İsrail’de 27 Ekim’de yapılması planlanan genel seçimden bir gün önce, Başbakan Binyamin Netanyahu ile Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir arasında İran’a ilişkin askerî talimat yüzünden görüş ayrılığı yaşandığı öne sürüldü. Haberlere göre Zamir, içeriği kamuoyuna açıklanmayan talimatı uygulamaya geçirmeden önce güvenlik değerlendirmesi yapılmasını ve siyasi yönetimden imzalı hukuki yetki belgesi verilmesini talep etti. Netanyahu ile Savunma Bakanı Yisrael Katz, siyasi liderlik ve ordu arasında anlaşmazlık bulunduğu yönündeki haberleri reddetti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın ise Netanyahu’nun seçim öncesinde İran’a ortak saldırı düzenleme önerisine onay vermediği bildirildi. Haberlere göre İsrail, füze savunmasında ABD desteğine ihtiyaç duyması nedeniyle saldırı planını erteledi; olası ortak adımın ABD Kongresi ara seçimlerinden sonraya bırakılması değerlendiriliyor.
İran talimatı tartışmanın merkezine yerleşti
İsrail basınında yer alan bilgilere göre askerî komuta kademesi, İran’la yeni bir çatışmaya dönüşme riski taşıyan bir adım konusunda çekince bildirdi. İddialarda, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in yalnızca askerî sonuçları değil, operasyonun hukuki çerçevesini de sorguladığı belirtildi.
Zamir’in, talimatın icrasından önce ayrıntılı bir toplantı yapılmasını istediği aktarıldı. Genelkurmay Başkanı’nın ayrıca Başbakan Binyamin Netanyahu’dan yazılı ve imzalı bir yetkilendirme belgesi talep ettiği öne sürüldü. Talimatın hedefi, kapsamı ve hukuki niteliği hakkında kamuoyuna açıklanmış bağımsız ayrıntı bulunmuyor.
Güvenlik çevrelerine dayandırılan haberlerde, planlanan hamlenin İran tarafında yanlış değerlendirmeye neden olabileceği savunuldu. Aynı haberlerde, İran kaynaklı acil askerî müdahale gerektiren yeni bir gelişmenin tespit edilmediği iddiasına da yer verildi.
Palmachim Hava Üssü’ndeki görüşme gergindi
Netanyahu ile Zamir arasındaki görüş ayrılığının Palmachim Hava Üssü’nde yapılan toplantıya yansıdığı ileri sürüldü. Görüşmeye ilişkin bilgi veren iki kaynağın toplantıdaki atmosferi gergin olarak tanımladığı bildirildi.
Askerî kaynaklara dayandırılan anlatımlarda, Zamir’in seçimden önce İran’a saldırıyı zorunlu kılacak operasyonel bir işaret görmediği belirtildi. Zamir’in, gerekli görülmesi hâlinde İsrail ordusunun harekât düzenleyebileceğini ancak seçim takvimine bağlı bir askerî kararın uygun olmadığını düşündüğü öne sürüldü.
İran’a yönelik olası operasyonun seçim sürecinde siyasi avantaj sağlamak için gündeme getirildiği yönündeki değerlendirmeler doğrulanmış bir bulguya dayanmıyor. Siyasi kaynaklar, seçim hesabıyla hareket edildiği iddiasını yalanladı.
Ordu açıklaması güvenlik ölçütlerini vurguladı
İsrail ordusu, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve üst düzey komutanlarla ilgili haberlerin ardından yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, ordunun tüm cephelerde uyarılar ve seçim döneminin hassasiyeti doğrultusunda yüksek alarmda olduğu bildirildi.
Ordu, operasyonel faaliyetlerin yalnızca güvenlik, mesleki yeterlilik, somut gerekçeler ve tarafsızlık ölçütleriyle değerlendirildiğini belirtti. Açıklama, Zamir’in talimatı engellediği iddiasını doğrudan doğrulamadı ya da yalanlamadı.
Netanyahu ve Katz anlaşmazlık iddiasını reddetti
Binyamin Netanyahu, Eyal Zamir ile İran konusunda karşı karşıya geldiği haberlerini reddetti. Netanyahu, aralarında kavga bulunmadığını söyledi ve söz konusu haberleri asılsız olarak nitelendirdi.
Savunma Bakanı Yisrael Katz da İran’a seçim öncesinde saldırı hazırlığı yapıldığı ve siyasi liderlikle ordu arasında görüş ayrılığı bulunduğu iddialarını kabul etmedi. Katz, İran’ın İsrail’e saldırması durumunda güçlü karşılık verileceğini söyledi.
Netanyahu, İran’ın veya İran’a bağlı silahlı grupların seçim öncesinde oylamayı aksatacak saldırı düzenleyebileceği uyarısını da yineledi. Başbakan, İsrail ordusunun savunma ve saldırı için hazır olduğunu belirtti.
Washington’ın tavrı saldırı planını erteledi
İki ABD yetkilisi ve bir İsrailli güvenlik kaynağına dayandırılan haberlere göre Netanyahu, Trump’ı seçimden önce İran’a ortak saldırı düzenlemeye ikna etmeye çalıştı. Trump’ın öneriye onay vermediği, Zamir’in de böyle bir adımın İsrail’deki seçime zarar verebileceği ve seçimin ertelenmesine neden olabileceği görüşünü ABD tarafına ilettiği öne sürüldü.
Trump, aynı gün yaptığı açıklamada ABD’nin İran’a saldırmayacağını söyledi. İsrail’in son haftalarda İran’a yönelik saldırı hazırlığı yaptığı, ancak planı erteleyerek ABD ile daha sonraki bir ortak eylem ihtimaline yöneldiği bildirildi.
İsrail’de seçim gündeminde İran politikası dışında Gazze savaşı, güvenlik yaklaşımı, yargı düzenlemeleri ve ultra-Ortodoks Yahudilere tanınan askerlik muafiyetleri de yer alıyor. İran talimatına ilişkin iddialar, seçim sonucundan bağımsız olarak siyasi yönetim ile askerî komuta arasındaki yetki ve karar alma sınırlarına yönelik tartışmayı derinleştirdi.
Taraflardan yeni açıklama bekleniyor
İran’a ilişkin talimatın tam içeriğinin açıklanmaması, haberlerdeki iddiaların bağımsız biçimde doğrulanmasını zorlaştırıyor. Netanyahu ve Katz’ın açık retlerine karşılık, askerî kaynaklara dayandırılan haberler Zamir’in hukuki ve operasyonel güvence aradığını savunuyor.
Seçim günü yaklaşırken, İsrail hükümeti veya ordu tarafından talimatın niteliğine dair ayrıntılı açıklama yapılması hâlinde tartışmanın seyri netleşebilir. Mevcut bilgiler, olası askerî kararın zamanlaması ve hukuki yetkisi konusunda ciddi görüş ayrılığı iddiası bulunduğunu, ancak tarafların olayın yaşandığı konusunda uzlaşmadığını gösteriyor.
Sıkça Sorulanlar
Netanyahu ile Eyal Zamir arasındaki anlaşmazlık iddiası nedir?
İddialara göre Eyal Zamir, İran’a yönelik içeriği açıklanmayan bir askerî talimatın uygulanmasından önce güvenlik değerlendirmesi ve Başbakan Binyamin Netanyahu’dan imzalı hukuki yetki belgesi istedi. Netanyahu, aralarında anlaşmazlık bulunduğunu reddetti.
ABD, İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırı önerisini kabul etti mi?
Haberlere göre ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in 27 Ekim seçiminden önce İran’a ortak saldırı düzenleme önerisine onay vermedi. Trump aynı gün ABD’nin İran’a saldırmayacağını söyledi.
İsrail ordusu Zamir’in talimatı engellediği iddiasını doğruladı mı?
İsrail ordusu, operasyonların yalnızca güvenlik, mesleki ve tarafsız ölçütlerle değerlendirildiğini açıkladı. Açıklama, Eyal Zamir’in talimatı engellediği iddiasını doğrudan doğrulamadı ya da yalanlamadı.
İran’a yönelik olası saldırının neden ertelendiği bildirildi?
Haberlere göre İsrail, İran’a yönelik olası saldırıyı ABD desteği olmadan sürdürmek istemedi. İsrail’in özellikle füze savunması için ABD desteğine ihtiyaç duyduğu ve olası ortak eylemin daha ileri bir tarihe bırakılabileceği aktarıldı.