DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Cengiz Çandar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden cumhurbaşkanı adaylığı için DEM Parti desteğinin gerekli hâle gelmesi durumunda, partinin tavrının anayasal ve siyasi adımlara bağlı olacağını söyledi. Çandar, özellikle Anayasa’nın 42. ve 66. maddelerine ilişkin değişiklik sözü verilmesi hâlinde değerlendirme yapılabileceğini belirtti.
Çandar’ın açıklamaları, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden adaylığı için Meclis kararı gerekip gerekmeyeceği tartışmalarının sürdüğü dönemde geldi. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 6 Ekim’de seçimlerin 2028’de yenilenmesi yönünde çağrı yapmıştı.
Çandar, DEM Parti desteği için iki ölçüt sıraladı
Cengiz Çandar, olası destek tartışması için önce iki sorunun yanıtlanması gerektiğini söyledi. İlk sorunun, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın seçimlerin yenilenmesine ilişkin Meclis aritmetiğinde DEM Parti oylarına ihtiyaç duyup duymayacağı olduğunu belirtti.
İkinci ölçüt olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın seçilebilmek için Kürt seçmenin oylarına ihtiyaç duyup duymayacağını gösterdi. Çandar, her iki alanda DEM Parti desteğinin gerekli olması hâlinde yeni anayasa tartışmasının partisi bakımından önem kazanacağını dile getirdi.
Çandar’ın sözleri, DEM Parti adına verilmiş kesinleşmiş bir destek kararı niteliği taşımıyor. Açıklama, ileride doğabilecek siyasi koşullarda tutumun hangi başlıklar üzerinden değerlendirilebileceğine ilişkin kişisel değerlendirme içeriyor.
Anayasanın 42 ve 66. maddeleri gündeme geldi
Çandar, anayasa değişikliği başlığında 42. ve 66. maddeleri öne çıkardı. Anayasa’nın 42. maddesi, eğitim ve öğretim hakkını düzenliyor; Türkçeden başka hiçbir dilin eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dili olarak okutulamayacağını hükme bağlıyor. Anayasa’nın 66. maddesi ise Türk vatandaşlığı tanımını içeriyor.
Çandar, ana dilde eğitimin önündeki engellerin kaldırılması ve vatandaşlık tanımının değiştirilmesine yönelik bir anayasa değişikliği sözü verilmesini istedi. Cengiz Çandar, taleplerin karşılanması hâlinde DEM Parti’nin tutumuna “o zaman bakılır” sözleriyle işaret etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, TBMM’nin yeni yasama yılı açılışında “Terörsüz Türkiye” hedefi ile yeni anayasa çalışmalarını gündeme getirmişti. Çandar, iki başlığın olası adaylık tartışmasında DEM Parti açısından birlikte ele alınacağını söyledi.
Demirtaş ve kayyumlar için adım çağrısı yaptı
Cengiz Çandar, kamuoyunda yürüyen görüşmelere ilişkin güvensizlik bulunduğunu savundu. Çandar, güvenin güçlenmesi için Selahattin Demirtaş’ın serbest bırakılmasını istedi ve Demirtaş’ın özgür biçimde toplumsal hayata katılmaması hâlinde kuşkuların süreceğini söyledi.
Çandar, kayyum uygulamalarını da gündeme taşıdı. Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Ahmet Türk ile benzer durumdaki belediye başkanlarının görevlerine ilişkin düzenleme yapılmasını talep etti. Çandar, Devlet Bahçeli’nin Ahmet Türk ile görüşmelerini hatırlatarak siyasi temasların somut kararlarla desteklenmesi gerektiğini savundu.
Selahattin Demirtaş’ın hukuki durumu ve belediyelerdeki kayyum uygulamaları hakkında yetkili kurumlardan Çandar’ın taleplerini karşılayan yeni bir karar açıklanmadı. Söz konusu başlıklar, Çandar’ın siyasi çözüm önerileri arasında yer aldı.
Abdullah Öcalan’ın rolüne ilişkin değerlendirme
Cengiz Çandar, Abdullah Öcalan’ın yürüyen görüşmelerdeki konumuna dair soruyu da yanıtladı. Çandar, Abdullah Öcalan’ın rolünün belirli bir statüyle somutlaşması gerektiğini savundu.
Çandar, Abdullah Öcalan’ın yakın dönemde “barış ve siyasallaşma komisyonu” olarak tanımladığı bir alt komisyonda koordinasyon görevi üstlenebileceğine dair bilgiler bulunduğunu aktardı. Söz konusu görevlendirmeye dair resmî bir açıklama bulunmuyor.
Çandar ayrıca DEM Parti’nin devlet ile İmralı arasında aracı olmadığını, partinin Türkiye’deki Kürt seçmenin siyasi temsili ve toplumsal iletişim bakımından rol üstlendiğini söyledi. Çandar’a göre DEM Parti, görüşmelerin topluma anlatılması ve siyasallaşma başlıklarında görev alacak.
Olası adaylık tartışmasında karar Meclis’te şekillenecek
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeniden adaylığına ilişkin hukuki ve siyasi tartışmalar, seçimlerin zamanında yapılıp yapılmayacağına ve TBMM’nin seçim yenileme kararı alıp almayacağına bağlı bulunuyor. Çandar, DEM Parti desteğinin gerekli olduğu bir tabloda anayasal güvenceler ve siyasi adımların belirleyici olacağını anlattı.
DEM Parti’nin kurumsal organlarından Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın olası adaylığına ilişkin açıklanmış nihai bir karar bulunmuyor. Önümüzdeki dönemde Meclis aritmetiği, yeni anayasa görüşmeleri ve ilgili siyasi aktörlerin açıklamaları, tartışmanın yönünü belirleyecek.
Sıkça Sorulanlar
Cengiz Çandar, Erdoğan'ın yeniden adaylığı için ne söyledi?
Cengiz Çandar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yeniden adaylığı için DEM Parti oylarına ihtiyaç duyulması hâlinde, partinin tavrının anayasal ve siyasi adımlara göre değerlendirileceğini söyledi. Çandar, kesinleşmiş bir destek kararı açıklamadı.
Çandar'ın gündeme getirdiği anayasa maddeleri hangileri?
Cengiz Çandar, Anayasa'nın 42. ve 66. maddelerini gündeme getirdi. 42. madde eğitim ve öğretim hakkını, 66. madde ise Türk vatandaşlığı tanımını düzenliyor.
Cengiz Çandar, Selahattin Demirtaş ve kayyumlar hakkında ne talep etti?
Cengiz Çandar, Selahattin Demirtaş'ın serbest bırakılmasının toplumsal güveni artıracağını savundu. Çandar ayrıca Ahmet Türk dahil görevden uzaklaştırılan belediye başkanlarıyla ilgili kayyum uygulamalarına son verilmesini istedi.
Abdullah Öcalan'ın rolü hakkında hangi değerlendirme yapıldı?
Cengiz Çandar, Abdullah Öcalan'ın yürüyen görüşmelerdeki rolünün belirli bir statüyle somutlaşması gerektiğini söyledi. Çandar'ın sözünü ettiği olası komisyon görevlendirmesi için resmî açıklama bulunmuyor.