Soruşturma 14 ildeki operasyonla genişledi
İstanbul merkezli yasa dışı üreme hücresi ticareti soruşturmasında 53 şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı. Soruşturma kapsamında 1 kişinin örgüt lideri, 5 kişinin yönetici, 41 kişinin donör, 2 kişinin kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, 4 kişinin ise seyahat organizatörü olduğu öne sürüldü. Sulh ceza hâkimliğine sevk edilen şüphelilerden 8’i tutuklandı, 36’sı adli kontrol tedbirleriyle serbest bırakıldı.
Soruşturma, kadınların para karşılığında yumurta satışı amacıyla KKTC, Gürcistan ve Arnavutluk’taki kliniklere yönlendirildiği ihbarı üzerine başladı. İncelemelerde telefon trafiği, mali hareketler, uçuş kayıtları ve dijital yazışmalar birlikte ele alındı. Dosyadaki iddiaya göre 41 kadın toplam 811 kez yumurta satışı için yurt dışına gönderildi.
Seyahat kayıtlarında Merve Ş. adlı şüphelinin 2023-2026 döneminde ağırlıkla KKTC’ye, bir kez de Arnavutluk’a olmak üzere 30 farklı tarihte yurt dışına çıktığı belirlendi. Soruşturma değerlendirmesinde, yaklaşık 20 günlük adet döngülerine benzer aralıklarla tekrarlanan seyahatlerin donörlük faaliyetleriyle bağlantılı olabileceği öne sürüldü.
Hacer T., soruşturma dosyasında organizasyonun lideri olduğu iddiasıyla yer aldı. Hacer T. etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak istediğini bildirdi; örgüt kurma ve örgüt üyeliği suçlamalarını ise kabul etmedi. Hacer T.’nin ifadesi ile telefonundaki mesajlar, soruşturmanın yeni ayrıntıları arasında bulunuyor.
Mesajlarda ilaç, seyahat ve adet takvimi yer aldı
Dosyaya giren mesajlaşmalarda, donör adaylarının yurt dışındaki yumurta toplama takvimine göre hazırlandığı öne sürüldü. Hacer T.’nin bir adayın adet döngüsünü Gürcistan seyahatine göre düzenlemeye çalıştığı, adaydan belirli bir süre içinde adet görmesini istediği ve adet düzenleyici ilaç önerdiği iddia edildi.
Yazışmalarda adayların pasaport işlemleri, uçak biletleri, muayene tarihleri ve kliniklerin talepleri de konuşuldu. Donör adaylarının yaş, boy, kilo, kan grubu, saç ve göz rengi gibi bilgilerinin fotoğraflarıyla birlikte klinik irtibatlarına gönderildiği soruşturma kayıtlarına yansıdı. Bir mesajlaşmada adayın yaş bilgisinin daha küçük gösterilmesine yönelik ifade kullanıldığı da belirtildi.
İlaçların kargo, otobüs veya aracılar yoluyla gönderildiği iddiası da inceleniyor. Yumurtalıkların uyarılmasında kullanılan bazı ilaçların soğuk zincir koşullarının taşımada korunup korunmadığına dair yazışmalar bulundu. Dosyada, ilaç uygulamalarının, ultrason kontrollerinin ve dozların fotoğraf ya da video aracılığıyla takip edildiği yönünde tespitlere yer verildi.
Para ve komisyon trafiği dosyaya yansıdı
Soruşturma kayıtlarında donör adaylarına yapılacak ödemeler ile aracı komisyonları üzerine pazarlıklar yer aldı. Ses kayıtlarına göre bazı ödemeler gidilecek ülkeye, adayın fiziksel özelliklerine, kan grubuna ve işlemden elde edilmesi beklenen yumurta sayısına göre değişti. Bir adayın başka bir bağlantıdan 2 bin avro teklif aldığını söylemesi üzerine farklı ülkelerde daha yüksek ücretlerden söz edildiği bildirildi.
Mesajlarda geçen “m2” ifadesinin, olgunlaşmış oositleri tanımlayan MII aşamasına yönelik bir sayım olduğu değerlendirildi. Aynı yazışmalarda yumurta, toplanan oosit ve MII sayılarının ayrı ayrı anıldığı; sayıların aynı tıbbi ölçüt olarak toplanamayacağı belirtildi.
Mesajlaşmalarda yeni donör adayı bulan kişilere komisyon verildiği iddiası da bulunuyor. Bir kadın, daha önce yönlendirdiği aday için komisyon istediğini yazdı. Başka bir kişi ise yeterli ödeme alması hâlinde yeni adaylar yönlendirmeyi sürdüreceğini belirtti.
Mali incelemelerde Hacer T. ile Muharrem Ş. arasında karşılıklı para transferleri saptandı. Dosyada, 4 Eylül 2024 ile 26 Temmuz 2026 arasındaki hareketlerde iki hesap arasında toplam yaklaşık 2,6 milyon liralık transfer bulunduğu bilgisi yer aldı. İnceleme notları, para hareketlerinde ilaç, muayene, yol ve borç ödemelerine ilişkin açıklamalar da bulunduğunu; toplam tutarın doğrudan net kazancı göstermediğini belirtti.
Şüpheliler ve soruşturmanın hukuki çerçevesi
Soruşturma dosyasında bazı kadınların ekonomik zorluklar, borçlar ve ek gelir ihtiyacı nedeniyle donörlük faaliyetlerine katıldıklarını anlattıkları aktarıldı. Hacer T. de geçimini çalıştığı işten aldığı ücret ve donörlük geliriyle sağladığını söyledi. Hacer T.’nin ifadesine göre kadınların yönlendirildiği iddia edilen hat, KKTC, Gürcistan ve Arnavutluk’un yanı sıra Lübnan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kosova’ya da uzanmış olabilir.
Yurt dışındaki işlemler öncesinde bazı adayların İstanbul’da muayene edildiği, ardından kliniklerin programına göre seyahat ettikleri öne sürüldü. Soruşturma makamları, tekrarlanan yumurta toplama işlemlerinin sağlık yönünden taşıyabileceği riskler ile klinikler arasında kayıt takibinin yapılamamasından doğabilecek sorunları da değerlendiriyor. Dosyada her donör bakımından gerçekleşmiş tıbbi komplikasyona ilişkin kesin tespit bulunmadığı belirtildi.
Şüphelilerin eylemleri, Organ ve Doku Alınması, Saklanması, Aşılanması ve Nakli Hakkında Kanun ile Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri kapsamında inceleniyor. İfadeler, telefon kayıtları, mesajlar, seyahat bilgileri ve mali veriler üzerindeki inceleme sürüyor. Soruşturma sonucunda şüphelilerin hukuki sorumlulukları savcılığın değerlendireceği delillerle belirlenecek.
Sıkça Sorulanlar
Yasa dışı üreme hücresi ticareti soruşturmasında kaç şüpheli hakkında işlem yapıldı?
İstanbul merkezli soruşturmada 53 şüpheli hakkında adli işlem başlatıldı. Şüphelilerden 8'i tutuklandı, 36'sı adli kontrol tedbirleriyle serbest bırakıldı.
Soruşturmada kadınların hangi ülkelere gönderildiği öne sürülüyor?
Dosyada kadınların yumurta satışı amacıyla KKTC, Gürcistan ve Arnavutluk'taki kliniklere yönlendirildiği iddia ediliyor. Hacer T.'nin ifadesinde Lübnan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kosova da anılıyor.
Mesajlaşmalarda adet takvimiyle ilgili ne yer aldı?
Soruşturma dosyasındaki mesajlarda, bir donör adayının adet döngüsünün Gürcistan'daki yumurta toplama tarihine göre ayarlanmaya çalışıldığı öne sürüldü. Mesajlarda adet düzenleyici ilaç önerisine ilişkin ifadeler de bulunuyor.
Dosyadaki “m2” ifadesi ne anlama geliyor?
Mesajlardaki “m2” ifadesinin, olgunlaşmış oositleri tanımlayan MII aşamasına ilişkin sayım olduğu değerlendiriliyor. Yumurta, toplanan oosit ve MII sayıları farklı tıbbi ölçütler olduğundan aynı sayı olarak kabul edilmiyor.