New York’ta kızamık vakaları acil durum getirdi
ABD’nin New York eyaletinde kızamık vakalarındaki yükseliş üzerine eyalet çapında afet acil durumu ilan edildi. New York Valisi Kathy Hochul’un 5 Ekim’de açıkladığı karar, 6 Ekim Pazartesi yürürlüğe girdi. Kararname, salgının yoğunlaştığı bölgelerde test ve aşılama kapasitesini artırmayı amaçlıyor; acil durum uygulaması 4 Kasım’a kadar sürecek.
Eyalet verilerine göre 3 Ekim itibarıyla yıl içinde 108 doğrulanmış kızamık vakası kayda geçti. Vakaların 92’si, 15 Temmuz’dan sonra aşılama oranlarının düşük kaldığı 18 kırsal bölgede belirlendi. Yedi vaka New York kentinde, 101 vaka ise eyaletin diğer kesimlerinde görüldü.
Kızamık yüksek bulaşıcılığa sahip bir hastalık olduğu için düşük aşılanma oranı bulunan topluluklarda bulaş zinciri daha kolay sürüyor. Eyalet yönetimi, vaka dağılımının özellikle kırsal yerleşimlerde koruyucu sağlık hizmetlerine erişimi ve aşılama çalışmalarını güçlendirme ihtiyacını ortaya koyduğunu bildirdi.
Kararname test ve KKK aşısı yetkisini genişletti
Acil durum yetkileri, kayıtlı hemşirelerin şüpheli kızamık vakaları için test talep etmesine imkân tanıyor. Eczacılar da iki yaş ve üzerindeki çocuklara kızamık, kabakulak ve kızamıkçık (KKK) aşısı uygulayabilecek. Yetki genişlemesi, sağlık kuruluşlarındaki yükü azaltarak aşıya ve tanıya daha hızlı erişim sağlamayı hedefliyor.
Aşı uygulaması için hasta onayı, çocuklarda ise yasal vasi onayı zorunluluğu devam ediyor. Kararname, onay koşulunu kaldırmıyor. Buna karşılık yetişkinlere uygulanan tüm KKK aşılarının, ayrı bir onay aranmaksızın uygulamadan sonraki 72 saat içinde eyaletin veya New York kentinin bağışıklama kayıt sistemine bildirilmesi gerekiyor.
Yerel sağlık departmanları temmuz ayından beri kırsal topluluklarda 1.000’den fazla KKK aşısı uyguladı. Eyalet yönetimi, kayıt sistemine hızlı bildirim sayesinde eksik aşıların saptanmasını ve salgınla ilgili halk sağlığı müdahalelerinin planlanmasını amaçlıyor.
Vakaların çoğu düşük aşılanma oranlı bölgelerde
New York’taki 108 vakanın büyük bölümünün 18 kırsal bölgede toplanması, acil durum kararının temel gerekçesini oluşturdu. Sağlık ekipleri, düşük aşılama oranı bulunan topluluklarda aşı hizmetlerini yaygınlaştırırken şüpheli vakaların erken tespiti için test erişimini artıracak.
Kızamık, solunum yoluyla bulaşabilen ve aşılanmamış kişiler arasında hızla yayılabilen bir enfeksiyon hastalığıdır. KKK aşısı, kızamıkla birlikte kabakulak ve kızamıkçığa karşı koruma sağlıyor. Eyalet kararının hedefi, yeni vakaların erken tespitiyle bulaşın geniş alanlara yayılmasını sınırlamak.
New York eyalet yönetimi, halkı aşı durumunu sağlık kuruluşlarıyla kontrol etmeye çağırdı. Belirti gösteren kişilerin sağlık hizmeti almadan önce ilgili kuruluşla iletişime geçmesi, diğer kişilere bulaş riskinin azaltılması bakımından önem taşıyor.
ABD genelinde kızamık vakaları yeniden yükseldi
ABD’de kızamığın ülke içindeki kesintisiz yayılımının sona erdiği 2000 yılında ilan edilmişti. İzleyen yıllarda ülke genelindeki vaka sayısı uzun süre yılda ortalama yaklaşık 180 düzeyinde kaldı. Ancak 2025’ten itibaren farklı eyaletlerde görülen salgınlar, toplam sayıları belirgin biçimde yükseltti.
Federal sağlık verilerine göre ABD’de 2026 yılında yaklaşık 3.900 kızamık vakası bildirildi. Toplam, 1991’den beri kaydedilen en yüksek yıllık seviyeye işaret ediyor. Geçen yıl Batı Teksas’ta en az 762 vaka görüldü; Güney Carolina’da nisan ayında sona eren salgında ise vaka sayısı yaklaşık 1.000’e ulaştı.
New York’un komşusu Pensilvanya’da vaka yükü daha ağır seyrediyor. Eyalette 5 Ekim itibarıyla 1.004 vaka, beş ölüm ve 198 hastaneye yatış bildirildi. Sağlık yetkilileri, Pensilvanya’daki salgını son 30 yılı aşkın dönemde bir eyalette görülen en büyük kızamık salgını olarak tanımlıyor.
Acil durum uygulaması 4 Kasım’a kadar sürecek
New York’taki afet acil durumu 4 Kasım’a kadar geçerli olacak. Eyalet yönetimi, karar süresince test talepleri, aşı uygulamaları ve bağışıklama kayıtlarındaki veriler üzerinden vaka eğilimini izleyecek.
Acil durumun uzatılıp uzatılmayacağına ilişkin karar, vaka sayıları ve kırsal bölgelerdeki aşılama düzeyine göre verilecek. Sağlık birimleri, salgının kontrolü için özellikle düşük aşılama oranı bulunan topluluklarda KKK aşısına erişimi artırmaya odaklanıyor.
Sıkça Sorulanlar
New York'ta neden acil durum ilan edildi?
New York eyaletinde 3 Ekim 2026 itibarıyla 108 doğrulanmış kızamık vakası kaydedildi. Vakaların 92'sinin düşük aşılama oranlarına sahip 18 kırsal bölgede 15 Temmuz'dan sonra görülmesi üzerine afet acil durumu ilan edildi.
New York'taki kızamık acil durumu ne zamana kadar geçerli?
New York eyaletindeki kızamık nedeniyle ilan edilen afet acil durumu 6 Ekim 2026'da yürürlüğe girdi ve 4 Kasım 2026'ya kadar geçerli olacak.
Acil durum kararı sağlık çalışanlarına hangi yetkileri verdi?
Kararname, kayıtlı hemşirelere şüpheli kızamık vakaları için test talep etme yetkisi verdi. Eczacılar da hasta veya yasal vasi onayıyla iki yaş ve üzerindeki çocuklara KKK aşısı uygulayabilecek.
KKK aşısı için hasta onayı gerekiyor mu?
Evet. New York'ta KKK aşısı uygulanması için yetişkin hastanın, çocuklarda ise yasal vasinin onayı gerekiyor. Uygulanan yetişkin KKK aşılarının 72 saat içinde bağışıklama kayıt sistemine bildirilmesi zorunlu.
ABD'de 2026 yılında kaç kızamık vakası bildirildi?
Federal sağlık verilerine göre ABD'de 2026 yılında yaklaşık 3.900 kızamık vakası bildirildi. Toplam vaka sayısı, ülkede 1991'den beri görülen en yüksek yıllık düzeye ulaştı.