ABD Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Christopher Waller, İstanbul Ekonomi Forumu’nda yaptığı konuşmada, ekonomik verilerin mevcut görünümü koruması hâlinde enflasyonu yüzde 2 hedefine daha hızlı yaklaştırmak için ilave faiz artışlarını destekleyebileceğini açıkladı. Waller, olası sıkılaşma adımlarının her Federal Açık Piyasa Komitesi toplantısında alınmasının gerekmediğini, ancak makul bir süre içinde uygulanabileceğini vurguladı.
Fed, eylül toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4 aralığına yükseltmişti. Waller, eylül kararının yalnızca tek aylık enflasyon verisine dayanmadığını; güçlü iş gücü piyasası, ekonomik faaliyetteki toparlanma ve kalıcı fiyat baskılarına ilişkin birikmiş göstergelerin birlikte değerlendirildiğini söyledi.
Waller ek faiz artışları için veri şartı koydu
Waller, para politikasının önceden belirlenmiş bir takvime bağlı olmadığını belirtti. Ekonomik göstergelerin beklentiler doğrultusunda gelmesi durumunda, Fed’in ilave faiz artışlarıyla enflasyonun hedefe dönüşünü hızlandırabileceğini bildirdi.
Fed yetkilisine göre olası artışların toplantıdan toplantıya kesintisiz sürmesi zorunlu değil. Enflasyon görünümü, istihdam verileri ve finansal koşullar, faiz adımlarının büyüklüğü ile zamanlamasını belirleyecek ana unsurlar arasında yer alacak.
Waller, faiz öngörülerinin para politikasının muhtemel yönüne dair bilgi sunduğunu, ancak gelecek kararların yeni veriler karşısında değişebileceğini de söyledi. Piyasalardaki faiz beklentileri, yalnızca Fed üyelerinin tahminlerinden değil, yayımlanan enflasyon ve istihdam verilerinden de etkileniyor.
Çekirdek enflasyon hedefin üzerinde kalmayı sürdürüyor
Waller, kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksiyle izlenen yıllık çekirdek enflasyonun 2024 ilkbaharından beri yaklaşık yüzde 2,5 ile yüzde 3 bandında seyrettiğini aktardı. Söz konusu aralık, Fed’in yüzde 2’lik enflasyon hedefinin üzerinde bulunuyor.
İş gücü piyasasının istikrarlı kaldığını belirten Waller, yılın ikinci yarısında ekonomik faaliyetin güçlendiğine dair işaretler gördüğünü söyledi. Waller, daha sıkı para politikasının ABD ekonomisinde sert bir daralma yaratacağı yönünde yüksek bir kaygı taşımadığını da ekledi.
Fed üyesi, uzun süre hedefin üzerinde kalan enflasyonun hane halkı, yatırımcılar ve işletmelerin gelecek döneme ilişkin fiyat beklentilerini yükseltebileceği uyarısında bulundu. Enflasyon beklentilerindeki kalıcı yükseliş, fiyat artışlarını dizginleme maliyetini artırabileceği için merkez bankalarının yakından izlediği göstergeler arasında bulunuyor.
Petrol, tarifeler ve yapay zekâ yatırımları risk yaratıyor
Waller, Orta Doğu’daki çatışmaların uzaması ve petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmasının ABD’de enflasyonu yeniden hızlandırabileceğini söyledi. Enerji maliyetlerindeki artış, yalnızca akaryakıt fiyatlarını değil; taşımacılık, üretim ve lojistik giderleri üzerinden daha geniş bir fiyat alanını etkileyebiliyor.
Ticaret anlaşmazlıkları ve yeni gümrük tarifeleri de Waller’ın işaret ettiği riskler arasında yer aldı. İthal ürün maliyetlerindeki yükselişin şirketlerin fiyatlarına yansıması, enflasyonun düşüş hızını sınırlayabilir.
Yapay zekâ altyapısı için yapılan yatırımların elektrik ekipmanı, çip ve veri merkezi inşaatında kullanılan malzemelere yönelik talebi artırdığına dikkat çeken Waller, yatırımların belirli sektörlerde fiyat baskısı oluşturabileceğini belirtti. Waller, yapay zekânın uzun vadede verimliliği yükseltme potansiyeli taşıdığını, ancak toplam ekonomi verilerindeki etkinin henüz net biçimde görülmediğini söyledi.
Tahvil faizleri ve Fed tahminleri nasıl okunmalı
Waller, uzun vadeli tahvil faizlerindeki yükselişin tek bir nedenle açıklanamayacağını belirtti. Güçlü büyüme ile verimlilik beklentileri reel faizleri yukarı taşıyabilirken, enflasyon beklentileri ve Fed’in yeni faiz artışı yapacağına dair fiyatlamalar da tahvil getirilerini etkileyebiliyor.
Yapay zekâ şirketlerinin altyapı yatırımlarını finanse etmek için yüksek tutarlı borçlanmaya yönelmesinin, sermaye piyasalarındaki fon talebini ve ABD’nin borçlanma maliyetlerini etkileyebileceğini söyledi. Waller, özel kredi piyasasındaki büyümeyi de finansal sistem açısından izlenmesi gereken alanlardan biri olarak değerlendirdi.
Fed’in eylül ayında yayımladığı tahminlerde, yetkililerin medyan görüşü yıl sona ermeden bir faiz artışının daha uygun olabileceğine işaret etti. Waller, 2027 tahminlerinin tek başına kesin bir politika patikası olarak yorumlanmaması gerektiğini vurguladı. Waller’a göre tahminler, yıl içindeki olası artışları ve daha sonraki faiz indirimlerini aynı anda içerebilir. Sekiz Fed yetkilisi, politika faizinin 2027 sonunda mevcut seviyenin 50 baz puan üzerinde olacağını öngörüyor.
Piyasalar Fed’in sonraki adımını izliyor
Vadeli işlem piyasalarında, Fed’in yakın toplantıda yeni faiz artışı yapacağı beklentisi zayıflarken sonraki toplantılara ilişkin fiyatlamalar ekonomik verilere göre değişiyor. Waller’ın mesajı, Fed’in faiz indirimine yönelmeden önce enflasyondaki kalıcılığı ve iş gücü piyasasının dayanıklılığını izlemeyi sürdüreceğine işaret ediyor.
ABD’de açıklanacak tüketici fiyatları, kişisel tüketim harcamaları enflasyonu, ücret artışları ve istihdam verileri Fed’in kararları için belirleyici olacak. Petrol fiyatlarının seyri ile ticaret politikalarındaki gelişmeler de enflasyon tahminleri ve küresel finans piyasaları üzerinde etkili olmaya devam edecek.
Sıkça Sorulanlar
Christopher Waller ek faiz artışı hakkında ne söyledi?
Christopher Waller, ekonomik veriler beklentiler doğrultusunda gelmeye devam ederse Fed'in enflasyonu yüzde 2 hedefine daha hızlı döndürmek için ilave faiz artışlarını değerlendirebileceğini söyledi.
Fed'in politika faizi hangi aralıkta bulunuyor?
Fed, eylül toplantısında politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75-4 aralığına çıkardı. Gelecek faiz kararları enflasyon, istihdam ve finansal koşullara bağlı olacak.
Waller enflasyon için hangi risklere dikkat çekti?
Waller, Orta Doğu kaynaklı yüksek petrol fiyatları, ticaret tarifeleri ve yapay zekâ altyapı yatırımlarının bazı sektörlerde maliyet ile talep baskısı yaratabileceğini belirtti.
Fed faiz artışlarını art arda toplantılarda mı yapacak?
Christopher Waller, faiz artışlarının birbirini izleyen toplantılarda yapılmasının zorunlu olmadığını söyledi. Fed, ekonomik verilerin seyrine göre artışların zamanlamasında esnek davranabilecek.