Karaburun açıklarında altın sikke bulundu
İzmir’in Karaburun ilçesi açıklarında Nisan 2026’da dalış yapan amatör bir dalgıç, denizin yaklaşık 2-3 metre derinliğinde altın sikke buldu. Amatör dalgıç, tarihi eseri İzmir Arkeoloji Müzesi’ne teslim etti. Müze uzmanlarının incelemesi, altın sikkenin Doğu Roma İmparatorluğu dönemine ait olduğunu ortaya koydu.
Sikke, denizden çıkarılmasının ardından koruma altına alındı. İzmir Arkeoloji Müzesi Müdürü Savaş Gürbüz, eserin Karaburun açıklarında bulunduğunu ve müze müdürlüğüne teslim edildiğini açıkladı. Sikkenin müze koleksiyonuna kesin olarak kaydedilmesi için idari ve uzmanlık değerlendirmeleri sürüyor.
Karaburun, Ege Denizi kıyısındaki konumu ve deniz ticaretiyle bağlantılı tarihsel geçmişi nedeniyle arkeolojik buluntular açısından önem taşıyan bölgeler arasında yer alıyor. Altın sikkenin bulunduğu derinliğin düşük olması, eserin dalış sırasında fark edilmesini sağladı.
Uzmanlar sikkeyi I. John Tzimiskes dönemine bağladı
Uzmanlar, altın sikkeyi 969-976 yılları arasında hüküm süren Doğu Roma İmparatoru I. John Tzimiskes dönemine tarihlendirdi. Çemişgezekli İoannes adıyla da anılan I. John Tzimiskes’in hükümdarlık yılları esas alındığında, sikkenin yaklaşık bin yıllık olduğu değerlendiriliyor.
Sikkenin ön yüzünde haleli Hz. İsa tasviri yer alıyor. Kabartmada Hz. İsa’nın bir eliyle kutsama işareti yaptığı, diğer elinde ise İncil tuttuğu görülüyor. Arka yüzde ise Hz. Meryem Ana’nın imparatoru sağ eliyle taçlandırdığı yarım boy, önden işlenmiş bir figür bulunuyor.
İkonografik unsurlar, Doğu Roma sikke geleneğinin dinî ve siyasi temsil anlayışını yansıtıyor. İmparatorun Hz. Meryem Ana tarafından taçlandırılması, hükümdarlık yetkisinin kutsal meşruiyetle ilişkilendirildiği dönemin simgesel diline işaret ediyor. Müze uzmanları, eserin metal yapısı, basım özellikleri ve korunma durumu üzerinde de değerlendirme yapacak.
Teslim edilen eser için yasal işlem başladı
Tarihi eser bulan kişilerin, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 4. maddesi uyarınca buluntuyu en yakın mülki idare amirliğine veya müze müdürlüğüne bildirmesi ve teslim etmesi gerekiyor. Karaburun’da bulunan altın sikke için amatör dalgıcın izlediği yol, kanunda öngörülen teslim yükümlülüğüne uygun bir örnek oluşturdu.
Müze müdürlüğü, teslimin ardından taşınır geçici alım belgesi düzenliyor. Ardından müze uzmanlarından oluşan komisyon, eserin kanun kapsamındaki yerini ve niteliğini inceliyor. Komisyon; sikkenin envanterlik ya da etütlük eser sayılıp sayılmayacağına, taşınır kültür varlığı niteliği taşıyıp taşımadığına karar verecek.
Komisyonun sikkeyi envanterlik eser olarak değerlendirmesi hâlinde kıymet takdir komisyonu devreye girecek. Kıymet takdir komisyonunun belirleyeceği bedel, eseri teslim eden vatandaşa ödenecek. Ödeme ve kayıt işlemlerinin tamamlanmasının ardından taşınır işlem fişi düzenlenecek.
Yasal teslim mekanizması, kültür varlıklarının bilimsel kayıt altına alınmasını ve kaçakçılıktan korunmasını amaçlıyor. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanlığı, 2002-2025 döneminde yurt dışına çıkarılan 13 bin 448 eseri hukuki yollarla Türkiye’ye geri getirdi. Yetkililer, tarihi eser bulan vatandaşların yasa dışı satış girişimlerinden uzak durarak müzelere başvurmasını istiyor.
Altın sikke uygun görülürse sergilenecek
Karaburun açıklarından çıkarılan altın sikkenin sergilenmesi için önce komisyon, değer tespiti ve kayıt işlemlerinin tamamlanması gerekiyor. İşlemlerden sonra eser, uzmanına ve müze deposuna teslim edilecek. İzmir Arkeoloji Müzesi, sergileme koşullarını eserin korunma gereksinimleri ile koleksiyon planlamasına göre değerlendirecek.
Müze yönetimi, altın sikkeyi uygun görülen dönemlerde ziyaretçilerin görmesine açmayı planlıyor. Sergileme kararı alınırsa ziyaretçiler, I. John Tzimiskes döneminden günümüze ulaştığı belirlenen altın sikkeyi İzmir Arkeoloji Müzesi’nde inceleyebilecek.
Sikkenin müzeye teslim edilmesi, yalnızca tek bir arkeolojik eserin korunması anlamına gelmiyor. Kayıt, inceleme ve sergileme aşamaları; eserin kökeni, dönemi ve kültürel bağlamına ilişkin araştırmaların kamu kurumları denetiminde yürütülmesine imkân sağlıyor. Karaburun buluntusu, denizlerde rastlanan kültür varlıklarının yetkili kurumlara bildirilmesinin önemini yeniden ortaya koyuyor.
Sıkça Sorulanlar
Karaburun'da bulunan altın sikke nerede ve ne zaman bulundu?
Altın sikke, İzmir'in Karaburun ilçesi açıklarında Nisan 2026'da yapılan dalış sırasında denizin yaklaşık 2-3 metre derinliğinde bulundu.
Karaburun açıklarındaki sikke hangi döneme ait?
Müze uzmanları, altın sikkeyi 969-976 yılları arasında hüküm süren Doğu Roma İmparatoru I. John Tzimiskes dönemine tarihlendirdi.
Altın sikkenin üzerinde hangi tasvirler yer alıyor?
Sikkenin bir yüzünde elinde İncil tutan ve kutsama işareti yapan haleli Hz. İsa, diğer yüzünde ise imparatoru taçlandıran Hz. Meryem Ana tasviri bulunuyor.
Tarihi eser bulan kişi ne yapmalı?
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca tarihi eser bulan kişi, buluntuyu en yakın mülki idare amirliğine veya müze müdürlüğüne bildirmeli ve teslim etmelidir.
Karaburun'da bulunan altın sikke sergilenecek mi?
Altın sikkenin sergilenmesi, komisyon incelemesi, değer tespiti ve kayıt işlemlerinin tamamlanmasının ardından İzmir Arkeoloji Müzesi'nin değerlendirmesine bağlı olacak.