Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ile Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, 27 Ekim Salı günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik 90 dakikalık telefon görüşmesi yaptı. Helsinki’deki Nordik liderler toplantısı sırasında yapılan temas, Ukrayna yönetimiyle istişare edilerek düzenlendi.
Stubb ve Støre, Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaşın hem Nordik ülkelerin hem de Avrupa’nın güvenliğini doğrudan etkilediğini vurguladı. İki lider, Finlandiya ve Norveç’in Ukrayna’ya desteğini sürdüreceğini, kalıcı ve adil barış arayışını desteklediğini bildirdi.
Telefon görüşmesinde savaşın sona ermesi ele alındı
Stubb, savaşın bitirilmesi için doğrudan temasların gerekli olduğunu söyledi. Støre ise savaşın insani ve maddi maliyetinin çok ağır olduğunu, yıkımın sonuçlarının gelecek kuşakları da etkileyeceğini belirtti. Norveç Başbakanı, görüşmede gerilimin düşürülmesi gereğini öne çıkardıklarını aktardı.
Støre, telefon konuşmasında Ukrayna konusunda taraflar arasında büyük görüş ayrılıkları bulunduğunu da söyledi. Finlandiya ve Norveç liderleri, Putin’le Avrupa adına değil, kendi ülkeleri adına konuştuklarını vurguladı.
Finlandiya ve Norveç, Rusya ile sınır paylaşan NATO üyeleri arasında yer alıyor. Stubb, savaşın sonucunun Finlandiya’nın güvenliğiyle birlikte daha geniş Avrupa güvenlik düzenini etkileyeceğine işaret etti.
Putin, Rusya’nın şartlarını yeniden sıraladı
Kremlin’in açıklamasına göre Putin, uzun vadeli ve adil barışın ancak Rusya’nın “meşru çıkarlarının” tam ve koşulsuz biçimde dikkate alınmasıyla mümkün olacağını savundu. Kremlin ayrıca Avrupa Birliği ve NATO ülkelerinin politikalarını çatışmayı uzatan “çatışmacı” bir tutum olarak niteledi.
Kremlin, Putin, Stubb ve Støre’nin telefonla doğrudan temaslarını sürdürme konusunda anlaştığını bildirdi. Görüşmede Baltık Denizi bölgesinin güvenliği de gündeme geldi.
Rusya’nın Ukrayna’daki savaş hedefleri ile Finlandiya ve Norveç’in desteklediği adil barış yaklaşımı arasındaki temel ayrılık, telefon görüşmesinin ardından da devam etti. Nordik liderler gerilimin azaltılmasını isterken, Kremlin barış için Rusya’nın taleplerinin kabul edilmesini şart koştu.
Zelenskiy ile temas ve Abu Dabi görüşmeleri
Stubb ve Støre, Putin’le yaptıkları telefon görüşmesinin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile de konuştu. Zelenskiy, Nordik liderlerin Rusya tarafına enerji ve altyapı alanlarında gerçek gerilim düşürücü adımlar atılması gerektiğini aktardığını söyledi.
Telefon trafiği, 20 Ekim’de Oslo’da yapılan temasların ardından gerçekleşti. Oslo’daki görüşmeye Stubb, Støre, Zelenskiy ve ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff katıldı; Jared Kushner ise toplantıya uzaktan bağlandı. Witkoff, Oslo temaslarından sonra St. Petersburg’da Putin’le görüştü.
Taraflar ayrıca Ukrayna, Rusya ve ABD arasında kasım ayının ilk yarısında Abu Dabi’de yapılması planlanan teknik düzeydeki üçlü görüşmeleri ele aldı. Planlanan görüşmelerin kesin takvimi ve kapsamı için diplomatik temaslar sürüyor.
Avrupa içinde ayrı diplomasi tartışması büyüdü
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Finlandiya ve Norveç’in girişimini eleştirdi. Frederiksen, temasların diğer Avrupalı ortaklarla koordine edilmediğini söyleyerek Avrupa ülkelerinin ortak hareket etmesi gerektiğini savundu.
Støre ise Avrupa ülkelerinin Rus yönetimiyle konuşabilecek kanallara sahip olması gerektiği görüşünü dile getirdi. Norveç Başbakanı, Rus yönetimiyle temas kurma imkânının yalnızca ABD yönetiminde bulunmaması gerektiğini söyledi.
Putin ile Stubb ve Støre arasındaki görüşme, Ukrayna’ya destek veren Avrupalı liderlerin Rusya Devlet Başkanı’yla uzun süredir sınırlı kalan doğrudan temasları bakımından öne çıktı. Telefon diplomasisinin, Abu Dabi’de planlanan üçlü teknik görüşmeler öncesinde tarafların tutumlarını doğrudan iletmesine imkân sağlaması bekleniyor.
Sıkça Sorulanlar
Finlandiya ve Norveç liderleri Putin'le ne görüştü?
Alexander Stubb ve Jonas Gahr Støre, Vladimir Putin'le Ukrayna savaşının sona erdirilmesine yönelik müzakereleri, gerilimin azaltılmasını ve Avrupa güvenliğini görüştü.
Putin, Ukrayna'da barış için hangi şartı öne sürdü?
Kremlin'e göre Vladimir Putin, uzun vadeli ve adil barışın Rusya'nın meşru çıkarlarının tam ve koşulsuz biçimde dikkate alınmasına bağlı olduğunu söyledi.
Telefon görüşmesi ne kadar sürdü ve Ukrayna bilgilendirildi mi?
Alexander Stubb, Jonas Gahr Støre ve Vladimir Putin arasındaki telefon görüşmesi 90 dakika sürdü. Finlandiya ve Norveç, görüşmenin Ukrayna ile istişare edilerek yapıldığını bildirdi; iki lider daha sonra Volodimir Zelenskiy ile konuştu.
Danimarka, Finlandiya ve Norveç'in girişimine neden karşı çıktı?
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, telefon temasının diğer Avrupalı ortaklarla koordine edilmediğini belirtti. Frederiksen, Avrupa ülkelerinin Rusya karşısında ortak tutum sürdürmesi gerektiğini savundu.
Ukrayna, Rusya ve ABD arasındaki görüşmeler ne zaman yapılacak?
Ukrayna, Rusya ve ABD'nin teknik düzeydeki üçlü görüşmelerinin kasım ayının ilk yarısında Abu Dabi'de yapılması planlanıyor. Kesin tarih ve görüşme kapsamı için diplomatik temaslar devam ediyor.