Trump yönetimi Alaska Senatosu sonucunun onayına dava açtı

Alaska’da sertifika davasının talebi ne?

ABD Adalet Bakanlığı, Alaska’daki ABD Senatosu seçimi için seçim sonuçlarının onayını belirli koşullarda durdurmayı amaçlayan dava açtı. Federal hükümetin talebi, görevdeki Cumhuriyetçi Senatör Dan S. Sullivan’ın seçimi kaybetmesi ve aynı adı taşıyan aday Daniel J. Sullivan Jr.’a verilen oyların sonucu değiştirecek sayıda olduğunun hesaplanması hâlinde devreye girecek.

Donald Trump, 23 Ekim’de yaptığı açıklamada davanın açılması talimatını kendisinin verdiğini söyledi. Dava, Alaska eyaleti ile seçim yetkililerini hedef alıyor. Federal hükümet, Daniel J. Sullivan Jr.’ın adaylığının Dan S. Sullivan destekçilerini yanıltmak amacıyla yürütüldüğünü öne sürüyor. Dava dilekçesi, seçmen karışıklığından etkilendiği değerlendirilen bir sonucun onaylanmamasını istiyor.

Adalet Bakanlığının önerdiği çözüm, Daniel J. Sullivan Jr.’a verilen oyların aslında görevdeki senatöre verilmek istenip istenmediğini araştırmak. Ancak oylar gizli kullanıldığı için seçmenlerin niyetinin geriye dönük olarak nasıl belirleneceği netleşmiş değil. Dava, seçim sonucunu doğrudan iptal eden bir karar talebinden çok, sertifika öncesinde inceleme yapılmasını hedefliyor.

Dava aynı isimli aday tartışmasına dayanıyor

Alaska oy pusulasında görevdeki senatör “Dan S. Sullivan” adıyla, Cumhuriyetçi kimliği ve görevde olduğu bilgisiyle yer alıyor. Diğer aday ise “Daniel J. Sullivan Jr.” adıyla ve parti bilgisi olmadan listeleniyor. Seçim yetkilileri, benzer isimlerin karışıklık yaratma ihtimalini azaltmak için iki adayı farklı biçimde göstermeyi tercih etti.

Daniel J. Sullivan Jr., adaylığının danışıklı olduğu ve Demokrat aday Mary Peltola’nın kampanyasıyla bağlantı kurduğu iddialarını daha önce reddetti. Mary Peltola’nın kampanyası da adaylıkla bağlantısı bulunmadığını bildirdi. Daniel J. Sullivan Jr., seçmenlerin kime oy verdiğini bileceğine inandığını, aday olmanın seçmenlere seçenek sunduğunu savundu.

Alaska Seçim Bölümü Direktörü Carol Beecher, yılın ilk döneminde Daniel J. Sullivan Jr.’ı oy pusulasından çıkarmaya çalışmıştı. Alaska Yüksek Mahkemesi ise eyalet yasasının seçim yetkililerine adayın siyasi saikini değerlendirme yetkisi vermediği gerekçesiyle adaylığın sürmesine izin verdi. Mahkeme kararı sonrasında iki Sullivan’ın da ön seçimden genel seçime geçtiği bildirildi.

Sıralı tercih sistemi oyların sayımını etkiliyor

Alaska, genel seçimlerde sıralı tercih oylaması kullanıyor. Seçmenler adayları tercih sırasına göre yazabiliyor; hiçbir aday ilk sayımda gerekli çoğunluğa ulaşamazsa en az oy alan aday eleniyor ve ikinci tercihler sonraki sayımlara aktarılıyor.

Federal hükümet, Dan S. Sullivan destekçilerinin yanlışlıkla Daniel J. Sullivan Jr.’a oy verebileceğini veya tercih sıralamasında görevdeki senatöre yer vermeyebileceğini ileri sürüyor. Dava dilekçesine göre Daniel J. Sullivan Jr.’ın elenmesinden sonra bazı oyların Mary Peltola’ya aktarılması, yarışın sonucunu etkileyebilir.

Sıralı tercih modeli, aynı adlı adaylara verilen oyların otomatik olarak görevdeki senatöre geçeceği anlamına gelmiyor. Seçmenlerin oy pusulasında belirttiği ikinci ve sonraki tercihler sayımın yönünü belirliyor. Seçmenler iki Sullivan’ı da tercih sıralamasına yazabilir. Genel seçim 3 Kasım’da yapılacak; sıralı tercih tablosunun 18 Kasım’da başlaması planlanıyor.

Yargı süreci ve Senato dengesi neden önemli?

Dan S. Sullivan ile Demokrat Mary Peltola arasındaki yarış, ABD Senatosundaki parti dengesini etkileyebilecek çekişmeli yarışlardan biri olarak görülüyor. Son kamuoyu yoklamalarında Peltola’nın dar farkla önde olduğu, ancak yarışın başa baş niteliğini koruduğu bildirildi. Ön seçimde Peltola yüzde 49,5, Dan S. Sullivan yüzde 41,4 ve Daniel J. Sullivan Jr. yüzde 2,5 oy aldı.

Hukuk uzmanları, federal hükümetin bir eyaletin seçim sertifikasını seçimden kısa süre önce engellemeye çalışmasının alışılmadık bir girişim olduğunu belirtiyor. Uzmanlar ayrıca federal makamların Alaska’nın seçim sonuçlarını hangi usulle onaylayacağına müdahale etme yetkisinin sınırlı olabileceği değerlendirmesini yapıyor.

Dava Alaska Federal Bölge Mahkemesinde görülecek. Mahkemenin ilk aşamada sertifika talebini ele alması, seçim sonuçlarının açıklanmasından sonra ise adaylar arasındaki farkın ve Daniel J. Sullivan Jr.’a verilen oyların olası etkisinin hesaplanması bekleniyor. Mahkemenin vereceği karar, Alaska’daki yarışın yanı sıra federal yönetim ile eyaletlerin seçim sonuçlarını onaylama yetkisi arasındaki sınırları da tartışmaya açabilir.