kişi ya da şirketlerden tahsil edilen tutarlardan karşılanması planlanıyor.
Fon varlıklarının gerçek ekonomik değerini yansıtmadığı ya da olağan satışların yatırımcı zararını büyütebileceği durumlarda, Sermaye Piyasası Kurulu geri alım, hâkim ortağa satış hakkı ve toptan satış gibi yöntemlere karar verebilecek. Amaç, varlıkların aceleyle satılması yerine mümkün olan en yüksek ekonomik değerle nakde çevrilmesi olarak açıklandı.
Gerçek ekonomik amacı bulunmayan repo, ters repo, karşılıksız kredi ve muvazaalı işlemler yoluyla aktarıldığı belirlenen para, mal, hak ve alacakların geri kazanılması hedefleniyor. Portföy yönetim şirketleri, yöneticiler ve zarardan sorumlu bulunan gerçek veya tüzel kişiler, mal varlıklarıyla şahsen sorumlu tutulabilecek.
El konulan ya da müsadere edilen varlıklar, yatırımcı ödemeleri için ilgili fonlara veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesindeki özel hesaplara aktarılabilecek. Söz konusu varlıkların dava sonucunun beklenmeden satılması ve gelirlerin yalnızca fon pay sahiplerine ödeme için kullanılması da teklifin hükümleri arasında yer alıyor.
Sermaye piyasalarında güven hedefi öne çıktı
Cevdet Yılmaz, soruşturmanın yatırımcılar ile piyasa bozucu faaliyet yürüttüğü iddia edilen kişiler arasında ayrım gözetilerek yürütülmesi gerektiğini söyledi. Sermaye piyasalarının şirketlerin finansmana erişimi, üretim ve kalkınma için önemli olduğunu belirten Yılmaz, tasfiye adımlarının borsayı olumsuz etkilememesi için koordineli hareket edildiğini aktardı.
Yılmaz, borsadaki tüm hareketlerin fon piyasasındaki gelişmelerle açıklanamayacağını, küresel faiz oranları ve güvenlik riskleri gibi unsurların da yatırımcı davranışını etkilediğini belirtti. Fon Koordinasyon Kurulunun, tasfiye işlemlerinin borsa üzerinde olumsuz etki oluşturmadan yürütülmesi yönünde kurumlara rehberlik ettiğini söyledi.
Fon Rehberi ve ek denetimlerin, sorunlu fonların sistemden çıkarılmasının ardından piyasa güvenini güçlendirmesi hedefleniyor. Yılmaz, denetim raporlarının hem sorumlulukların belirlenmesine hem de gerekiyorsa yeni yapısal tedbirlerin alınmasına temel oluşturacağını bildirdi.
Sıkça Sorulanlar
131 yatırım fonuna ilişkin kanun teklifi neyi düzenliyor?
Kanun teklifi, tasfiyesi tamamlanmamış 131 yatırım fonunda hukuka aykırı yollarla çıkarıldığı belirtilen varlıkların geri kazanılmasını ve yatırımcı zararlarının sorumlulardan tahsil edilmesini düzenliyor. Teklif ayrıca nihai tasfiye bitmeden ara ödeme yapılmasına imkân tanıyor.
Fon yatırımcılarına yapılacak ara ödeme ne kadar olacak?
Ara ödeme, yatırımcının net yatırım tutarını aşmamak kaydıyla kişi başına en fazla 1 milyon lira olabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılar, yeterli kaynak bulunması hâlinde tutarın tamamını alabilecek.
Fon tasfiyesinde küçük yatırımcılara öncelik verilecek mi?
Evet. Ara ödeme için mevcut nakdin yetersiz kalması hâlinde, net yatırım tutarı en düşük yatırımcılardan başlanarak ödeme yapılması planlanıyor.
Fon tasfiye ödemeleri kamu bütçesinden mi karşılanacak?
Hayır. Teklif, Hazine kaynağı veya genel bütçe imkânı kullanılmamasını öngörüyor. Ödemelerin fonların mal varlıklarından, gönüllü iadelerden ve sorumlulardan tahsil edilen tutarlardan yapılması planlanıyor.
Gönüllü iade yapanlar hukuki sorumluluktan kurtulacak mı?
Hayır. Olağan dışı kazançlar için öngörülen gönüllü iade, cezai ve hukuki sorumluluğu kaldırmayacak. Piyasa bozucu işlem veya piyasa dolandırıcılığına karıştığı belirlenen kişi ve kurumlar tasfiye imkânlarından yararlanamayacak.