Motorin 100 Liraya Dayandı: EPDK’den Tabelalara Tek Hane Kararı

Küresel Arz Sıkıntısı Motorin Fiyatlarını Tırmandırıyor

Ukrayna’nın Rusya’daki rafineri ve ihracat altyapılarına düzenlediği saldırıların yoğunlaşması ile Körfez bölgesindeki petrol ve petrol ürünü sevkiyatlarında yaşanan aksamalar, küresel motorin piyasalarında ciddi bir arz krizine yol açtı. Şubattan eylül ayına kadar geçen süreçte uluslararası pazarlarda motorin fiyatları hızla yükseldi. Almanya ve Fransa’da şubat sonunda litre başına yaklaşık 1,8 avro seviyesinde bulunan motorin fiyatları, eylül ortasında 2,4 avro seviyesine yükseldi. ABD piyasasında motorinin galon fiyatı şubat sonunda 3,75 dolar seviyesindeyken eylül ayında ilk kez 6 doların üzerine çıktı. Savaşın etkilerini hisseden Rusya iç piyasasında da litre fiyatı 77 rubleden 82-83 rubleye ulaştı.

Hürmüz Boğazı ve Rusya Kaynaklı İhracat Kayıpları

Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde meydana gelen aksamalar yalnızca ham petrol nakliyesini değil, doğrudan kullanıma hazır işlenmiş akaryakıt ürünlerinin dağıtımını da olumsuz etkiledi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre normal şartlarda Hürmüz Boğazı üzerinden günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol ürünü taşınıyor. Akışların yavaşlaması nedeniyle Körfez ülkelerinden yapılan motorin ve gaz yağı ihracatı ağustosta günlük ortalama 390 bin varil seviyesine geriledi. Bu miktar, kriz öncesi seviyenin dörtte birinin biraz üzerinde kaldı. Rusya’daki rafineri kesintileri ve Ukrayna saldırıları sonucu düşen ürün ihracatı da eklenince, Körfez ve Rusya kaynaklı toplam net dizel ihracatı ağustosta şubat ayına kıyasla günlük 1,6 milyon varil azaldı. İki ana tedarik merkezinin aynı anda zayıflaması küresel piyasadaki sıkışıklığı derinleştirdi.

Rafineri Marjları Rekor Seviyelere Ulaştı

Motorin tedarikinde yaşanan daralma, ürün fiyatlarının ham petrol fiyatlarından çok daha hızlı tırmanmasına ve rafinerilerin bu üründen elde ettiği marjların rekor seviyelere çıkmasına neden oldu. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre 2026 yılının ikinci çeyreğinde ABD’deki motorin ve jet yakıtı rafineri marjları bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla iki kattan fazla artış gösterdi. Benzin rafineri marjındaki artış ise yüzde 60 seviyesinde kaldı. Uluslararası Enerji Ajansı da Atlantik Havzası’ndaki rafineri marjlarının rekor kırmasında motorin marjlarının belirleyici olduğunu duyurdu. Ağır taşımacılık, sanayi, tarım ve jeneratörlerde yaygın kullanılan bir orta distilat ürünü olan motorin, ekonomik faaliyetlerdeki ve enerji arzındaki değişimlere benzine göre daha doğrudan tepki veriyor.

Akaryakıt Fiyatlarının Türkiye Pompasına Yansıması

Türkiye’de motorin fiyatlarının oluşumunda Akdeniz piyasasındaki CIF MED ULSD (Genova/Lavera) 10 ppm ürün fiyatı ve dolar/TL kuru esas alınıyor. İhtiyacının yaklaşık yüzde 47’sini ithalat yoluyla karşılayan, yüzde 53’ünü ise yerli rafinerilerden temin eden Türkiye’de, uluslararası piyasalardaki bu yükseliş doğrudan pompa fiyatlarına yansıyor. Hesaplama modelinde dolar cinsinden ürün fiyatı döviz kuru üzerinden Türk lirasına çevrildikten sonra rafineri çıkış fiyatına ÖTV, dağıtıcı ve bayi marjları ile nakliye maliyetleri ekleniyor ve nihai olarak KDV uygulanıyor. Şubat ayında litresi 60-62 lira seviyesinde bulunan motorin, küresel maliyet artışlarıyla birlikte eylül ayında 100 lira sınırına kadar dayandı. Fiyat artışlarının tüketiciye yansımasını sınırlamak amacıyla mart ayından itibaren Eşel Mobil sistemi uygulanarak vergiler üzerinden dengeleme sağlanmaya çalışılıyor.

EPDK’den 100 Lira Sınırı İçin Tabela Düzenlemesi

Motorin litre fiyatının 100 lira eşiğine yaklaşması, akaryakıt istasyonlarındaki dijital fiyat tabelalarında rakamların nasıl gösterileceği sorusunu gündeme getirdi. Akaryakıt bayileri, fiyatların 100 lirayı aşması durumunda mevcut tabelalardaki hane sayısının yetersiz kalıp kalmayacağını Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na (EPDK) sordu. Kurum tarafından yapılan değerlendirmede, motorin fiyatının 100 lirayı aşması halinde tabelalarda virgülden sonra iki hane yerine tek hane kullanılmasında mevzuat açısından bir sakınca bulunmadığı bildirildi. EPDK, istasyonlarda ilan edilen tabela fiyatı, pompada uygulanan satış fiyatı ve kuruma bildirilen veriler arasında tam bir uyum olmasının şart olduğunu belirterek fiyatların tüketici tarafından kolayca anlaşılabilir şekilde sergilenmesinin önemine dikkat çekti.