Uganda’dan Türkiye ile Askeri İlişkileri Durdurma Kararı
Uganda Halk Savunma Kuvvetleri (UPDF), Türkiye Cumhuriyeti ile yürütülen savunma ve askeri iş birliği faaliyetlerini 19 Eylül 2026 tarihi itibarıyla derhal geçerli olmak üzere askıya aldığını duyurdu. Ordu Sözcüsü Albay Chris Magezi tarafından yapılan resmi açıklamada, kararın iki ülke arasındaki karşılıklı savunma ve askeri iş birliğine ilişkin çözüme kavuşturulmamış meseleler giderilene kadar yürürlükte kalacağı bildirildi.
Açıklamada doğrudan isim verilmeden askeri mutabakatlardaki sorunlara değinilse de kararın arka planında Ankara ile Kampala arasında aylardır tırmanan diplomatik ve siyasi gerilim yatıyor. Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni’nin oğlu ve Genelkurmay Başkanı General Muhoozi Kainerugaba da ordunun aldığı bu kararı doğrulayarak askıya alma adımını kamuoyuna duyurdu.
Krizin Odak Noktası: Muhalif Blogger Fred Lumbuye’nin İadesi
İki ülke arasında tırmanan gerilimin merkezinde, Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni yönetimine yönelik sert eleştirileriyle bilinen siyasi yorumcu Fred Kajubi Lumbuye bulunuyor. Kampala yönetiminin hakkında şiddete teşvik, yanlış bilgi yayma ve bilgisayar sistemlerini kötüye kullanma dahil 15 ayrı suçtan yakalama kararı çıkardığı Lumbuye’nin Türkiye’de ikamet ettiği ifade ediliyor.
Uganda makamları, Lumbuye’nin Türkiye topraklarını kullanarak ülke yönetimine yönelik yayınlarını sürdürdüğünü savunuyor. Uganda tarafı uzun süredir muhalif blogger’ın Kampala’ya iade edilmesini talep ederken, iade sürecinin gerçekleşmemesi iki ülke arasındaki resmi temaslarda ciddi tıkanıklığa yol açtı.
Kampala’da Türkiye Büyükelçiliği Önünde Gösteriler
Diplomatik gerginlik, Kampala’da sivil ve siyasi grupların sokak eylemlerine de yansıdı. Uganda Yurtseverler Birliği (PLU) üyesi gruplar, 18 Eylül tarihinde Türkiye’nin Kampala Büyükelçiliği önünde toplanarak iade taleplerini dile getirdi. Gösteride konuşan temsilciler, Türk halkına karşı bir düşmanlık beslemediklerini, ancak muhalif yayınların Türkiye’den devam etmesinden rahatsızlık duyduklarını belirtti.
Protestolar ve güvenlik önlemleri nedeniyle Türkiye’nin Kampala Büyükelçiliği 18 Eylül tarihinde hizmetlerine geçici olarak ara vermek zorunda kaldı. Büyükelçilik önündeki gösterilerin diplomatik görüşmeler nedeniyle daha önce birkaç kez ertelendiği bildirildi.
On Yıllık Savunma Ortaklığı ve Altyapı Projeleri Riski
Türkiye ile Uganda arasında yaklaşık 10 yıldır askeri eğitim, silah ve gözetleme ekipmanları temini, teknoloji transferi ile terörle mücadele alanlarında kapsamlı bir iş birliği yürütülüyordu. Askeri ilişkilerin dondurulması, bu stratejik ortaklığı durma noktasına getirdi.
Askeri iş birliğinin askıya alınması hamlesi, iki ülke arasındaki ticari ve altyapı ilişkilerini de tehdit ediyor. Uganda yönetimi, kriz sürecinde Türk şirketlerinin üstlendiği 3 milyar dolar değerindeki demiryolu projesinin iptal edilebileceğini ve ülkede bulunan bazı Türk vatandaşlarının sınır dışı edilebileceğini gündeme getirdi.
Doğu Afrika ve Somali’deki Güvenlik Dengesinin Etkisi
İki ülke arasındaki anlaşmazlık sadece ikili ilişkilerle sınırlı kalmayıp Doğu Afrika’daki bölgesel güvenlik dengelerine de dayanıyor. Uganda askerleri, yıllardır Afrika Birliği misyonu kapsamında Somali’de terör örgütü Eş-Şebab’a karşı yürütülen barış gücü operasyonlarında önemli görevler üstleniyor. Uganda’nın Somali’deki tüm askerlerini Ağustos 2027’ye kadar çekmesi öngörülüyor.
Ancak Türkiye’nin son yıllarda Somali hükümetiyle güvenlik ve savunma alanındaki iş birliğini artırması ve bölgede daha etkin bir aktör haline gelmesi, Uganda’nın Doğu Afrika’daki askeri rolünü etkiledi. Analistler, Somali’deki bu yeni güvenlik dinamiklerinin Ankara ile Kampala arasındaki diplomatik rekabeti derinleştiren unsurlar arasında yer aldığını belirtiyor.
Sıkça Sorulanlar
Uganda Türkiye ile askeri ilişkileri neden askıya aldı?
Uganda, muhalif blogger Fred Lumbuye'nin Türkiye tarafından iade edilmemesi ve iki ülke arasındaki çözülmemiş savunma meselelerini gerekçe göstererek askeri iş birliğini durdurdu.
Krizin merkezindeki Fred Lumbuye kimdir?
Fred Lumbuye, Uganda Devlet Başkanı Yoweri Museveni yönetimine yönelik eleştirileriyle bilinen ve Uganda makamlarınca 15 ayrı suçtan aranan siyasi bir yorumcudur.
Askeri iş birliğinin askıya alınması neleri kapsıyor?
Karar, iki ülke arasında yaklaşık 10 yıldır sürdürülen askeri eğitim, teçhizat temini, teknoloji transferi ve terörle mücadele alanlarındaki ortak çalışmaları kapsamaktadır.
İki ülke arasındaki gerilim ticari ilişkileri nasıl etkiliyor?
Uganda tarafı, diplomatik kriz kapsamında Türk şirketlerinin üstlendiği 3 milyar dolarlık demiryolu projesinin iptal edilebileceğini ve Türk vatandaşlarının sınır dışı edilebileceğini gündeme getirdi.