Yeni yönetmelik fiyat ölçütünü değiştirdi
Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı Sığır Karkasının Sınıflandırılmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 7 Kasım 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik, karkas sığır etinin pazar fiyatının belirlenmesinde kullanılan temel ağırlık ölçütünü değiştirdi.
Karkas sığır etinin pazar fiyatı artık soğuk karkas ağırlığına göre değil, sıcak karkas ağırlığına göre hesaplanacak. Sıcak karkas ağırlığı, kesimden sonra ve soğutma işlemi uygulanmadan önce ölçülen ağırlığı ifade ediyor. Soğuk karkas ağırlığı ise soğutma sonrasındaki ağırlık üzerinden belirleniyordu.
Değişiklik, özellikle besiciler, kesimhaneler, et alımı yapan işletmeler ve fiyat takibi yapan sektör temsilcileri için önem taşıyor. Yönetmelik doğrudan perakende kasap ve market fiyatlarına ilişkin bir tarife belirlemiyor; pazar fiyatının oluşturulmasında esas alınacak karkas ağırlık yöntemini değiştiriyor.
Soğutma öncesi ağırlık nasıl hesaplanacak?
Yeni uygulamada fiyatlandırmanın temelinde, kesim işlemi tamamlanan karkasın soğutmaya alınmadan önceki ağırlığı yer alacak. Sıcak karkas ağırlığı üzerinden yapılacak hesaplama, ürünün ilk teslim aşamasındaki ölçümün fiyat belirlemede ana referans olmasını sağlayacak.
Önceki yöntemde soğutma sürecinde meydana gelen ağırlık kaybı, soğuk karkas ağırlığına yansıyordu. Soğutma sırasında ürünün nem kaybetmesiyle ortaya çıkan fark, alım ve ödeme hesaplarında tartışma yaratabiliyordu. Yeni yönetmelik, fiyatın soğutma öncesindeki ölçüm üzerinden belirlenmesini öngörerek ağırlık referansını netleştirdi.
Sıcak karkas ağırlığına geçiş, her işletmenin ölçüm ve kayıt sistemlerini yönetmelikteki kurallara uygun yürütmesini gerektiriyor. Kesim, tartım, sınıflandırma ve fiyatlandırma kayıtlarının aynı ağırlık esasına göre tutulması, üretici ile alıcı arasındaki hesapların karşılaştırılmasını kolaylaştıracak.
Fire kesintileri ile ödeme tartışmalarında hedef nedir?
Düzenlemenin temel amaçlarından biri, soğutma kaynaklı ağırlık farkı nedeniyle ortaya çıkabilen fire kesintilerini önlemek. Mevcut uygulamaya ilişkin aktarımlarda, soğutma kaynaklı ağırlık kaybının varsayımsal olarak yüzde 2 üzerinden hesaplandığı belirtiliyor. Söz konusu oran üzerinden yapılan indirimler, teslim edilen ürünün gerçek ağırlığı konusunda farklı değerlendirmelere neden olabiliyordu.
Sıcak karkas ağırlığının esas alınmasıyla alım ve ödeme aşamalarında ayrıca fire kesintisi uygulanmaması hedefleniyor. Yönetmelik değişikliği, özellikle aynı ürün için birden fazla ağırlık indirimi yapıldığı yönündeki itirazların önüne geçmeyi amaçlıyor.
Fiyat hesaplama ölçütünün değişmesi, karkas et ticaretindeki tüm fiyatların aynı oranda artacağı ya da azalacağı anlamına gelmiyor. Nihai fiyatlar; hayvan arzı, yem maliyetleri, kesim giderleri, lojistik, talep ve işletmeler arasındaki ticari koşullar gibi birçok etkene bağlı olmaya devam edecek. Yönetmelik, bu unsurlardan bağımsız olarak fiyatın dayandığı ağırlık ölçümünü düzenliyor.
Yönetmelik işlemlerinin yetkisi devredildi
Yönetmelik değişikliği, yalnızca fiyat hesaplama yöntemini kapsamadı. Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemleri yürütme görevi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden Hayvancılık Genel Müdürlüğüne devredildi.
Hayvancılık Genel Müdürlüğü, sığır karkasının sınıflandırılmasıyla ilgili uygulama, takip ve idari işlemlerden sorumlu olacak. Yetki devriyle birlikte karkas sınıflandırması ve hayvancılık faaliyetleriyle ilgili görevlerin aynı genel müdürlük çatısı altında toplanması amaçlandı.
Üreticilerin ve alıcıların yeni ağırlık esasına göre düzenlenecek tartım belgelerini, ödeme kayıtlarını ve sözleşme hükümlerini takip etmesi bekleniyor. Kesimhaneler ile et ticareti yapan işletmelerin de fiyat hesaplama uygulamalarını sıcak karkas ağırlığı ölçütüne uyarlaması gerekecek.
Düzenleme tüketici fiyatlarını doğrudan belirlemiyor
Yönetmelik, karkas sığır etinin pazar fiyatını oluşturan yöntemi değiştiriyor; tüketicinin market veya kasapta ödeyeceği satış fiyatını doğrudan belirlemiyor. Perakende fiyatlar, karkas fiyatına ek olarak parçalama, paketleme, nakliye, kira, işçilik ve satış marjı gibi kalemlerden etkileniyor.
Buna karşılık, karkas aşamasındaki ağırlık hesabının standartlaşması üretici ve alıcı arasındaki maliyet paylaşımını etkileyebilir. Düzenlemenin sahadaki sonuçları, sıcak karkas ağırlığına göre düzenlenecek alım sözleşmeleri ve kesimhane uygulamalarıyla daha net görülecek.
Sıkça Sorulanlar
Karkas sığır etinde yeni fiyat hesaplama yöntemi nedir?
Karkas sığır etinin pazar fiyatı artık soğuk karkas ağırlığı yerine sıcak karkas ağırlığı üzerinden belirlenecek. Sıcak karkas ağırlığı, kesimden sonra soğutma işlemi başlamadan önceki ağırlıktır.
Sıcak karkas ağırlığı uygulaması ne zaman yürürlüğe girdi?
Sığır Karkasının Sınıflandırılmasına Dair Yönetmelikte yapılan değişiklik, 7 Kasım 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenleme fire kesintilerini nasıl etkiler?
Sıcak karkas ağırlığının esas alınmasıyla alım ve ödeme aşamalarında soğutma kaynaklı fire kesintisi uygulanmaması hedefleniyor. Düzenleme, ağırlık kaybı üzerinden doğabilecek mükerrer indirimleri önlemeyi amaçlıyor.
Yönetmelik kapsamındaki işlemleri hangi kurum yürütecek?
Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemler Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünden Hayvancılık Genel Müdürlüğüne devredildi. Hayvancılık Genel Müdürlüğü, sınıflandırma uygulamalarıyla ilgili idari görevleri yürütecek.